Fuqarolarning saylov huquqlari kafolatlari mavzusidagi davra suhbati bölib ötdi

Qolaversa, uçastka saylov komissiyalari qarori va xatti-harakatlari yuzasidan yuqori turuvçi saylov komissiyalariga, şuningdek, Özbekiston Respublikasi Oliy sudiga murojaat etiş mumkin. “Özbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi töğrisida”gi Qonunga muvofiq, bunday murojaatlar Oliy sudga kelib tuşgan kundan boşlab uç kun davomida, agar saylovga olti kundan kam vaqt qolgan bölsa – darhol körib çiqilişi lozim.

Özbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik töğrisidagi kodeksida saylov qonunçiligini buziş holatlari böyiça javobgarlik çoralari belgilangan. Xususan, saylov komissiyalari faoliyatiga aralaşiş, ularning qarorlarini bajarmaslik, nomzod, işonçli vakil, kuzatuvçi yoki siyosiy partiya vakolatli vakili huquqlarini buziş, saylovga tayyorgarlik köriş va uni ötkaziş jarayonida axborot hamda tarğibot materiallarini qasddan yöq qiliş yoki ularga şikast yetkaziş, jamoatçilik fikri sörovlari natijalari, saylov natijalarini taxmin qilişni çop etiş (e'lon qiliş) tartibiga amal qilmaslik va boşqalar uçun javobgarlik közda tutilgan.

Uşbu yönalişda Markaziy saylov komissiyasi tomonidan Saylov va referendumlarni taşkil qiliş va ötkaziş sohasidagi huquqbuzarliklar böyiça ma'muriy iş yuritişni rasmiylaştiriş böyiça metodik tavsiyalar işlab çiqilib, 2016 yil 7 oktabr kuni tasdiqlandi. Unga köra, Markaziy hamda okrug saylov komissiyalari a'zolari tegişli protokollarni tuzişi va huquqbuzarlik turiga qarab ularni sud yoki prokuratura organlariga yuborişi mumkin.

– Prezident saylovi mamlakat siyosiy hayotidagi muhim voqea, – deydi Ombudsman kotibiyati xodimi

D. Muratova. – Şuning uçun fuqarolar saylov huquqlari işonçli himoyasini ta'minlaş juda muhimdir. Biz uşbu jarayonga faol kirişdik. Ombudsman tomonidan saylovçilar huquqiy madaniyati hamda elektoral faolligini yuksaltiriş, fuqarolarning saylov huquqlarini ta'minlaş böyiça asosiy tadbirlar rejasi tasdiqlandi. Unda fuqarolarning, avvalambor, imkoniyati çeklangan kişilar, xotin-qizlar, turli millat va elatlar vakillari, vaqtinça qamoqda saqlaş joylarida bölgan şaxslarning saylov jarayonidagi faolligini kuçaytiriş, fuqarolarning saylov huquqlari erkin amalga oşirilişiga monelik qiliş holatlarini monitoring qiliş hamda tezkor çoralar köriş kabi masalalar qamrab olingan.

– Özbekistonda Prezident sayloviga tayyorgarlik köriş va uni yuksak saviyada ötkaziş yölida keng kölamli işlar olib borilmoqda, – deydi huquqşunos, Konrad Adenauer nomidagi jamğarma eksperti X. Byuller. – Uşbu siyosiy tadbirga qizğin va puxta hozirlik haqida xorijdagi ommaviy axborot vositalari muntazam axborot berib borayapti. Bundan taşqari, Özbekistonning Germaniyadagi elçixonasida nemis ilmiy doiralari vakillari, huquqşunoslari bilan uçraşuv taşkil etildi. Unda saylov qonunçiligiga kiritilgan sönggi özgartiş hamda qöşimçalar, saylov kampaniyasining barça bosqiçi, Özbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi, siyosiy partiyalar faoliyati haqida batafsil ma'lumot berişdi. Uşbu siyosiy tadbirga körilayotgan tayyorgarlik işlari yuksak e'tirofga loyiq. Davra suhbatida Germaniyada saylovlar va umumxalq ovoz berişining qonuniy asoslari haqida ma'ruza qildim. Umuman aytganda, bizning saylovga oid qonunlarimiz özaro öxşaşdir. Ularda saylovlarning asosiy demokratik tamoyillari aks ettirilgan.

