“Örmon töğrisida”gi qonunning yangi tahriri imzolandi

Örmon fondi yerlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda egalik qiliş, foydalaniş uçun, şu jumladan ijaraga berilişi mumkin.

Davlat örmon fondi uçastkalari davlat örmon fondining bir qismi bölib, ular davlat örmon kadastrida körsatilgan muayyan çegaraga, maydonga, joylaşgan yeriga, huquqiy rejimga va boşqa xususiyatlarga ega böladi.

Örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasidagi davlat siyosatining asosiy yönalişlari quyidagilardan iborat:

davlat dasturlarini va boşqa dasturlarni işlab çiqiş, tasdiqlaş hamda amalga oşiriş;

qoidalar, normalar va normativlarni belgilaş;

davlat nazoratini amalga oşiriş;

ilmiy-tadqiqot faoliyatini rivojlantiriş;

xalqaro hamkorlikni rivojlantiriş.

Örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasidagi davlat boşqaruvi Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi, Özbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qiliş davlat qömitasi, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan öz vakolatlari doirasida amalga oşiriladi.

Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi va uning hududiy organlari davlat örmon xöjaligi organlaridir.

Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasida:

yagona davlat siyosati amalga oşirilişini ta'minlaydi;

normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi;

davlat dasturlarini tasdiqlaydi va ularning amalga oşirilişini ta'minlaydi;

davlat va xöjalik boşqaruvi organlarining faoliyatini muvofiqlaştiradi;

umumdavlat ahamiyatiga molik muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni taşkil etiş töğrisida qarorlar qabul qiladi;

davlat örmon fondini tasarruf etadi;

örmonlarning qöriqlaniş toifalarini aniqlaş tartibini belgilaydi;

örmondan foydalanganlik uçun haq undiriş tartibi va miqdorlarini belgilaydi;

davlat nazoratini taşkil etadi va amalga oşiradi;

örmonlarning monitoringini, davlat hisobini va davlat örmon kadastrini yuritiş tartibini belgilaydi.

Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonun hujjatlariga muvofiq boşqa vakolatlarni ham amalga oşirişi mumkin.

Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasida:

yagona davlat siyosatini amalga oşiradi;

davlat dasturlarini işlab çiqiş va amalga oşirişda iştirok etadi;

normativ-huquqiy hujjatlarni işlab çiqiş va takomillaştirişda iştirok etadi;

öz vakolatlari doirasida qoidalar, normalar va normativlarni qabul qiladi;

barça örmonlarda örmon tuzişning yagona tizimini belgilaydi;

örmon fondi yerlarida idoraviy nazoratni amalga oşiradi;

Özbekiston Respublikasi Qizil kitobini yuritişda iştirok etadi; 

qonun hujjatlarida belgilangan tartibda yuridik va jismoniy şaxslarga ösimlik dunyosi obektlaridan maxsus foydalaniş, piçan öriş, çorva mollarini ötlatiş, daraxtzor hamda butazorlarni kesiş,  şuningdek asalari uyalari va qutilarini joylaştiriş uçun  ruxsatnoma beradi;

örmon fondi yerlarida biotexnik tadbirlarni amalga oşiradi;

örmon fondi yerlaridagi muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni, örmon-ovçilik, ovçilik va (yoki) baliqçilik xöjaliklarini yuritiş, boşqariş hamda rivojlantirişni taşkil etadi;

örmonlarni qayta tiklaş va ihota örmonlarni köpaytirişga doir çora-tadbirlar işlab çiqilişini hamda amalga oşirilişini, toğ yonbağirlari, jarliklar va taşlandiq yerlarda eroziyaga qarşi daraxtzorlar barpo etiş işlarining bajarilişini taşkil etadi;

örmonlarning mahsuldorligini oşiriş maqsadida ilğor ilmiy-texnika yutuqlarini joriy etadi, ösimliklar seleksiyasi va uruğçilik böyiça ilmiy tadqiqotlar ötkazadi;

manzarali, mevali daraxtlar va butalarni yetiştirişga, dorivor ösimliklarning plantatsiyalarini barpo etişga doir usullarni işlab çiqadi, manzarali ösimliklar köçatlarini sertifikatlaştiriş hamda standartlaştirişning yagona tizimi işlab çiqilişi va joriy etilişini ta'minlaydi;

örmonlarning monitoringini, davlat hisobini, davlat örmon kadastrini belgilangan tartibda yuritadi;

örmonlarni yonğinlar, zararkunandalardan va kasalliklardan himoya qilişga doir çora-tadbirlar amalga oşirilişini, örmonlarning qonunga xilof ravişda kesişlardan hamda örmon töğrisidagi qonun hujjatlarining boşqaça tarzda buzilişlaridan muhofaza qilinişini ta'minlaydi;

örmon xöjaliklarida bir-biriga boğliq bölgan xöjalik faoliyatini kengaytiriş va rivojlantirişni, köçat yetiştirişni, dorivor ösimliklar yiğişni, asalariçilik, baliqçilik, çorvaçilik mahsulotlarini yetiştirişni hamda qayta işlaşni, xalq iste'moli tovarlari işlab çiqarişni taşkil etadi;

örmon xöjaligi sohasida mutaxassislarni tayyorlaş, qayta tayyorlaş va ularning malakasini oşirişni taşkil etadi.

Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi qonun hujjatlariga muvofiq boşqa vakolatlarni ham amalga oşirişi mumkin.

Özbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qiliş davlat qömitasi örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasida:

davlat dasturlarini işlab çiqiş va amalga oşirişda iştirok etadi;

normativ-huquqiy hujjatlarni işlab çiqişda iştirok etadi, öz vakolatlari doirasida qoidalar, normalar va normativlarni tasdiqlaydi;

davlat ekologik nazoratini amalga oşiradi;

örmon fondidan barça turdagi qurilişlar uçun yer uçastkalarini tanlaş materiallarining, örmon tuziş loyihalarining, davlat örmon fondining tabiiy resurslaridan foydalaniş bilan boğliq loyihaoldi, loyiha hujjatlarining davlat ekologik ekspertizasini ötkazadi;

davlat örmon fondi uçastkalaridagi Özbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan ösimlik va hayvonot dunyosi obektlaridan maxsus foydalaniş uçun yuridik va jismoniy şaxslarga belgilangan tartibda ruxsatnoma beradi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan  foydalaniş sohasida:

davlat dasturlarini va boşqa dasturlarni işlab çiqiş hamda amalga oşirişda iştirok etadi;

hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va amalga oşiradi;

davlat örmon xöjaligi organlari bilan kelişilgan holda yuridik va jismoniy şaxslarga davlat örmon fondi uçastkalarini beradi, bundan örmonlarning daryolar, köllar, suv omborlari va boşqa suv obektlari sohillari böylab ötgan taqiqlangan mintaqalari, yerlari, örmonlarning ovlanadigan qimmatli baliqlar uvuldiriq soçadigan joylarni muhofaza qiluvçi taqiqlangan mintaqalari, suv ta'minoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qiliş zonalaridagi örmonlar, davlat qöriqxonalarining, majmua (landşaft) buyurtma qöriqxonalarining, tabiat boğlarining, umumdavlat ahamiyatiga molik buyurtma qöriqxonalarning, umumdavlat ahamiyatiga molik kurort tabiiy hududlarning, davlat biosfera rezervatlarining, davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning örmonlari mustasno;

piçan öriş va çorva mollarini ötlatiş normalarini davlat örmon xöjaligi organlarining taqdimnomasiga binoan tasdiqlaydi;

örmonlarning davlat hisobi va davlat örmon kadastri yuritilişini ta'minlaydi;

davlat nazoratini amalga oşiradi;

örmonlarning holatiga zarar yetkazilgan hollarda korxonalarning, muassasalarning va taşkilotlarning faoliyatini çeklaş, töxtatib turiş va tugatiş töğrisida qarorlar qabul qiladi. Tadbirkorlik sub'yektlarining faoliyatini çeklaş, töxtatib turiş (favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar hamda aholining hayoti va soğliği uçun boşqa haqiqiy xavf yuzaga kelişining oldini oliş bilan boğliq holda ön iş kunidan köp bölmagan muddatga çeklaş, töxtatib turiş hollari bundan mustasno) yoki tugatiş sud tartibida amalga oşiriladi.

Fuqarolarning özini özi boşqariş organlari, nodavlat notijorat taşkilotlari va fuqarolar örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasida:

davlat dasturlarini, hududiy va boşqa dasturlarni amalga oşirişda iştirok etadi;

jamoatçilik nazoratini amalga oşiradi;

aholi örtasida fuqarolarning huquqiy savodxonligini va ekologik madaniyatini yuksaltirişga qaratilgan tuşuntiriş işlarini amalga oşirişda iştirok etadi.

Fuqarolarning özini özi boşqariş organlari, nodavlat notijorat taşkilotlari va fuqarolar örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş böyiça boşqa tadbirlarda ham iştirok etişi, davlat organlariga kömaklaşişi mumkin.

Örmonlarni muhofaza qiliş çora-tadbirlari quyidagilar orqali amalga oşiriladi:

örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş va ulardan foydalaniş sohasidagi qoidalar, normalar hamda normativlarni belgilaş;

örmon tuziş loyihalarini işlab çiqiş va amalga oşiriş;

örmondan foydalanişda çeklovlar va taqiqlar belgilaş;

örmondan maxsus foydalaniş huquqini töxtatib turiş, tugatiş va bekor qiliş;

örmondan özboşimçalik bilan foydalanişning va undan foydalaniş borasida belgilangan tartibning boşqa buzilişlarining oldini oliş;

xöjalik faoliyatini va boşqa faoliyatni amalga oşirişda örmonga zararli ta'sir körsatilişining yoki uning yöq qilib yuborilişining oldini oliş;

örmonlarning monitoringini, davlat hisobini va davlat örmon kadastrini yuritiş;

örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qöllaş;

örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan oqilona foydalaniş sohasida ilmiy tadqiqotlarni taşkil etiş hamda amalga oşiriş;

örmon fondi yerlarida biotexnik tadbirlarni ötkaziş;

örmonlarni yonğinlardan muhofaza qiliş, zararkunandalar va kasalliklardan himoya qiliş çora-tadbirlarini amalga oşiriş.

Örmon tuziş örmonlarni muhofaza qilişni, himoya qilişni, köpaytirişni, takroriy köpaytirişni, qayta tiklaşni, ularning mahsuldorligini oşirişni va ulardan oqilona foydalanişni ta'minlaşga qaratilgan tadbirlar tizimidan iborat bölib, quyidagilarni öz içiga oladi:

davlat örmon fondi uçastkalarining çegaralarini belgilaş va davlat örmon fondining örmondan doimiy foydalanuvçilar foydalanişidagi hududining içki xöjaligini taşkil etiş;

topografiya-geodeziya işlarini bajariş va örmonlarni maxsus xaritaga kiritiş hamda ularning elektron ma'lumotlar bazasini şakllantiriş;

davlat örmon fondini inventarizatsiyadan ötkaziş;

örmonlarning yetiliş yoşini belgilaş, örmon xöjaligini yuritiş bilan boğliq holda örmon daraxtlarining kesilişi hisob-kitobini, kesişlarning miqdorlarini hamda örmondan foydalanişning boşqa turlari miqdorlarini aniqlaş;

davlat örmon fondi uçastkalarida piçan öriş va çorva mollarini ötlatiş, yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarning dorivor hamda texnik xom aşyosini, oziq-ovqat maqsadlari uçun yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarni yiğiş va tayyorlaş, daraxtlar hamda butalarni kesmagan holda ötin va şox-şabbalarni yiğiş hajmlarini aniqlaş;

davlat örmon fondi uçastkalarida asalari uyalari va qutilarini joylaştiriş, örmondan örmon-ovçilik, ovçilik va (yoki) baliqçilik xöjaliklari ehtiyojlari uçun, ilmiy-tadqiqot, madaniy-ma'rifiy, tarbiyaviy, soğlomlaştiriş, rekreatsiya hamda estetik maqsadlarda, şuningdek ekologik turizmni rivojlantiriş maqsadida foydalaniş imkoniyatlarini belgilaş;

örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, qayta tiklaş va köpaytiriş borasidagi işlar hajmini, şuningdek boşqa örmon xöjaligi işlari hajmini aniqlaş;

örmon tuziş loyihalarini işlab çiqiş va ularning amalga oşirilişi ustidan nazorat qiliş.

