Xayrulla Hamidov maqolasi: “Real"ga 13 real çizgi..."

2. Real – barqarorlik ramzi!

Ha, “Real” boşqa superklublarga qaraganda barqarorroq. Ikkinçi jahon uruşidagina uning faoliyatini va gullagan davrini körmaganmiz. Qolgan barça zamonlarda qaymoqranglilar yulduzlar brigadasi bölgan. Jamoa tarkibi eng muvaffaqiyatsiz davrlarida ham zamonaning saralaridan taşkil topgan. Heç bölmasa, öz ğaznasini milliy çempionat kubogi bilan töldirib borgan.

Natijalarga qarab çiqsangiz kifoya qiladi.

3. “Real” – klasiko muallifi!

“Real” çöqqida turgani uçun ham uning asosiy raqobatçisi – “Barselona” doimo ösişda bölgan. Kataloniyaliklarning şakllanişida, ularning-da bardavom bölişida “Real” jamoasining barqarorligi muhim ahamiyat kasb etadi. Aniqroq aytadigan bölsak, ikkisi bir-biriga bu borada kömakdoşdirlar. Bugungi Messi-Ronaldu töqnaşuvida ikki figura bir-biriga dastak bölayotgani kabi...

“Real” Ispaniya muhitidan boşqa joyda bu qadar kuçli va barqaror böla olmasdi. Çunki “Barsa” mustamlaka ölaroq doimo unga qarşi tiş qayrab turaveradi. Madrid jamoasi doimo ogoh bölişi, ösişdan qolmasligi kerak. APLda raqobatning bu turi yöq, Germaniya muhitida imkonsiz, Italiyada ham poytaxt va boşqalar örtasidagi kelişmovçilik siyosiy darajaga kötarilmagan. La ligadagi futboldan taşqaridagi munosabatlar yaşil maydonga şu qadar ta'sirini ötkazganki, bir asr davomidagi kuraş dunyo ahliga el-klasiko degan qörqinçli sözni taqdim etdi. El klasikoga sabab bölgan jamoa bu masalada ham etalon vazifasini bajarsa, heç kim qarşilik qilmas, a?!

4. “Real” – antikaşfiyotçi!

“Real” heç qaçon futbolga yangilik kiritişga intilmagan. Heç qaçon futbolni kaşfiyotlari bilan xursand qilmagan. Bu yomon jihatku, deyişingiz mumkindir, yöq, aslida yaxşi tomoni bor. Etalon bölişni öz zimmasiga olgan klub şunday bölişi kerak: u doimo yulduzlar iştirokida jamoa tuzişga intilavergan. Taktik özgarişlar asrida “Real” deyarli zikr etilmaydi. “Inter”ning katenaççosi, “Ayaks”ning total futboli, ”Arsenal”ning dubl-vesi, «Barsa»ning tiki-takasi va şunga öxşaş klublarning yoniga qöşib aytiladigan sxemalar, allambalo taktikalar qirollik klubining quroli hisoblanmaydi. Jamoa doimo öz davri uçun yaşaydi. Qirol bölişni istaydi, qirollik esa, faqat qirollik bilan qölga kiritiladi, böldi. Eng zörlarni töplaydi va öynayveradi. Jamoaning inqiroziy damlari ham kuçli yulduzlar bilan keçgani şundan.

Bugungi “Real” Pepning “Barsa”sidan ham xatarliroq aslida. Çunki Gvardiolaning aniq va tiniq körinib turgan yangiça uslubi bor edi. Yangiça yönalişni hamma xuş köradi va unga qarşi anti işlarni amalga oşiriş ham zavqli yumuş. Va yangiça, heç qaçon kuzatilmagan, asosan şu uslubning egalarisiz bajariş imkonsiz bölgan öyin uzoq yaşay olmaydi. U sun'iy öylab topilgani uçun ham jonsiz robotni eslatadi.

