Kun.uz tasnifi böyiça Yil kişisi

Donald Jon Tramp

AQŞning yangi saylangan prezidenti. U 1946 yil 14 iyunda Nyu Yorkning Kuins borosida tavallud topgan. Amerikalik milliarder tadbirkor va siyosatçi. U 2015 yil iyunida Respublikaçilar partiyasidan mamlakat prezidentligi uçun öz nomzodini qöyişga qaror qilganini bildirganida, aksariyat siyosatçilar, ekspertlar, AQŞning yetakçi OAV uning imkoniyatlarini juda past baholaşgan edi. Biroq Respublikaçilar partiyasida ötkazilgan praymeriz natijalariga köra, partiyadan nomzod sifatida ilgari surildi. Respublikaçilar partiyasining oliy rahbarlik elitasi, Demokratik partiya namoyondalarining keskin tanqidlariga qaramay, öz maqsadi sari jiddiy kuraşdi va 2016 yil 8 noyabrdagi prezidentlik saylovida asosiy siyosiy raqibi, demokrat nomzod Hillari Klintonni mağlub etib, AQŞ rahbarligiga saylandi. U 2017 yil 20 yanvarida lavozimiga kirişadi.

Rajab Toyyib Erdöğan

Turkiya prezidenti, davlat va siyosat arbobi. U 1954 yil 26 fevralda Istanbul şahrida tuğilgan. U 2003 yil martidan 2014 yil avgustiga qadar Adolat va taraqqiyot partiyasi rahbari sifatida Turkiya boş vaziri lavozimini egallab keldi. Söngra, mamlakat prezidentligi uçun ilk bora ötkazilayotgan umummilliy saylovda qatnaşiş niyatini bildirib, öz nomzodini ilgari surdi. Özining mustaqil siyosat yuritişi bilan tanilgan Erdöğan Turkiya tarixida ilk marotaba bölib ötgan prezidentlik saylovida 52 foiz ovoz töplab, umumxalq prezidenti, deya e'tirof etildi. U özining Boş vazirlik vaqtida olib borgan siyosatini davom ettiriş bilan birga qöşnilar bilan yomonlaşgan munosabatlarni tiklaşga qaror qildi. 2016 yil 27 iyunda jahon siyosat maydonida yana bir şov-şuvli yangilik paydo böldi. 2015 yil noyabr oyi oxirida yuz bergan hodisadan 7 oy ötgaç, Turkiya Rossiya bilan munosabatlarni tiklaşga qaror qildi. Mamlakat prezidenti Rajab Toyyib Erdöğan Rossiya rahbari Vladimir Putinga yöllagan maktubida Su-24 samolyoti urib tuşirilgani uçun uzr söradi va ikki mamlakat örtasidagi döstona munosabatlarni tiklaşga çaqirdi. Rossiya tomoni bu çaqiriqni ijobiy qabul qildi. Bundan taşqari, Isroil bilan ham aloqalarni tiklaş, Misr bilan hamkorlikni qayta yölga qöyiş tarafdori ekanini bildirdi. Şu bilan birga, 16 iyuldagi harbiy davlat töntarişiga urinişni muvaffaqiyatli bostirdi. Hozirda Suriyadagi inqirozga siyosiy barham beriş borasida faollik körsatmoqda.

Julian Assanj

WikiLeaks rahbari va asosçisi Julian Pol Assanj 1971 yil 3 iyulda Avstraliyada tavallud topgan. Assanj tahririyatimiz nazdida yildagi eng közga köringan şaxslardan biri böldi. Jurnalist, dasturçi, maxfiy va jinoiy ma'lumotlarni oşkor qiluvçi sayt asosçisi 2012 yildan Ekvadorning Londondagi elçixonasida kun keçirib keladi. BMT işçi guruhi 2016 yil fevralida uning erkinligi çeklanişini noqonuniy va xalqaro huquq me'yorlariga zid keladi, deb topdi. U bu yilgi AQŞ prezidentligi sayloviga jiddiy ta'sir körsatişga urindi hamda Demokratlar nomzodi Hillari Klinton va uning saylovoldi ştabi rahbari Jon Podestaning elektron maktublarini e'lon qildi. Garçi AQŞ tomoni Demokratik partiya serverlariga xakerlik hujumlari amalga oşirilişida Rossiya hukumatini ayblagan bölsa-da, Assanj vaqti kelganda uşbu ma'lumotlar manbasi ma'lum qilinişini ta'kidlagandi. AQŞ prezidentligi uçun saylovlar yakuniga yetgaç, bir vaqtlar Buyuk Britaniyaning Özbekistondagi elçisi bölib işlagan Kreyg Myurrey, Demokratik partiya ma'lumotlarini şaxsan uning özi Vaşingtondagi universitetlardan biri yaqinidagi örmonda, Hillari Klinton ştabida işlaydigan kişining vakilidan olganini ma'lum qildi.   

