NBU fuqarolar bilan nega sudlashmoqda?

Biroq Milliy bankning takroriy buyurtmasini amalga oshirgan Lider Konsalt Servis MChJ sud qarorida belgilangan muddatga doir narxlarni topa olmaganini vaj qilib, 2015 yil oktabr va 2017 yil avgustda Navoiy ko‘chasidagi 3 xonali xonadorlarning bozordagi taklif qiymatlarini taqqoslab, xonadonlarning narxini 521 mln so‘mdan 453 mln so‘mga tushirgan. Xo‘sh, baholash firmasining bu amaliyoti qanchalik to‘g‘ri? Biz bu borada ekspertga murojaat qildik.

Umuman olganda, fuqarolar mazkur xonadonlar bo‘yicha to‘lovlarni to‘lamaslik emas, balki zimmasidagi qarzdorlikdan tezroq qutulib, kadastr hujjatlarini tezroq rasmiylashtirishdan manfaatdor ekanliklarini bildirishmoqda. Ammo ular barcha sohada bo‘lgani kabi bu borada ham adolat tantana qilishini xohlashmoqda. Sud mahkamasi xonadon qiymatini 2014 yil 4 avgust holatiga ko‘ra baholash majburiyatini yuklagani holda, takroriy baholash yana noxolis o‘tkazilganini ta'kidlashmoqda. Biz murojaat qilgan ekspert ham mulkdor o‘ziga tegishli mulkni istagancha tasarruf eta olishi va istagan narxda sotishi mumkinligini qayd etgan bo‘lsa-da, xonadonlarning bozor qiymati va asl sotilgan qiymati o‘rtasida farq bo‘lishini ta'kidlab, ana shu sotilishda qayd etilgan qiymat ko‘chmas mulkning asl bozor qiymati bo‘lishini uqdirdi. Bu nimani anglatadi?

Misol uchun, aytaylik, sotuvchi o‘z uyini 100 mln so‘mga sotmoqchi. Xarid qiluvchi ayni xonadonga 80 mln so‘m taklif etadi hamda ikki o‘rtadagi savdo munozarasi asosida ikki tomonga ham ma'qul bo‘lgan bahoda, ya'ni 90 mln so‘mga uy sotiladi. Ayni shu qiymat uyning haqiqiy bozor narxi hisoblanadi. Ya'ni, ekspertning tushuntirishiga ko‘ra, faqatgina e'lon saytlari va bosma nashrlardagi e'lonlarda ko‘rsatilgan narxlardan kelib chiqqan holda xonadon narxini belgilash to‘g‘ri emas.

Vazirlar Mahkamasining 2016 yilda qabul qilgan 611-sonli farmoyishida ham ayni jihatga e'tibor qaratilgan bo‘lib, Navoiy ko‘chasi 35-uydagi xonadonlarni, ularni qurilishi vaqtida dastlabki to‘lovni to‘lagan jismoniy shaxslarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri muzokaralar olib borish yo‘li bilan sotishga ruxsat berilgan. Ammo bank bu jihatga diqqat qilmagan va Result Consult MChJ bilan shartnoma imzolab, Navoiy ko‘chasidagi 35-uydagi 40 ta xonadonning bozor narxini baholab berishni so‘ragan.

Xullas, o‘rganishlarimiz asosida bizda Tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy bankning Navoiy ko‘chasi 35-uydagi xonadonlarni sotishi bilan bog‘liq holatga doir qator savollar paydo bo‘ldi:

1. Nima uchun Milliy bank ko‘p qavatli turarjoylarni baholashni, fuqarolar bir necha bor murojaat qilganlariga qaramay, paysalga solib kelgan?
2. Vazirlar Mahkamasining 2016 yilda qabul qilingan 611-sonli farmoyishida belgilangan bo‘lsa-da, Milliy bank har bir xonadonda yashab kelayotgan fuqarolar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muzokaralar o‘tkazib, uylarni ularga sotish chorasini ko‘rish o‘rniga nima uchun baholash firmasiga murojaat qilgan?
3. Qolaversa, fuqarolik ishlari bo‘yicha Mirzo Ulug‘bek tumanlararo sudining 2017 yil 15 martdagi qarorida ko‘pqavatli uy qabul qilingan 2014 yil 4 avgust sanasi bo‘yicha qayta baholash majburiyati yuklangani, apellyatsiya instansiyasi bu qarorni o‘zgarishsiz qoldirganiga qaramay, uy-joylarni qayta baholashda tushunarsiz sxema qo‘llaganini qanday izohlash mumkin?
4. Uylarning loyiha qiymati, depozitga olingan pullar so‘mda amalga oshirilgan. Ammo Lider Konsalt Servis MChJ xonadonlar qiymatini baholashda so‘mning dollarga nisbatan kursidan foydalanishi qanchalik to‘g‘ri?

KUN.UZ tahririyati mazkur tushunmovchiliklar yuzasidan Tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy bankidan izoh kutadi hamda fuqarolarning xonadonlarni adolatli qiymatda xarid qilishi bilan bog‘liq muammo o‘zining ijobiy yechimini topishiga umid bildiradi.

YouTube

Tas-IX

Tolib Rahmatov