Örmon tuziş loyihalari davlat ekspertizasidan ötkaziladi, davlat örmon xöjaligi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan tasdiqlanadi.

Örmon tuziş loyihalari örmon xöjaligini, örmon-ovçilik, ovçilik va (yoki) baliqçilik xöjaliklarini yuritiş, şuningdek muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni rivojlantirişga doir işlarni taşkil etiş hamda yuritiş, örmondan oqilona foydalanişni, joriy va istiqbolga möljallangan rejalaştirişni amalga oşiriş uçun asosiy normativ-texnik hujjatdir.

Örmon tuziş Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi tomonidan belgilangan tartibda barça örmonlarda yagona tizim böyiça amalga oşiriladi.

Örmonlar monitoringi örmonlarga salbiy ta'sirlarning öz vaqtida oldi olinişi uçun davlat örmon fondi holatidagi özgarişlarni aniqlaşga, uni baholaş va prognoz qilişga doir muntazam kuzatuvlardan iboratdir.

Örmonlar monitoringi Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oşiriladi.

Örmonlarning davlat hisobi davlat örmon xöjaligi organlari tomonidan örmon tuziş loyihalari asosida, örmon tuziş amalga oşirilmagan joylarda esa davlat örmon fondini inventarizatsiyadan ötkaziş va tekşiriş materiallari asosida yuritiladi.

Örmonlarning davlat hisobi Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda Özbekiston Respublikasi Davlat byudjyeti mablağlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boşqa manbalar hisobidan yagona tizim böyiça yuritiladi.

Davlat örmon kadastri Özbekiston Respublikasi hududida joylaşgan barça örmonlar, ularning geografik örni, huquqiy rejimi, miqdoriy va sifat tavsiflari hamda iqtisodiy bahosi töğrisidagi yangilab boriladigan işonçli kadastr axboroti tizimidan iborat böladi.

Davlat örmon kadastri örmonga oid munosabatlarni tartibga soliş, örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, ulardan oqilona foydalaniş va ularni takroriy köpaytiriş maqsadida manfaatdor yuridik va jismoniy şaxslarni örmon töğrisidagi ma'lumotlar bilan ta'minlaş uçun möljallangandir.

Davlat örmon kadastri davlat örmon xöjaligi organlari tomonidan Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda Özbekiston Respublikasi Davlat byudjyeti mablağlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boşqa manbalar hisobidan yagona tizim böyiça yuritiladi.

Örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasidagi davlat nazorati qonun hujjatlarida belgilangan tartibda Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Özbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qiliş davlat qömitasi hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oşiriladi.

Örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasidagi idoraviy nazorat Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi tomonidan amalga oşiriladi.

Örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasidagi işlab çiqariş nazoratini xöjalik yurituvçi sub'yektlar özlariga biriktirilgan hududlarda amalga oşiradi.

Örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasidagi jamoatçilik nazorati fuqarolarning özini özi boşqariş organlari, nodavlat notijorat taşkilotlari va fuqarolar tomonidan amalga oşiriladi.

Davlat örmon xöjaligi organlari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qiliş organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari öz vakolatlari doirasida örmonni undan foydalaniş tartibi buzilişidan, şu jumladan örmonni qonunga xilof ravişda kesişlardan hamda örmonga boşqaça tarzda zararli ta'sir körsatilişidan muhofaza qilinişini ta'minlaydi.

Davlat örmon xöjaligi organlari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qiliş organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari örmonda yonğinning oldini oliş, yonğinga qarşi kuraşişga oid çora-tadbirlarning amalga oşirilişini ta'minlaydi, zarur hollarda yonğinni öçiriş uçun aholini, korxonalar, muassasalar va taşkilotlarning öt öçiriş, yer qaziş texnikasini hamda transport vositalarini jalb etadi, yonğin xavfi yuqori bölgan davrda aholining örmonda bölişini hamda örmonlarga transport vositalari va boşqa vositalar kirişini çeklaydi yoki taqiqlaydi.

Örmondan foydalanuvçilar örmonlarda yonğin xavfsizligiga rioya etişi, iş joylarida yonğinga qarşi tadbirlar ötkazişi, örmonlarda yonğinlar çiqqan taqdirda esa ularning öçirilişini ta'minlaşi şart.

Örmonlarni yonğinlar, zararkunandalar, kasalliklardan va boşqa salbiy ta'sirlardan himoya qiliş örmondan foydalanuvçilar tomonidan quyidagilar orqali amalga oşiriladi:

yonğin xavfsizligi qoidalariga rioya etiş va yonğinga qarşi tadbirlarni amalga oşiriş, yonğin çiqqanda uni öçiriş çoralarini köriş;

örmon zararkunandalari, kasalliklari öçoqlarini, sanoat va maişiy çiqindilarning hamda boşqa salbiy omillarning ta'sir doiralari rivojlanişini hisobga oliş va prognoz qiliş;

örmon zararkunandalarining ommaviy köpayiş va örmon kasalliklarining tarqaliş öçoqlari yuzaga kelişi hamda kengayişining oldini oliş, örmonlarning biologik jihatdan çidamliligini oşiriş tadbirlarini ötkaziş.