 Pak Kin Xe

Janubiy Koreyaning ilk ayol prezidenti. Ayni vaqtda unga mamlakat parlamenti tomonidan impiçment qöllanilgan. Koreya respublikasining sobiq diktator hukmdori Pak Çon Xining oilasida 1952 yil 2 fevralida dunyoga kelgan Pak Kin Xega işonçsizlik votumi e'lon qilinişiga korrupsiya bilan boğliq mojaroga aralaşib qolgani sabab böldi. U 2012 yil 19 dekabrdagi mamlakat prezidentligi uçun saylovda Senuri partiyasidan nomzod sifatida qatnaşib, 51,55 foiz saylovçilar işonçiga sazovor bölgan edi. 2016 yil oktabrida Pak Kin Xe davlat rahbarligi vaqtida öziga yaqin bölgan döstlari ta'sirida bölganiga oid taxminlar paydo böldi. Uning döstlari orasida yoşlikdan dugonasi bölgan Çxve Sun Sil nomi ham bor edi. Mojaroli vaziyat böyiça ayrim OAV öz suriştiruvlarini ötkazgan vaqtda Çxve Sun Sil jamğarmasiga tegişli planşet topib olindi. Unda prezident Pak Kin Xe tomonidan turli axborotlar, ma'lumotlar tahrirlaş va tuzatişlar kiritiş uçun dugonasiga berilgani ma'lum böldi. Bundan taşqari, qurilmada prezidentning yaqin doirasiga kirgan noma'lum kişilar, aniqroği, qohinlar, şomonlar, folbinlar, sekta a'zolari va jigololar (keksa ayollarga jinsiy xizmat körsatuvçi erkaklar)ning ism-şariflari ham aniqlandi. Çxve Sun Sil jamğarmasiga mamlakatdagi yirik kompaniyalar xayriya mablağlari ötkazgani foş böldi. Huquq idoralari bu mablağlar davlat rahbari ta'sirida ötkazilgan bölişi mumkinligini taxmin qilişdi.

Mamlakatning Seul va boşqa şaharlarida Pak Kin Xe iste'fosini talab qilib köp ming sonli namoyişlar taşkil etildi. Şunga qaramay, prezident qilgan xatosini tan olib, jamoatçilikdan keçirim söradi. Biroq şu bilan hammasi tinçimadi, yopiğliq qozon yopiğligiça qolmadi. Şundan söng, 29 noyabrda Pak Kin Xe mamlakat parlamentiga murojaat qilib, uni iste'foga çiqarişni söradi. Muxolifatdagi Demokratik partiya uning bu murojaatini tanqid qilib, impiçmentdan qutilib qoliş uçun uriniş sifatida baholadi.

2016 yil 9 dekabrda Koreya Respublikasi parlamenti prezidentga impiçment e'lon qiliş böyiça ovoz berdi. Uşbu qonun loyihasini 234 deputat qöllab-quvvatladi. Endilikda impiçment qarorini mamlakat Konstitutsiyaviy sudi tasdiqlaşi yoki rad etişi kerak. Buning uçun köpi bilan 6 oy muhlat beriladi. Bungaça prezident vazifasini Boş vazir bajarib turadi. 

