Prezident elektron tijoratni rivojlantiriş dasturini tasdiqladi
|04:30 / 15.05.20188 9898 min
Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev 14 may kuni «Elektron tijoratni jadal rivojlantiriş çora-tadbirlari töğrisida»gi qarorini imzoladi. Uşbu hujjatga muvofiq 2018-2021 yillarda Özbekiston Respublikasida elektron tijoratni rivojlantiriş dasturi tasdiqlanadi.
Şunga qaramay, mamlakatda elektron tijoratning tölaqonli bozorini yaratişga, tovarlar (xizmatlar) işlab çiqaruvçi mahalliy korxonalarning taşqi bozorlarga çiqişiga tösiq bölayotgan qator muammo va kamçiliklar saqlanib qolmoqda. Xususan:
Qarorda mamlakatda elektron tijoratning tölaqonli bozorini yaratişga, tovarlar (xizmatlar) işlab çiqaruvçi mahalliy korxonalarning taşqi bozorlarga çiqişiga tösiq bölayotgan qator muammo va kamçiliklar saqlanib qolayotgani ta'kidlab ötilgan.
birinçidan, elektron tijorat sohasidagi munosabatlarni huquqiy tartibga solişning amaldagi tizimi soha taraqqiyotining jadal sur'atlardagi özgarişlariga mos kelmaydi va öz navbatida aholi keng qatlami va tadbirkorlik sub'yektlari uçun elektron tijoratdan foydalaniş imkonini ta'minlamaydi; ikkinçidan, mahalliy tadbirkorlik sub'yektlariga taşqi bozorlarda töliq raqobatlaşiş, şuningdek, xarajatlarni optimallaştiriş imkonini bermayotgan elektron tijorat orqali tovarlar (xizmatlar)ni eksport qilişning eskirgan byurokratik tösiqlari saqlanib qolmoqda; uçinçidan, elektron tijoratni rivojlantirişga yönaltirilgan zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etiş jarayoni lozim darajada yölga qöyilmagan, bu esa iqtisodiyotni raqamlaştiriş va tadbirkorlik faoliyati rivojlanişining töxtab turişiga olib kelmoqda; törtinçidan, mahalliy tölov tizimlarining maşhur xorijiy analoglari bilan integratsiyasi yöqligi, mamlakat tadbirkorlik sub'yektlarining elektron tijorat sohasidagi yetakçi xorijiy taşkilotlar bilan töliq xalqaro hamkorlikda işlaşlariga, şuningdek, mahalliy bozorning eksport salohiyati va raqobatbardoşligiga ta'sir qilmoqda; beşinçidan, elektron tijorat imkoniyatlari va afzalliklarini, jumladan, tovarlar (xizmatlar) uçun, ayniqsa, joylarda naqd pulsiz hisob-kitoblarni ommalaştiriş darajasi pastligiça qolmoqda, bu esa xufyona iqtisodiyot hajmining oşişiga va davlat byudjyetiga soliq tuşumlarining kamayişiga olib kelmoqda;
Mavzuga oid
oltinçidan
, amaldagi soliqqa tortiş tizimi elektron tijorat sohasidagi tadbirkorlik sub'yektlari, jumladan, axborot vositaçilari faoliyatini kengaytirişni rağbatlantirmaydi, bu esa Internet tarmoği orqali mahsulotlarni xufyona ayirboşlaş hajmi oşişiga olib kelmoqda, şuningdek, uşbu sohaga investitsiyalar va zamonaviy texnologiyalarni jalb qilişni çeklamoqda.
Mamlakatda elektron tijoratni rivojlantiriş uçun qulay şart-şaroitlar yaratiş, tovarlar (xizmatlar)ni Internet tarmoği orqali realizatsiya qiliş uçun zamonaviy mexanizm va tartib-taomillarni joriy qiliş, mahalliy tadbirkorlik sub'yektlari mahsulotlarini eksport qiliş geografiyasini kengaytiriş va hajmini oşiriş maqsadida qonun hujjatlariga muvofiq elektron tijorat iştirokçilari tomonidan xizmatlar körsatiş jarayonida axborot tizimlari tomonidan şakllantiriladigan, bitimlardagi tomonlarni identifikatsiyalaş imkonini beruvçi elektron çeklar, kvitansiyalar, xabarlar va boşqa usullar tovarlar (xizmatlar) uçun tölovlarni tasdiqlovçi kvitansiyalar, talonlar, çiptalar va boşqa hujjatlarga tenglaştirilişi belgilangan. Şuningdek, tadbirkorlik sub'yektlari tomonidan elektron tijorat bitimlarini amalga oşirişda tölovlar virtual terminallar (E-POS) orqali xaridorga naqd pulni qabul qilganligi töğrisida elektron çek yoki boşqa tasdiqlovçi xujjatni majburiy yuborgan hamda inkassatsiya qoidalariga qat'iy rioya qilgan holda pul mablağlarini xizmat körsatuvçi bankga topşiriş şarti bilan naqd pul şaklida qabul qilinişi mumkin.
Elektron tijorat sub'yektlari savdo faoliyatini amalga oşirişda tölov terminallaridan foydalangan holda tadbirkorlik sub'yektlarining korporativ bank kartalari, şuningdek, elektron tölov tizimlari orqali tölovlarni qabul qiliş huquqiga ega hisoblanadi.