Örmonlarni yonğinlar, zararkunandalar, kasalliklardan va boşqa salbiy ta'sirlardan himoya qiliş tartibi Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi tomonidan belgilanadi.

Örmon qöriqçiligi örmonlarni muhofaza qiliş va himoya qilişni ta'minlaş maqsadida davlat örmon xöjaligi organlari tomonidan taşkil etiladi.

Örmon qöriqçiligining mansabdor şaxslari ayni vaqtda davlat örmon xöjaligi organlarining inspektorlaridir.

Örmon qöriqçiligining mansabdor şaxslari öz vakolatlari doirasida:

yuridik va jismoniy şaxslarning örmondan foydalanişga bölgan huquqini tasdiqlovçi hujjatlarini tekşiradi;

örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, ulardan foydalaniş va ularni takroriy köpaytiriş sohasidagi ma'muriy huquqbuzarliklar töğrisida bayonnomalar tuzadi;

huquqbuzarlik sodir etgan şaxslarni tegişli organlarga olib boradi;

qonunga xilof ravişda qölga kiritilgan örmon mahsulotini va uni qölga kiritiş vositalarini olib qöyadi;

huquqbuzarliklar sodir etgan şaxslarni intizomiy, ma'muriy va jinoiy javobgarlikka tortiş töğrisidagi materiallarni tegişli organlarga yuboradi;

örmon töğrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik tufayli yetkazilgan zararning örnini qoplaş töğrisida sudga da'volar taqdim etadi;

yuridik va jismoniy şaxslarga örmon töğrisidagi qonun hujjatlari buzilişlarini bartaraf etiş haqida körsatmalar beradi.

Örmon qöriqçiligining faoliyat körsatiş tartibi va davlat örmon xöjaligi organlarining örmon qöriqçiligini amalga oşiruvçi inspektorlari tarkibi Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Örmon xöjaligini taşkil etiş:

örmonlarning himoya qiliş, soğlomlaştiriş, rekreatsiya va boşqa foydali tabiiy xususiyatlarini saqlaş hamda kuçaytirişni;

örmonlardan oqilona foydalanişni;

örmonlarni köpaytirişni, takroriy köpaytirişni, qayta tiklaşni, ularning mahsuldorligini oşirişni, tur tarkibi va sifatini yaxşilaşni;

örmonlarni yonğinlardan muhofaza qilişni, zararkunandalar va kasalliklardan himoya qilişni;

örmonlarning qöriqlaniş toifalarini aniqlaşni;

örmonlarning yetiliş yoşini, kesiş usullarini va örmondan foydalaniş normalarini belgilaşni;

örmon fondi yerlaridan oqilona foydalanişni ta'minlaşi kerak.

Örmonlar belgilangan maqsadi va bajaradigan vazifalariga muvofiq quyidagi qöriqlaniş toifalari jumlasiga kiritiladi:

örmonlarning daryolar, köllar, suv omborlari va boşqa suv obektlari sohillari böylab ötgan taqiqlangan mintaqalari;

örmonlarning ovlanadigan qimmatli baliqlar uvuldiriq soçadigan joylarni muhofaza qiluvçi taqiqlangan mintaqalari;

eroziyadan saqlaydigan örmonlar;

örmonlarning temir yöllar va avtomobil yöllari yoqalab ötgan ihota mintaqalari;

çöl va çala çöl zonalarining örmonlari;

şahar örmonlari va örmon-boğlari;

şaharlar, boşqa aholi punktlari va sanoat markazlarining kökalamzorlaştirilgan zonalari atrofidagi örmonlar;

suv ta'minoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qiliş zonalaridagi örmonlar;

alohida qimmatga ega bölgan örmonlar;

yonğoqçilik zonalaridagi örmonlar;

örmonlarning mevali daraxtzorlari;

davlat qöriqxonalarining örmonlari;

majmua (landşaft) buyurtma qöriqxonalarining örmonlari;

tabiat boğlarining örmonlari;

buyurtma qöriqxonalarning örmonlari;

kurort tabiiy hududlarning örmonlari;

davlat biosfera rezervatlarining örmonlari;

davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning örmonlari;

ilmiy yoki tarixiy ahamiyatga ega bölgan örmonlar.

Örmonlarni qöriqlaniş toifalariga kiritiş Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasining taqdimnomasiga binoan Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan amalga oşiriladi.

Örmonlarni köpaytiriş örmondan foydalanuvçilar tomonidan hududlarning serdaraxtligini oşiriş, örmonlarning tur tarkibini yaxşilaş, qimmatli daraxt navlarini köpaytiriş va eroziya jarayonlarining oldini oliş maqsadida quyidagilar orqali maxsus dasturlar böyiça amalga oşiriladi:

daraxtlar va butalarning köçatlarini, uruğlarini ekiş;

toğ yonbağirlari, jarliklar va taşlandiq yerlarda eroziyaga qarşi daraxtzorlar barpo etiş işlarini bajariş;

qimmatli daraxt navlarini köpaytiriş maqsadida ilmiy tadqiqotlar ötkaziş, manzarali, mevali daraxtlar va butalar yetiştirişning samarali usullarini işlab çiqiş hamda amaliyotga joriy etiş.

Örmonlarni köpaytiriş qonun hujjatlariga muvofiq boşqa yöllar bilan ham amalga oşiriladi.

Örmonlarni köpaytiriş uçun beriladigan, qişloq xöjaligiga va boşqa maqsadlarga möljallangan yerlar qonun hujjatlariga muvofiq örmon fondi yerlari toifasiga ötkaziladi.