 Devid Kemeron

Buyuk Britaniyaning 1812 yildan buyongi tarixidagi eng yoş sobiq boş vaziri. U siyosatga zamonaviy, ammo öziga xos uslubda yondaşgan siyosatçilardan biridir. Birlaşgan Qirollikdagi konservativ partiyaning közga köringan namoyondasi. Kemeron boş vazirlik lavozimini egallagan vaqtda, Britaniya iqtisodiyoti qiyin damlarni boşidan keçirayotgan edi. U mamlakatda qat'iy iqtisod tartibini joriy qilgani aholi orasida noroziliklarga sabab böldi. Ular, hukumatni, oddiy odamlar emas, balki siyosiy elitani qöllab-quvvatlayotganlikda ayblaşdi.

Bungaça Devid Kemeron konservativ partiya safidagi maşhur siyosatçiga aylangan va saylovçilar orasida köplab tarafdorlarga ega edi. 2010 yilda hukumat rahbari va leyboristlar partiyasi yetakçisi Gordon Braun iste'foga çiqqanidan söng, qiroliça Yelizaveta Ikkinçi unga hukumatni şakllantirişni işonib topşirgan. Özini yevroskeptik deb atagan Kemeron YeI bilan çuqur integratsiyaga qarşi çiqib kelgan. Biroq aynan şunga öxşaş omil uning boş vazirlik lavozimini tark etişiga turtki böldi. Aniqroq aytadigan bölsak, 2016 yil 23 iyunda Buyuk Britaniyada qirollikning YeI tarkibidan çiqişi böyiça Brexit referendumi bölib ötdi. Bu borada mamlakatning taşkilotdan çiqişi zararli ekanini saylovçilar orasida keng tarğib qildi. Ammo referendum natijalariga köra, YeIdan çiqişni xohlovçilar soni köpçilikni taşkil etgani sababli öz lavozimidan iste'fo berişga qaror qildi. Uning örnini bu paytda içki işlar vaziri lavozimida bölgan Tereza Mey egalladi va Birlaşgan qirollik tarixida Margeret Tetçerdan sönggi ikkinçi ayol boş vazir böldi.

Dilma Rousseff

2016 yilda yana bir davlat rahbari korrupsiyaga aloqadorlikda gumon qilinib, mamlakat parlamenti tomonidan unga nisbatan impiçment akti qöllanildi. Bu ham bölsa Braziliyaning sobiq prezidenti Dilma Rousseffdir. Dastlab mamlakat parlamenti Senati 12 maydagi majlisida  uni 6 oy muddatga vazifasidan ozod qildi. Davlat rahbari vazifasini Mişel Temer vaqtinça bajaradigan böldi. 31 avgust kuni Braziliya Senati mamlakat prezidenti Dilma Rousseffga nisbatan impiçment qöllaş xususida yakuniy qaror qabul qildi. Şu bilan mamlakat prezidentligi Mişel Temerga ötdi. U bu vazifani 2019 yil 1 yanvarigaça bajaradi. Siyosiy inqirozga Dilma Rousseff Petrobras davlat neft kompaniyasini boşqargan vaqtida korrupsiyaga aralaşib qolganiga doir gumonlar sabab böldi.

Xuan Manuel Santos

2016 yilgi Nobel tinçlik mukofoti sovrindori, Kolumbiya prezidenti Xuan Manuel Santos. Uşbu davlat rahbari mamlakatdagi söl radikal kayfiyatdagi isyonçi FARC – Kolumbiya inqilobiy qurolli kuçlari bilan öt oçişni töxtatiş böyiça kelişuvga erişa oldi. Bu esa mamlakatda yarim asrdan ortiq vaqtdan buyon davom etib kelayotgan içki qurolli nizoga barham berişi mumkin. Aynan şu kelişuv Nobel jamğarmasi hay'atining Tinçlik mukofoti sohibini aniqlaşda hal qiluvçi örin tutdi.

