Test imtihonlarida turli qing‘ir va jinoyatkorona yo‘llar bilan bolalar o‘qishga qabul qilinayotgani, bu holatlarga oliy o‘quv yurti mutasaddilari va hattoki rahbarlari bosh-qosh bo‘layotgan «rektor guruhi», shuningdek, «zaychiklar», «parovoz» va kabi illatlar haqida oldin ham yozgan edik.
Test imtihonlari oldidan bir qator oliy o‘quv yurtlari rahbarlari tomonidan TVda chiqishlar qilinib, joriy yildagi test sinovlari halol va shaffof o‘tishini ta'kidlashgan edi. Bu borada Toshkent davlat yuridik universitetda amaliy qadam tashlanib, sinovlarning O‘zEkspoMarkazda tashkil etilgani, test sinovlariga abituriyentlar qattiq tekshirib kiritilganidan barcha voqif etib turildi.
Lekin keyingi kunlarda ma'lum bo‘lyaptiki, poytaxtimizdagi eng nufuzli iqtisodiy-moliyaviy ta'lim sohasidagi o‘quv yurtlari — Toshkent Davlat iqtisodiyot universiteti va Toshkent moliya institutining ayrim fakultetlarida qabul yakunlarini halol o‘tgan, deyishga to‘liq asos yo‘q.
Xususan, kimlardir tarafidan tashkil etilgan maxsus guruhlarga yordam ko‘rsatilgani, yoki o‘sha guruhlargagina iqtidorli bolalar to‘planib qolgani va kimdir ana shunday guruhlarni avvaldan nopok va noxolis niyatlarda tashkil etgani shubha qilinmoqda.
Keyingi kunlarda ko‘p takrorlanayotgan «Rektor guruhi» deb aytilayotgan guruh nima o‘zi? Keling, vaziyatdan boxabar bo‘lish uchun nomini oshkor etmagan ekspertning bu boradagi fikrlari bilan tanishsak:
«Bu juda eski sxema. «Moliya» va «Narxoz»da azaldan ishlaydi faqat.
1. Bunda yopiq guruhlar tashkil qilinadi. Unga hamma ham hujjat topshira olmaydi. Bu yo‘nalishga hujjat olinishi haqidagi e'lon qabul komissiyasi oldidagi reklama bannerlaridan ham olib tashlanadi. Bu yo‘nalishga topshirmoqchi bo‘lsangiz, «bunaqa yo‘nalish yo‘q, falonga topshir» deyishadi. Mabodo, huquqingizni talab qilsangiz va «borku yo‘nalish» deb talashsangiz, «mayli», deb ariza olishadi, lekin sizni «texnik xatolik» bilan baribir boshqa yo‘nalishga tiqib qo‘yishadi.
2. Davlat test markazi rasmiy saytida abituriyentlar soni onlayn ravishda ko‘rsatilishni boshlagandan keyin, shubha qoldirmaslik uchun, bunday yo‘nalishga atayin soxta abituriyentlar olib kelib hujjatlari topshirtiriladi. Turli joylardan, kirishi lozim bo‘lgan abituriyentning tanish-bilishlaridan rosa odam yig‘ib kelishadi. Test sinovlari vaqtida ular shunchaki fon bo‘lib turib berishadi.
3. Fondagilar imtihon kuni tavakkal yechadi yoki har ehtimolga qarshi hech narsaga tegmaslik buyuriladi. Eng keng tarqalgan usul — faqat bitta harfni belgilab chiqish. Shunda aniq yig‘ilgan ko‘p ball bo‘lib ketmaydi, maksimum 70–80 ball atrofida bo‘ladi. Ana shuning uchun qabul kvotasidan keyingi ballarda darhol juda katta farq ko‘zga tashlanadi.