Örmonlarni qayta tiklaş quyidagi talablarga rioya qilingan holda amalga oşiriladi:

daraxtlar kesilgan, yonğinlar, örmon zararkunandalari, kasalliklari va boşqa salbiy ta'sirlar oqibatida zararlangan joylarda xöjalik jihatidan qimmatli daraxtlar turlarini majburiy ravişda ekişni ta'minlaş;

mintaqalarning tuproq-iqlim şaroitlarini hisobga olgan holda, qurğoqçilikka, zararkunandalar va kasalliklarga çidamli ösimliklar turlarini tanlaşga doir tavsiyalarga rioya etiş;

örmonlarning tur tarkibini yaxşilaş, ularning mahsuldorligini va himoya xususiyatlarini oşiriş;

örmonning tabiiy ravişda tiklanişi uçun qulay şaroitlar yaratiş;

örmonlarning genetik fondi va biologik xilma-xilligini saqlab qoliş.

Örmonlarni qayta tiklaş tartibi Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi tomonidan belgilanadi.

Örmonlarning mahsuldorligini oşiriş örmonlarni takroriy köpaytiriş, ularning tur tarkibini yaxşilaş, örmon melioratsiyasi va örmonlarni plantatsiya usulida yetiştiriş natijasida amalga oşiriladi.

Davlat örmon fondi uçastkalari yuridik va jismoniy şaxslarga foydalanişga berilişi mumkin. Örmondan foydalaniş umumiy yoki maxsus bölişi mumkin.

Örmondan umumiy foydalaniş jismoniy şaxslar tomonidan bepul va öz ehtiyojlari uçun belgilangan hajmlarda, uşbu Qonun 36-moddasi birinçi qismining oltinçi va yettinçi xatboşilarida nazarda tutilgan foydalaniş turlari böyiça amalga oşiriladi.

Örmondan maxsus foydalaniş uçun haq tölanadi. Tölovlar miqdori va ularni undiriş tartibi Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Örmondan foydalaniş doimiy va vaqtinça bölişi mumkin. Örmon fondi yerlari özlariga doimiy egalik qilişga berib qöyilgan örmon xöjaligi taşkilotlari örmondan doimiy foydalanuvçilardir.

Örmondan qisqa muddatli yoki uzoq muddatli foydalaniş huquqini beruvçi tegişli hujjatlar asosida davlat örmon fondi uçastkalaridan foydalanişni amalga oşiruvçi yuridik va jismoniy şaxslar örmondan vaqtinça foydalanuvçilardir.

Örmondan vaqtinça foydalaniş qisqa muddatli — uç yilgaça va uzoq muddatli — ön yilgaça bölişi mumkin.

Örmondan maxsus foydalaniş huquqi yuridik va jismoniy şaxslarga davlat örmon xöjaligi organlari tomonidan beriladi.

Örmondan maxsus foydalanişni amalga oşirişga ruxsatnoma, örmon kesiş (örmon) çiptasi böyiça yöl qöyiladi, bundan uşbu Qonunning 47-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Örmondan doimiy foydalanuvçilar quyidagi huquqlarga ega:

davlat örmon fondining özlariga berilgan uçastkalarida örmon xöjaligini mustaqil yuritiş, örmondan foydalaniş;

örmon fondi yerlaridan, suv resurslaridan, keng tarqalgan foydali qazilmalardan belgilangan tartibda örmon xöjaligi ehtiyojlari uçun foydalaniş;

belgilangan tartibda yöl oçiş, örmon mahsulotini joylaştiriş uçun maydonçalarni jihozlaş, işlab çiqariş va turarjoy binolari hamda inşootlarini quriş;

tayyorlangan mahsulotga va uni realizatsiya qilişdan olingan daromadga mulkdor böliş.

Örmondan doimiy foydalanuvçilar:

örmonlarning muhofaza qilinişini, himoya qilinişini, köpaytirilişini, takroriy köpaytirilişini, qayta tiklanişini, mahsuldorligi oşirilişini va ulardan oqilona foydalanilişini ta'minlaşi;

örmonlarning monitoringini, davlat hisobini va davlat örmon kadastrini yuritişi;

işlarni örmonlarning holatiga hamda ularni takroriy köpaytirişga, şuningdek tuproqning, ösimlik va hayvonot dunyosining, suv obektlarining va boşqa tabiiy obektlarning holatiga salbiy ta'sir körsatişga yöl qöyilmaydigan usullar bilan yuritişi;

örmondan vaqtinça foydalanuvçilarning faoliyati ustidan nazoratni amalga oşirişi;

örmonlarda yonğinga qarşi tadbirlar ötkazişi va yonğinlarni bartaraf etiş çoralarini körişi, şuningdek örmonlarni zararkunandalar hamda kasalliklardan himoya qiliş böyiça tadbirlar ötkazişi;

örmon fondi yerlarida biotexnik tadbirlarni amalga oşirişi;

örmondan foydalanganlik uçun öz vaqtida va belgilangan tartibda haq tölaşi;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar rejimini ta'minlaşi;

örmondan foydalanuvçi boşqa şaxslarning huquqlarini buzmasligi şart.

Örmondan vaqtinça foydalanuvçilar quyidagi huquqlarga ega:

örmondan foydalanişni örmondan foydalaniş huquqini beruvçi hujjatlarda körsatilgan davlat örmon fondi uçastkalari doirasida, belgilangan muddatlarda va örmondan foydalaniş turlari böyiça amalga oşiriş;

belgilangan tartibda yöl oçiş, örmon mahsulotini joylaştiriş uçun maydonçalar jihozlaş, işlab çiqariş binolari va inşootlari quriş.

Örmondan vaqtinça foydalanuvçilar:

özlariga berib qöyilgan yaylovlar, piçanzorlar va boşqa örmonzorlardan oqilona foydalanişi;

işlarni örmonlarning holatiga hamda ularni takroriy köpaytirişga, şuningdek tuproqning, ösimlik va hayvonot dunyosining, suv obektlarining va boşqa tabiiy obektlarning holatiga salbiy ta'sir körsatişga yöl qöyilmaydigan usullar bilan yuritişi;

örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan oqilona foydalaniş sohasida belgilangan qoidalar, normalar va normativlarga rioya etişi;

örmonlarda yonğinga qarşi tadbirlarni ötkazişi va yonğinlarni bartaraf etiş çoralarini körişi, şuningdek örmonlarni zararkunandalar hamda kasalliklardan himoya qiliş böyiça tadbirlar ötkazişi;

örmondan doimiy foydalanuvçilar bilan kelişilgan holda davlat örmon fondi uçastkalarida biotexnik tadbirlarni amalga oşirişi;

örmondan foydalanganlik uçun öz vaqtida va belgilangan tartibda haq tölaşi;

örmondan foydalanuvçi boşqa şaxslarning huquqlarini buzmasligi şart.