Ilon Riv Mask

Kanada-amerikalik muhandis, tadbirkor, ixtiroçi va sarmoyador; milliarder. SpaceX va X.com (sönggisi Confinity bilan birlaşgan, PayPal deya qayta nomlangan va 2002 yilda 1,5 mlrd dollarga sotib yuborilgan) kompaniyalari asosçisi. Bundan taşqari, u Tesla Motors elektromobillar işlab çiqaruvçi kompaniya direktorlar kengaşini boşqaradi. Şuningdek, Ilon Mask amakivaççalari tomonidan asosslingan SolarCity kompaniyasi direktorlar kengaşi a'zosidir. Forbes jurnali milliarderning 2016 yildagi boyligini 10,7 mlrd dollar deb baholadi. Ilon Mask fazoviy parvozlar qiymatini ön martagaça qisqartiriş va kosmik turizmni rivojlantiriş, Mars sayyorasiga köngillilar safarini taşkil etiş böyiça maqsadini amalga oşiriş borasida jiddiy işlarni amalga oşirdi. U 2016 fevralida Hongkongda bölib ötgan investitsiya forumida 2020-2025 yillarga borib uning kompaniyasi Marsga parvozni amalga oşirişi mumkinligi haqida bayonot berdi.

 Kriştianu Ronaldu

Portugaliyalik futbol yulduzi, Portugaliya terma jamoasi va Madridning «Real» qirollik klubi hujumçisi. U Portugaliya terma jamoasi safida Yevro-2016 musobaqasi ğolibi böldi. France Football jurnali tasnifi böyiça yilning eng yaxşi öyinçisi böldi va öz faoliyatida törtinçi marotaba «Oltin töp»ni qölga kiritdi. Bundan taşqari, Globe Soccer Awards tasnifi böyiça, UYeFA va FIFAning 2016 yildagi eng yaxşi futbolçisi sifatida tan olindi.

 Hasanboy Dösmatov

Özbekiston Madaniyat va sport vazirligi tomonidan Özbekistonning 2016 yildagi eng yaxşi sportçisi deb topilgan Hasanbay Dösmatov Rio-de-Janeyro şahrida bölib ötgan Olimpiada öyinlari boks musobaqalarida 49 kg vazn toifasida kolumbiyalik Yuberxen Xerney Martinesga qarşi final jangini ötkazib, Olimpiadaning oltin medalini qölga kiritdi hamda Özbekiston bayroğini baland kötarişga hissasini qöşdi.

 Ruslan Nuriddinov

Mazkur Olimpiya musobaqalarida Özbekiston jamoasiga ilk oltin medalni olib bergan va oğir atletikaning 100 kgdan oğir vazn toifasida Olimpiya rekordini yangilagan oğir atletikaçi Ruslan Nurudinov ham şunday e'tirofga loyiqdir.

Özbekiston paralimpiya terma jamoasi

Rio-de-Janeyro şahrida ötkazilgan yozgi XV Paralimpiya öyinlarida juda muvaffaqiyatli qatnaşib, yurtimiz bayroğini baland kötargan Özbekiston paralimpiya terma jamoasini, biror a'zosini ajratmasdan qöşişga qaror qildik. Zero, Özbekiston paralimpiya terma jamoasi musobaqa dasturiga kiritilgan sportning 5 ta turida (yengil atletika, suziş, dzyudo, öq otiş, oğir atletika) 32 sportçi bilan iştirok etdi. Sportçilarimiz Paralimpiya öyinlarining 31 medalini ( 8 ta  oltin, 6 ta kumuş, 17 bronza) qölga kiritib, umumjamoa hisobida 200 yaqin iştirok etgan davlatlar orasida 15-örinni (medallar soni böyiça 12-örin), Markaziy Osiyo davlatlari örtasida 1-örinni, MDH davlatlari örtasida 2-örin (1-örin Ukraina, 171 sportçi bilan iştirok etgan), Osiyo davlatlari örtasida 2-örin (1-örin Xitoy, 326 sportçi bilan iştirok etgan) qölga kiritdi. Dzyudo sport turi böyiça umumjamoa hisobida 1-örinni egallaşdi. Sportçilarimiz tomonidan 6 ta jahon, 7 ta Paralimpiya öyinlari, 12 ta Osiyo rekordi örnatildi. Şu vaqtga qadar birorta davlat vakillari, ya'ni iştirokçilar soni va qölga kiritilgan medallar soni böyiça bunday natija qayd etişmagan.