Rishtonda buzarmonlik avjida. Tadbirkorlar xonavayronlik yoqasida

Kun.uz Farg‘ona vodiysi bo‘ylab ijodiy safarini Rishton tumanidan boshladi. Ushbu tumandagi dehqon bozorida tadbirkorlarga tegishli do‘konlar va umumiy ovqatlanish korxonalari tuman hokimligi tashabbusi bilan buzib tashlanayotgani, boz ustiga, tadbirkorlarga hech qanday kompensatsiya va'da qilinmayotgani haqidagi e'tiroz va shikoyatlar ijtimoiy tarmoqlarda ham keng muhokama qilindi, tahririyatga ham ushbu masalada murojaat qilindi.

Biz bu yerda yuz berayotgan hodisalar bilan voqea joyida tanishish, mutasaddilardan izoh so‘rash uchun Rishton dehqon bozoriga kirdik.

To‘g‘risi, juda ko‘plab tumanlarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 27 martdagi «2017–2019 yillar davrida dehqon bozorlarini rekonstruksiya qilish va ularning hududida zamonaviy savdo majmualarini qurish dasturini tasdiqlash to‘g‘risida»gi PQ–2853 sonli qarorini bajarish yuzasidan bozorlarlardagi mavjud eskirgan inshootlar buzib tashlanib, zamonaviy loyihalar asosida yangilari barpo etilmoqda.

Biroq adolat yuzasidan qayd etish kerakki, Rishtonda buzilayotgan do‘kon va boshqa inshootlar yaqinda, zamonaviy qilib qurilgan, ko‘pchilik tumanlardagining oldida to‘yga borardi.

Fevral oyi boshida Rishton tumanida hokim o‘zgardi. G‘ayratali Turg‘unovich Mamadaliyev o‘z arizasiga ko‘ra ishdan bo‘shatilib, tuman rahbarligiga shu paytgacha So‘x tumani hokimi bo‘lib ishlab kelgan Tavakkaljon Esonaliyevich Rahimov saylandi. Yangi hokim Rishtonda tug‘ilgan, ilgari shu tumanda IIB boshlig‘i vazifasida ham ishlagan.

Tadbirkorlar Kun.uz muxbirlari bilan suhbatda buzish ishlari 9 fevral kuni bozor pattachilari tomonidan boshlab yuborilganini bildirishdi. Tuman hokimining qarori esa 17 fevral kuni chiqqan. Tuman hokimi qarorida bozor kengayishi munosabati bilan aholining turar joylari va noturar joylari buzilishi ularga yetkazilgan zararlar qoplanishi sanab o‘tilgan. Biroq do‘konlari buzilayotgan tadbirkorlarga tegishli mulk haqida hech qanday gap-so‘z yo‘q.

Masalan, tadbirkorlardan biri Nohida Sohibova erining xorijda ishlab topgan pullari evaziga bozordagi binoni xarid qilgan.

«Erim chetdan qaytib kelsa, shu yerda tadbirkorlik qilib ish boshlaymiz, degan niyatlarimiz bor edi», deydi u.

Ular xarid qilingan binoni ta'mirlab, hali ishlatishga ham ulgurishmagan ekan. 60 ming AQSh dollari evaziga xarid qilingan, keyin ta'mirlangan va bir kun ham ishlatilib, foyda ko‘rilmagan do‘kon buzib tashlanyapti. N.Sohibovaning yuragi baquvvat ekan, boshqa odam bunday paytda biror tuzalmas dardni orttirib olgan bo‘lardi.

Dildora Vohidova esa chevarxona ochib, tumandagi ayollarni ish bilan ta'minlab, aholiga xizmat ko‘rsatib kelayotgan bo‘lgan. Uning ustaxonasini yaqindagina buzib tashlashgan. Vohidovaning aytishicha, u bu do‘konni bir necha yil avval auksionda, pul to‘lab xarid qilgandi.

Bizga ma'lum qilinishicha, o‘sha paytda auksion o‘tkazilib, bozor hududidan do‘konlar qurish uchun yer ajratilishiga sabab bozorni rekonstruksiya qilish uchun zudlik bilan mablag‘ to‘plash zaruriyati bo‘lgan.