Örmondan foydalanuvçilarning faoliyatiga davlat organlari, davlat va xöjalik boşqaruvi organlari hamda boşqa organlar va taşkilotlar tomonidan aralaşişga yöl qöyilmaydi.

Örmondan foydalanuvçilarning buzilgan huquqlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tiklanişi lozim.

Örmondan foydalanuvçilarning huquqlarini buziş oqibatida yetkazilgan zararlarning (şu jumladan boy berilgan foydaning) örni töliq hajmda qoplanişi lozim.

Örmondan foydalaniş turlari quyidagilardan iborat:

daraxtzorlar va butazorlarni kesiş;

piçan öriş;

çorva mollarini ötlatiş;

asalari uyalari va qutilarini joylaştiriş;

yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarning dorivor va texnik xom aşyosini yiğiş hamda tayyorlaş;

yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarni oziq-ovqat maqsadlari uçun yiğiş va tayyorlaş;

daraxt va butalarni kesmagan holda ötin va şox-şabbalarni yiğiş;

örmon-ovçilik, ovçilik va (yoki) baliqçilik xöjaliklari ehtiyojlari uçun foydalaniş;

ilmiy-tadqiqot, madaniy-ma'rifiy, tarbiyaviy, soğlomlaştiriş, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalaniş;

ekologik turizmni rivojlantiriş maqsadida foydalaniş.

Binolarni, inşootlarni va kommunikatsiyalarni quriş çoğida davlat örmon fondi uçastkalaridagi daraxtzorlar va butazorlarni işlab çiqariş-texnik zaruratdan kelib çiqmagan holda kesiş taqiqlanadi.

Daraxtzorlar va butazorlarni kesişga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda, örmon kesiş (örmon) çiptalari asosida va faqat örmonlarni albatta qayta tiklaş şarti bilan yöl qöyiladi.

Daraxtzorlar va butazorlarni kesiş örmonlarning qöriqlaniş toifalariga qarab, Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Örmonni parvariş qiliş uçun kesiş qoidalariga muvofiq amalga oşiriladi.

Örmonlarning temir yöllar va avtomobil yöllari yoqalab ötgan ihota mintaqalarida, çöl va çala çöl zonalarining örmonlarida örmonning holatini yaxşilaş maqsadida parvariş qiliş uçun kesişga yöl qöyiladi.

Örmonlarning daryolar, köllar, suv omborlari va boşqa suv obektlari sohillari böylab ötgan taqiqlangan mintaqalarida, örmonlarning ovlanadigan qimmatli baliqlar uvuldiriq soçadigan joylarni muhofaza qiluvçi taqiqlangan mintaqalarida, eroziyadan saqlaydigan örmonlarda, şahar örmonlari va örmon-boğlarida, şaharlar, boşqa aholi punktlari va sanoat markazlarining kökalamzorlaştirilgan zonalari atrofidagi örmonlarda, suv ta'minoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qiliş zonalaridagi örmonlarda, alohida qimmatga ega bölgan örmonlarda, yonğoqçilik zonalaridagi örmonlarda, örmonlarning mevali daraxtzorlarida, tabiat boğlarining örmonlarida (ularning qöriqxonaga aylantirilgan zonalari bundan mustasno), kurort tabiiy hududlarning örmonlarida, davlat biosfera rezervatlarining örmonlarida (ularning qöriqxonaga aylantirilgan zonalari bundan mustasno), ilmiy yoki tarixiy ahamiyatga ega bölgan örmonlarda örmon kesiş (örmon) çiptasi böyiça faqat oraliq foydalanişdagi kesişga (örmon parvarişi va sanitariya maqsadida kesişga) yöl qöyiladi.

Barça qöriqlaniş toifalaridagi örmonlarda yonğinga qarşi oraliq joy hosil qiliş bilan boğliq kesişlarga yöl qöyilişi mumkin, bundan davlat qöriqxonalarining, majmua (landşaft) buyurtma qöriqxonalarining örmonlari, tabiat boğlarining, davlat biosfera rezervatlarining qöriqxonaga aylantirilgan zonalaridagi örmonlari mustasno.

Örmonni parvariş qiliş uçun kesiş, plantatsiyalarda hamda davlat örmon fondi uçastkalarida maqsadli foydalaniş, sanoat va aholining yoğoçga bölgan ehtiyojlarini ta'minlaş uçun yetiştirilayotgan tez ösuvçi daraxt va butalarni kesiş Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi belgilagan tartibda örmon xöjaligi taşkilotlari tomonidan amalga oşiriladi.

Yonğinlar, örmon zararkunandalari, kasalliklari hamda boşqa salbiy ta'sirlar oqibatida şikastlangan örmonlarni kesişga ularni tanlab va sanitariya maqsadida kesiş tartibida yöl qöyiladi.

Yuridik va jismoniy şaxslar tomonidan davlat örmon fondi uçastkalarida piçan örişga şu maqsadlar uçun maxsus möljallangan maydonlarda davlat örmon xöjaligi organlari tomonidan beriladigan ruxsatnoma asosida yöl qöyiladi.

Davlat örmon fondi uçastkalarida piçan öriş uçun maydonlar örmon tuziş loyihalari, yaylovlardan almaşlab foydalaniş sxemalari va piçan örişning kalendar jadvali hisobga olingan holda foydalanişga beriladi.