– Şu kunlarda Özbekistonda muhim siyosiy tadbirga – Prezident sayloviga tayyorgarlik körilmoqda, – deydi Konrad Adenauer nomidagi jamğarmaning mintaqaviy vakolatli vakili T. Kuntse. – Mamlakatingiz xalq uçun ğoyat muhim bölgan bunday tadbirni taşkil qiliş böyiça ijobiy tajriba töplagan. Şuningdek, qonunçilik asoslarini takomillaştirişga hamda Prezidentlikka nomzodlarning saylovçilar bilan muloqotiga alohida e'tibor qaratilayotganini ta'kidlaşni istardim. Joylarda uçraşuvlar videokonferensiya şaklida ötkazilayotgani aholining keng qatlamini qamrab oliş imkonini bermoqda. Barça nomzodga teng şaroit yaratib berilgan.

– Germaniyada saylov kampaniyasi uçun asos bölgan bir qator majburiy tamoyillar mavjud, – deydi Saksoniya federal yeri Landtagi ilmiy xodimi, Konrad Adenauer nomidagi jamğarma eksperti R. Falkner öz ma'ruzasida. – Saylovlar erkin, töğridan-töğri va yaşirin ovoz beriş yöli bilan umumxalq iştirokida ötkazilişi kerak. Germaniyada saylov huquqini amalga oşirişning amaliy jihatlari haqidagi ma'ruzamda davlatimizning uşbu masaladagi qaraşlarini sözlab berdim. Özbekistonda ham Germaniya intiladigan ikkita umumiy tamoyil bor. Bu saylovlarni taşkil qiliş doirasida tegişli çora-tadbirlarning oşkoraligi va mas'ulligidir.

Davra suhbati qatnaşçilari tomonidan qayd etilganidek, bu borada saylov jarayoni iştirokçilarining yuksak huquqiy madaniyati saylov qonunçiligi buzilişining oldini oliş hamda fuqarolar huquqlarini himoya qilişning muhim şarti hisoblanadi. Markaziy saylov komissiyasi tomonidan bu yönalişda keng qamrovli işlar amalga oşirilmoqda. Xususan, saylov kampaniyasi boşlangandan buyon

37 mingdan ziyod tarğibot tadbirlari, şu jumladan, ommaviy axborot vositalarida 10 mingdan ziyod çiqişlar, 27 mingdan ortiq konferensiya, davra suhbati, seminar, trening va uçraşuvlar taşkil etildi.

Fuqarolar saylov huquqlarini ta'minlaşda inson huquqlari böyiça milliy institutlar hamda jamoat taşkilotlari alohida örin tutadi. Bu borada Ombudsman, Inson huquqlari böyiça milliy markaz, Fuqarolik jamiyati şakllanişini monitoring qiliş mustaqil instituti, Respublika Xotin-qizlar qömitasi, “Kamolot” yoşlar ijtimoiy harakati, “Mahalla” xayriya jamoat fondi, “Nuroniy” jamğarmasi, Nogironlar jamiyati, Respublika baynalmilal madaniyat markazi va boşqa taşkilotlar faol iş olib bormoqda. Bu sa'y-harakatlar, şubhasiz, Özbekiston Respublikasi Prezidenti saylovini mamlakatimiz saylov qonunçiligining demokratik qoidalariga töliq rioya etgan holda ötkazişga, fuqarolarning umumiy hamda teng saylovlarda xohiş-irodasini erkin bildirişiga oid huquqlarini samarali röyobga çiqarişga xizmat qiladi.

Germaniyalik ekspertlar Özbekiston va Germaniya hamda boşqa mamlakatlar saylov tizimlarini taqqoslab, demokratik saylovlarning umume'tirof etilgan tamoyil va standartlari, Inson huquqlari böyiça umumjahon deklaratsiyasi, Fuqarolik va siyosiy huquqlar böyiça xalqaro pakt, Insoniylik mezonlari böyiça Kopengagen kengaşi hujjati qoidalari mamlakatimiz saylov qonunçiligiga töliq implementatsiya qilinganini, ular hayotga samarali tatbiq etilayotganini ta'kidlaşdi.

Tadbir amaliy muloqot hamda fikr almaşiş ruhida ötdi.