Albatta, Rishtonda bozor pattachilariga kimdir «buz!» deb buyruq bermasa, o‘z holicha bu ishga qo‘l urishga jur'at etishmagan bo‘lardi. Bunday og‘zaki buyruq kim tomonidan berilgani ham aniq. Tasavvur qilaylik, mana shunday holatda tuman rahbarlariga zo‘r kelsa-yu (aytaylik, tadbirkorlar sudga berishsa va g‘olib chiqishsa), «men bunday buyruq bermaganman», deb o‘zini orqaga olsa, bozor rahbariyati va buzish bilan shug‘ullangan pattachilar nima qiladi? Chunki, bozor ichidagi binolarni buzish uchun aniq bir hujjatning o‘zi yo‘q. Barchasi og‘zaki buyruq bilan amalga oshirilmoqda.

Shu kuni ikki bor tuman hokimligi binosiga kelib, tuman hokimi Tavakkaljon Rahimov bilan uchrashishga, vaziyat yuzasidan tushuntirish olishga muvaffaq bo‘lolmadik. Uning qo‘l telefoniga qo‘ng‘iroq qilib, maqsadimizni bildirganimizda, u javob bermasdan, telefonni o‘chirib qo‘ydi, keyin esa qo‘ng‘iroqlarga umuman javob bermadi.

Rishton tuman hokimining qurilish ishlari bo‘yicha o‘rinbosari Sodiqjon Haydarov bizga bu borada intervyu berishga rozi bo‘ldi, ammo u kamera qarshisiga chiqishga va ovozi yozib olinishiga rozi bo‘lmadi. Shu bilan birga u do‘konlar yong‘in xavfsizligi qoidalariga muvofiq kelmayotgani sababli IIV yong‘in xavfsizligi boshqarmasining allaqanday ko‘rsatmasiga asosan buzilayotganini ma'lum qildi.

«Rishton dehqon bozori» MChJ boshqaruvi raisi Islomjon Orifjonov esa bozor tashqarisiga ilib qo‘yilgan loyihalar tomon boshladi. Bozorda avtomobil to‘xtash joylari, pavilonlar va III tipdagi (1441,5 kv.m maydonga ega 1 qavatli) savdo majmuasi quriladi. «Bozorqo‘m» bizga va to‘plangan tadbirkorlarga Rishton bozorida shu yil amalga oshiriladigan ishlarni yana bir bor tushuntirib berdi.

Prezidentning 2017 yil 27 martdagi PQ–2853-sonli qarorining 16-bandida shunday ko‘rsatib o‘tilgan:

«Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari dehqon bozorlarini rekonstruksiya qilish va ularning hududida zamonaviy savdo majmualari qurish ishlarini amalga oshirish uchun belgilangan tartibda zarur yer uchastkalari ajratilishini, shuningdek, ularning hududlari tayyorlanishini hamda bino va inshootlar buzilishi tufayli yuridik va jismoniy shaxslarga yetkazilgan zararlar qoplanishini ta'minlasinlar».

Tadbirkorlarga tegishli bino va inshootlarni buzgan Farg‘ona viloyat hokimligi Prezident qarorini bajarish uchun qarorga to‘liq rioya qilib, endi ularga yetkazilgan zararlarni ham qoplab berishi kerak bo‘ladi. Faqat zarar chindan ham qoplanishi kerak, o‘zi bir marta kuyib bo‘lganlardan «hech qanday e'tirozim yo‘q», deya tilxat yozdirib olinib, ular yana o‘tga tashlanmasligi kerak.

Ko‘ramiz, viloyat va tuman hokimligi Prezident qarorining bu qismiga qay tarzda amal qilishar ekan. Kun.uz Rishtondagi ushbu voqeani kuzatishda davom etadi.

P.S. Biz Rishtonda bo‘lib qaytganimizdan keyin buzish ishlari yanada jadallashgan.

Shuhrat Shokirjonov, Xurshid Daliyev,

Kun.uz muxbirlari