Davlat örmon fondi uçastkalarida piçan öriş Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Piçan öriş qoidalariga muvofiq amalga oşiriladi.

Yuridik va jismoniy şaxslar tomonidan davlat örmon fondi uçastkalarida çorva mollarini ötlatiş şu maqsadlar uçun maxsus möljallangan maydonlarda davlat örmon xöjaligi organlari beradigan ruxsatnoma asosida amalga oşiriladi.

Örmonlarning daryolar, köllar, suv omborlari va boşqa suv obektlari sohillari böylab ötgan taqiqlangan mintaqalarida, eroziyadan saqlaydigan örmonlarda, suv ta'minoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qiliş zonalaridagi örmonlarda, alohida qimmatga ega bölgan örmonlarda, yonğoqçilik zonalaridagi örmonlarda, davlat qöriqxonalarining örmonlarida, şuningdek belgilangan rejimga muvofiq tabiat boğlarining, buyurtma qöriqxonalarning, kurort tabiiy hududlarning, davlat biosfera rezervatlarining, davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning örmonlarida çorva mollarini ötlatişga yöl qöyilmaydi.

Davlat örmon fondi uçastkalarida çorva mollarini ötlatişga yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarning kamyob va qimmatli turlari tabiiy ravişda takroriy köpayişini, yovvoyi hayvonlarni saqlab qolişni, şuningdek eroziya jarayonlarining yuzaga keliş ehtimolining oldini olişni ta'minlaş şarti bilan yöl qöyiladi.

Hayvonot dunyosini hayvonlarning yuqumli va boşqa kasalliklaridan himoya qiliş hamda ular tarqalişining oldini oliş maqsadida davlat örmon fondi uçastkalarida çorva mollarini ötlatişga çorva mollarini, ulovlarni (otlar, eşaklar, tuyalar) va ularni qöriqlovçi itlarni veterinariya-laboratoriya körigidan ötkaziş şarti bilan yöl qöyiladi.

Davlat örmon fondi uçastkalarida çorva mollarini ötlatiş Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Çorva mollarini ötlatiş qoidalariga muvofiq amalga oşiriladi.

Yuridik va jismoniy şaxslarga asalari uyalari va qutilarini joylaştiriş uçun davlat örmon fondi uçastkalari belgilangan tartibda Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasining ruxsatnomasi böyiça beriladi.

Yuridik va jismoniy şaxslarga yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarning dorivor va texnik xom aşyosini, oziq-ovqat maqsadlari uçun yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarni yiğiş va tayyorlaş uçun ruxsatnoma qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat örmon xöjaligi organlari tomonidan beriladi.

Yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarning dorivor va texnik xom aşyosini, oziq-ovqat maqsadlari uçun yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarni yiğiş va tayyorlaş mavjud ösimliklar resurslarining tugab qolişiga hamda örmon xöjaligiga zarar yetkazilişiga yöl qöyilmaydigan vositalar va usullar bilan amalga oşiriladi.

Örmondan doimiy foydalanuvçilar tomonidan davlat örmon fondi uçastkalari daraxt va butalarni kesmagan holda ötin va şox-şabbalar yiğiş uçun yuridik hamda jismoniy şaxslarga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda berilişi mumkin.

Örmon fondi yerlarida qişloq xöjaligi mahsuloti yetiştiriş davlat örmon fondiga zarar yetkazmagan holda Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oşiriladi.

Davlat örmon fondi uçastkalaridan örmon-ovçilik, ovçilik va (yoki) baliqçilik xöjaligi ehtiyojlari uçun foydalaniş huquqi yuridik va jismoniy şaxslarga beriladi.

Davlat örmon fondi uçastkalaridan örmon-ovçilik, ovçilik va (yoki) baliqçilik xöjaligi ehtiyojlari uçun foydalaniş tartibi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Davlat örmon fondi uçastkalaridan ilmiy-tadqiqot maqsadlarida foydalaniş qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Yuridik va jismoniy şaxslar tomonidan davlat örmon fondi uçastkalaridan madaniy-ma'rifiy, tarbiyaviy, soğlomlaştiriş, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanişga mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan örmondan doimiy foydalanuvçilar bilan kelişilgan holda yöl qöyiladi.

Davlat örmon fondining madaniy-ma'rifiy, tarbiyaviy, soğlomlaştiriş, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalaniş uçun berilgan uçastkalarida örmondan foydalanuvçilar bu uçastkalarni obodonlaştirişga doir tadbirlarni örmonlarni hamda tabiiy landşaftlarni, ösimlik va hayvonot dunyosini saqlaş, örmonlarda yonğin xavfsizligi va sanitariya qoidalariga rioya qiliş şarti bilan ötkazadi.

Davlat örmon fondi uçastkalaridan madaniy-ma'rifiy, tarbiyaviy, soğlomlaştiriş, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalaniş tartibi Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi tomonidan tasdiqlanadi.

Davlat örmon fondi uçastkalaridan ekologik turizmni rivojlantiriş maqsadida yuridik va jismoniy şaxslar tomonidan foydalanişga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda yöl qöyiladi.

Fuqarolar ösimlik dunyosi obektlaridan umumiy foydalaniş tartibida örmonlarda böliş, yovvoyi holda ösuvçi dorivor va oziq-ovqatbop ösimliklar, mevalar va qöziqorinlarni qonun hujjatlarida belgilangan şartlar asosida öz ehtiyojlari uçun yiğiş huquqiga ega.

Örmonlarda Özbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan, yovvoyi holda ösuvçi ösimliklarni, şuningdek zaharli, tarkibida giyohvandlik moddalari mavjud bölgan ösimliklarni fuqarolar tomonidan yiğiş taqiqlanadi.

Fuqarolar örmonlarda yonğin xavfsizligiga rioya etişi, daraxtlar va butalarni sindirişga, kesişga, örmon ekinlariga şikast yetkazilişiga, örmonlarning maişiy hamda boşqa çiqindilar bilan ifloslanişiga, yovvoyi hayvonlarning yaşaş muhiti yöq qilinişiga va urçiş joylari buzilişiga yöl qöymasligi, şuningdek örmon töğrisidagi qonun hujjatlari bilan belgilangan boşqa talablarni bajarişi şart.

