Boşqalar lotinça imloga qanday ötişdi? Mukammallik sari islohotlar

Aa, Bb, Çç, Dd, Ee, Ää, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Žž, Kk, Ll, Mm, Nn, Ňň, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Ww, Yy, Ýý, Zz

Özgartirişlar Turkmanistonning yangi manatida ham aks etganiga guvoh bölişingiz mumkin:

Ozarboyjonda esa ilk lotinça alifbo 1922 yilda joriy etilgan. 1939 yilning mayidan boşlab ozarboyjon tilini kirill alifbosiga ötkaziş harakatlari boşlangan.

Aa, Bb, Vv, Gg, Ğğ, Dd, Yeye, Әә, Jj, Zz, Ii, Yy, Kk, Ҝҝ, Ll, Mm, Nn, Oo, Өө, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Үү, Ff, Xx, Һһ, Tsts, Çç, Ҹҹ, Şş, Yy, Ee, Yuyu, Yaya, ’ (tutuq belgisi)

1939 yili tasdiqlangan kirillça alifbo ham yöl-yölakay takomillaştirib borilgan. 1947 yili «Ts ts» dan voz keçilgan. 1958 yilda «E e», «Yu yu», «Ya ya» harflarining bahridan ötilgan «Y y» ning örniga «J j» qabul qilingan va şu alifbo 2001 yilgaça rasman amal qilgan.

Lotinça imloga ötiş esa Ozarboyjonda 1992 yilda start olgan. Dastlab qabul qilingan Alifboda «Ä ä» örniga keyinroq «Ә ә» qabul qilingan. 1992 yili Ozarboyjonda çiqarilgan zayom va keyinçalik çiqarilgan milliy valyuta manatlarda bu farq sezilib turibdi.

Ayni paytdagi ozar alifbosi quyidagiça körinişga ega:

Aa, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Əə, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz

Özbekistonda lotin alifbosiga ötiş haqida qaror qabul qilingaç, Respublikamiz tarkibidagi Qoraqalpoğiston Respublikasi hududida amal qiluvçi qoraqalpoq tili ham lotinçaga ötkazildi. 1940 yilning 18 iyulidan Qoraqalpoğistonda ham kirill alifbosi amal qilib kelayotgan edi:

Aa, Әә, Bb, Vv, Gg, Ğğ, Dd, Yeye, Yoyo, Jj, Zz, Ii, Yy, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Ңң, Oo, Өө, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Үү, Öo‘, Ff, Xx, Hh, Tsts, Çç, Şş, ŞÇşç, '', Yy, , Ee, Yuyu, Yaya

1993 yilning oxirlarida lotin imlosiga asoslangan özbek alifbosining dastlabki varianti taqdim etilgaç, uning asosida lotin imlosidagi qoraqalpoq imlosi ham işlab çiqildi:

Aa, Ää, Bb, Dd, Ee, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Ňň, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Ww, Yy, Zz.

1995 yilda ham özbek, ham qoraqalpoq alifbolari qayta körib çiqildi. Qoraqalpoqlarning 1995 yilgi alifbosi quyidagiça köriniş oldi:

Aa, A‘a‘, Bb, Dd, Ee, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, N‘n‘, Oo, Oʻoʻ, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, U‘u‘, Vv, Ww, Yy, Zz, Sh sh

2009 yilda lotin imlosidagi qoraqalpoq alibosiga yana özgartirişlar kiritildi. Qoraqalpoğiston Respublikasining 2009 yil 8 oktabridagi qonuniga köra, «ts» harf birikmasi «S s» ga almaştirildi. Asl qoraqalpoq tilidagi sözlarda söz boşidagi «e», «o» va «oʻ» harflari mos ravişda «ye», «wo» va «woʻ» şaklida yozila boşlandi. «I ı» harfi «I‘ i‘»ga almaştirildi «Sh» harf birikmasi joriy etildi. Bugungi kunda qoraqalpoq alifbosi quyidagi körinişga ega:

Aa, Bb, Cc, Dd, Yeye, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Qq, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ww, Xx, Yy, Zz, A‘a‘, Oʻoʻ, I‘i‘, U‘u‘, Ğğ, N‘n‘, Sh sh, Ch ch

Eslatib ötamiz, 1993 yil 2 sentabrda Özbekiston Respublikasi Birinçi Prezidenti I.Karimov «Lotin grafikasiga asoslangan özbek alifbosini joriy etiş haqida»gi qonunni imzolagan edi. Unga köra lotin imlosiga asoslangan özbek alifbosi quyidagiça körinişda qabul qilingan edi:

Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Qq, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Xx, Yy, Zz, Çç, Ğğ, Ɉɉ, Ññ, Öö, Şş, ʼ

Modomiki, hozirgi noönğay alifboni takomillaştiriş, lotinça imloga töliq ötiş uçun uni zamona zayliga moslaş zaruriyati bor ekan, aynan mana şu alifboga qaytiş kerak emasmikan?

Sh.Şokirjonov tayyorladi