Elektron tijorat orqali realizatsiya qilingan 3000 AQŞ dollarigaça bölgan tovarlar (xizmatlar)ni eksport qiliş Taşqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimiga kiritilmasdan va yuk bojxona deklaratsiyasi töldirilmasdan poçta xizmatlarini körsatiş qoidalariga muvofiq amalga oşiriladi.
Virtual terminallar (E-POS) şu turdagi nazorat-kassa maşinalari va tölov terminallariga tenglaştiriladi.
2018 yil 1 iyuldan boşlab elektron tijorat orqali realizatsiya qilingan tovarlarni yetkazib beriş böyiça xizmatlar körsatuvçi tadbirkorlik sub'yektlariga uçinçi şaxslar (tovarlarni sotuvçilar) uçun tölovlarni keyinçalik ularni belgilangan tartibda inkassatsiya qiliş şarti bilan qabul qiliş huquqi beriladi, elektron tijorat orqali sotiladigan tovarlar (xizmatlar) uçun ularning umumiy qiymatidan majburiy 15 foizli oldindan tölov tölaş talabi bekor qilinadi, elektron tijorat orqali realizatsiya qilingan tovarlarni sotuvçiga
va yetkazib beruvçiga şaxsiy mulk, ijara va boşqa foydalaniş huquqiga asosan tegişli bölgan avtomobil transportida Özbekiston hududi böylab yetkazib berişda şahar, şahar atrofi, şaharlararo va xalqaro avtomobilda yölovçilar va yuk taşişlarni amalga oşiriş uçun litsenziya oliş talab qilinmaydi, qonunçilikda belgilangan holatlar bundan mustasno.
Bundan taşqari, elektron tijorat orqali dori vositalari va tibbiyot buyumlarini realizatsiya qiliş, faqat saqlaş va yetkazib berişda ularning xavfsizligini ta'minlaş tartibi va talablariga qat'iy rioya qilgan hamda qonun hujjatlari talablarini inobatga olgan holda amalga oşirişga ruxsat etiladi.
Özbekiston Respublikasi Taşqi savdo vazirligi Markaziy bank bilan birgalikda bir oy muddatda yetakçi xorijiy savdo maydonçalari (ebay, Amazon va boşqalar), tölov tizimlari (Paypal) bilan muzokaralar ötkazişni taşkil etsin va ötkazilgan muzokaralar yakuni böyiça mahalliy tadbirkorlik sub'yektlariga uşbu savdo maydonçalari va tölov tizimlari orqali tovarlar (xizmatlar)ni realizatsiya qiliş va hisob-kitoblarni amalga oşiriş imkonini yaratiş böyiça aniq takliflarni Özbekiston Respublikasi Prezidenti devoniga kiritişi kerak.
Ikki oy muddatda elektron tijorat sohasida davlat miqyosidagi ijtimoiy ahamiyatga ega loyihalarni moliyalaştiriş mexanizmi joriy etilişi rejalaştirilgan.
Özbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantiriş vazirligi mijozlarni mobil aloqa raqamiga boğliq holda masofadan identifikatsiya qiliş mexanizmining samarali işlaşini ta'minlaş maqsadida 2018 yil yakuniga qadar mobil aloqa tarmoği abonenti boşqa mobil aloqa tarmoğiga ötganda telefon raqamini saqlab qoliş tartibini işlab çiqadi va tasdiqlaydi.
Özbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantiriş vazirligi, Davlat bojxona qömitasi, Davlat soliq qömitasi ikki oy muddatda elektron dasturiy mahsulotlar, axborot mahsulotlaridan foydalaniş huquqini rasmiylaştiriş, şu jumladan, «bulutli texnologiyalar» xizmatini xarid qiliş va unga obuna bölişning buxgalteriya hisobini yuritiş va bojxona rasmiylaştiruvi (deklaratsiyalaş) tartibini nazarda tutuvçi Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasini kiritadi.
2018 yil yakuniga qadar mobil telefonlar (planşetlar) qöllanilişini inobatga olgan holda bank kartalari va naqd pul tölovlarini qabul qiluvçi yagona qurilmalarni (E-POS terminal va onlayn NKM bir qurilmada) joriy etiş böyiça zarur çoralar köriladi.
2018 yil 1 iyulga qadar muddatda Elektron tijorat iştirokçilarining milliy reyestrini (keyingi örinlarda Milliy reyestr deb yuritiladi) yaratiş töğrisidagi takliflar qabul qilinadi.
Milliy reyestrni yuritiş elektron şaklda onlayn rejimda amalga oşiriladi.
Milliy reyestrga ixtiyoriy va bepul asosda tovar (xizmat)larni elektron tijorat orqali sotişdan olgan daromadlari umumiy sotilgan tovarlar (xizmatlar) hajmining kamida 80 foizini taşkil etuvçi, şu jumladan, elektron tijoratda elektron savdo maydonçalari, tovarlarni yetkazib beriş, elektron hujjatlar va xabarlarni saqlaş xizmatlarini körsatuvçi yuridik şaxslar va xususiy tadbirkorlar kiritiladi.
Milliy reyestrga kiritilgan yuridik şaxslar va xususiy tadbirkorlar 2 foiz stavka böyiça yagona soliq tölovini tölovçilar hisoblanadi.