Çegara zonasida örmondan foydalaniş tartibi Özbekiston Respublikasining qonun hujjatlari va xalqaro şartnomalari bilan belgilanadi.

Qonunga xilof ravişda qölga kiritilgan örmon mahsuloti olib qöyilişi lozim.

Qonunga xilof ravişda qölga kiritilgan örmon mahsulotini olib qöyişning imkoni bölmagan taqdirda, uning qiymati qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va miqdorlarda undirib olinadi.

Örmonlarning holatiga va ularni takroriy köpaytirişga ta'sir etadigan yangi hamda rekonstruksiya qilinayotgan korxonalarni, inşootlarni va boşqa obektlarni joylaştiriş, loyihalaş, quriş hamda işga tuşiriş, şuningdek yangi texnologiyalarni joriy etiş örmonlarni muhofaza qilişga, takroriy köpaytirişga doir tadbirlar ta'minlangan holda amalga oşiriladi.

Örmonlarning holatiga va ularni takroriy köpaytirişga ta'sir etadigan korxonalarni, inşootlarni hamda boşqa obektlarni joylaştiriş, loyihalaş, quriş, şu jumladan yangi texnologiyalarni joriy etiş, şuningdek daraxt turlarini kesiş zaruriyati qonun hujjatlarida belgilangan hollarda va tartibda majburiy ravişda davlat ekologik ekspertizasidan ötkazilib, davlat örmon xöjaligi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelişiladi.

Örmon fondi yerlarida örmon xöjaligini yuritiş va örmondan foydalaniş bilan boğliq bölmagan quriliş hamda portlatiş işlari, foydali qazilmalarni qazib oliş, kabellar, quvurlar va boşqa kommunikatsiyalarni ötkaziş, parmalaş işlari va boşqa işlar davlat örmon xöjaligi organlari bilan kelişilgan holda, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oşiriladi.

Örmon fondi yerlarida örmon xöjaligini yuritiş bilan boğliq bölmagan işlarni amalga oşiruvçi yuridik va jismoniy şaxslar örmonlarni qayta tiklaş, örmon fondining holati buzilgan yerlarini rekultivatsiya qiliş böyiça çoralar körişi şart.

Örmonlarni muhofaza qiliş maqsadida Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasi örmonlardan foydalanişga yoki foydalanişning ayrim turlariga nisbatan çeklovlar yoki taqiqlar belgilaşi mumkin.

Örmondan foydalanuvçilarning, yer egalarining, yerdan foydalanuvçilarning, şu jumladan davlat örmon fondi uçastkalari ijaraçilarining, şuningdek ösimlik va hayvonot dunyosidan foydalanuvçilarning, suvdan foydalanuvçilarning, suv iste'molçilarining hamda yer qa'ridan foydalanuvçilarning huquqlari örmonlarni muhofaza qiliş manfaatlarini közlab, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda çeklanişi va ularning zimmasiga tegişli majburiyatlar yuklatilişi mumkin.

Örmondan maxsus foydalaniş huquqi örmonlarni muhofaza qilişni ta'minlaş uçun töxtatib turilişi, tugatilişi yoki bekor qilinişi mumkin.

Örmondan maxsus foydalaniş huquqi quyidagi hollarda töxtatib turilişi mumkin:

örmondan maxsus foydalanişning ruxsat berişga doir talablari va şartlari buzilganligi aniqlanganda;

davlat örmon xöjaligi vakolatli organining örmondan foydalanişning ruxsat berişga doir talablari va şartlariga oid aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etiş töğrisidagi qarori bajarilmaganda.

Örmondan maxsus foydalaniş huquqi quyidagi hollarda tugatiladi:

foydalaniş zarurati qolmaganda yoki undan voz keçilganda;

foydalanişning belgilangan muddati ötganda;

örmon töğrisidagi qonun hujjatlari buzilganda;

örmondan maxsus foydalaniş huquqi berilgan jismoniy şaxs vafot etganda yoki uning faoliyati tugatilganda yoxud yuridik şaxs tugatilganda.

Qonun hujjatlarida örmondan maxsus foydalaniş huquqini töxtatib turiş yoki tugatiş uçun boşqa hollar ham nazarda tutilişi mumkin.

Örmondan maxsus foydalaniş huquqi quyidagilar asosida bekor qilinişi mumkin:

örmondan foydalanuvçining ruxsat etiş xususiyatiga ega hujjatni bekor qiliş töğrisidagi arizasiga köra;

ruxsat etiş xususiyatiga ega hujjat qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlanganda.

Örmondan maxsus foydalaniş huquqi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda töxtatib turiladi, tugatiladi yoki bekor qilinadi.

Örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş sohasidagi faoliyatni moliyalaştiriş hamda iqtisodiy rağbatlantiriş Özbekiston Respublikasi Davlat byudjyeti, Özbekiston Respublikasi Örmon xöjaligi davlat qömitasining Örmon xöjaligini rivojlantiriş jamğarmasi mablağlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boşqa manbalar hisobidan amalga oşiriladi.

Örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş sohasidagi faoliyatni moliyalaştirişni va iqtisodiy rağbatlantirişni amalga oşiriş tartibi Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Yuridik va jismoniy şaxslar örmon töğrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik tufayli yetkazilgan zararning örnini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qoplaşi şart.

Zararning örnini qoplaş aybdor şaxslarni qonunga muvofiq javobgarlikdan ozod etmaydi.

Örmonlarni muhofaza qiliş, himoya qiliş, köpaytiriş, takroriy köpaytiriş, qayta tiklaş, ularning mahsuldorligini oşiriş va ulardan foydalaniş sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

Örmon töğrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor şaxslar belgilangan tartibda javobgar böladi.