“Real”ning kuçayişi real yöllar bilan, hayotiy bosqiçlar asosida amalga oşgani uçun ham tirik odam misol ulğayib boraveradi. Uning aniq körinib turgan jihati yöq. U faqat öyinga moslaşadi, kuçini kerakli paytda çiqaradi. Bunday jamoaning raqiblariga juda qiyin, işonavering. Ular hozirgi “Real”ni yenga olamiz, deb öz kuçlarini bus-butkul namoyiş etadilar va aynan şu nuqtada xatoga yöl qöyadilar. Ular öşa onlardagi “Real”ning kuçini haqiqiysi şu bölsa kerak, deb öylaydilar. “Real”ning haqiqiy kuçi şu onlardan keyin namoyon böladi. Doim. Mana şuning uçun ham qirollik klubi finalga çiqaveradi.

5. “Real” – eng boy klub!

“Real” doimo boy jamoa hisoblangan. Doimo. Tasavvur qiling, bir asrdan beri şunaqa ahvol. Klub ğaznasi heç qaçon böşab qolganini eşitmaganmisiz? Dunyoning boşqa istalgan jamoasi tarixiga nazar taşlasangiz, bu borada yurak urişidagi belgi kabi ösiş-qulaşlarni körişingiz mumkin. “Real”ning doimo puli bölgan. Futbolda moliya asosiy masala ekanini boşqalarga qaraganda şu jamoa taşkilotçilari oldinroq payqab bölişgan.

“Real” tarkibiga kelayotgan yulduzlar ham bu maskanni aynan moliya borasidagi orzu maskani, deb bilişadi. Zaxirasida ötirib ham yetti avlodiga yetadigan pul işlab olişi mumkinligini tuşunişadi.

6. “Real” – beşafqat!

Ğalati ta'rif, a? Inestaning xayrlaşuv keçasini kördingiz a – Olimpiadaning oçiliş marosimi bölib ketdi kamida. Kasiles-ki, “Real” yulduzlaring bilan qanday xayrlaşişni örgan!”, - deb yubordimi, demak bu holat hammaga qanday tasavvur qilganini bilib olavering. Lekin men “Real”ning bu masaladagi pozitsiyani tuşunişga urinib köraman. Oqlamayman, tuşunişga urinaman.

“Real”dan boşqa deyarli barça jamoalar öz suyuklilari bilan odamga öxşab xayrlaşadilar, nega endi qirollik klubi şunday qilar ekan, deb rosa öylardim. Peres javob berdi öz intervyusida. Jurnalist, “Real” uçun sizçalik heç kim köp yordam bermagan bölsa kerak, u sizdan qarzdor ham, degan edi, qariya: “Real” barçamizdan ustun, unga qança xizmat qilsak arziydi, u esa, heç kimdan qarzdor emas, bu klub hamma narsadan ustun”, deb javob berdi.

Barselonaning şiorini bilasiz: “Klubdan-da ustunroq!” Ha, bu Kataloniya oilasining pozitsiyasi. Zör qaraş, töğrimi? “Real”niki ğirt teskari: “Klub hamma narsadan ustun!” Böldi. Bu sizga, bizga yoqadimi, yöqmi, farqi yöq. U şunday yaşab kelmoqda. U öz darajasida qaraydi barça yulduzlariga. Şaxsan menga ba'zi holatda şu odati yoqadi ham. Töğri, Raulni, Kasilesni ketkazib yuborgandagi işi yaqinda balki Ronaldu bilan ham takrorlanar, lekin baribir “klub barça tuyğulardan ustun”, degan şiorga amal qilayotgan jamoa bitta bölsa, şu ham «Real»dir.

Bu şunaqa “Real”, sen kelayotganingdayoq uning qanday maskanligini bilgansan, deydi, tamom, vassalom. Rim imperatorining qölyozmalarda saqlanib qolgan gapi Italiyadan köra Madridda köproq amalda: “Rimga qança xizmat qilsang, Rim seni şunça şaraflaydi, sen bu bilan özingni şaraflaysan, uning obrösini zarraça köpaytirib qöymaysan!”.

Şunaqa beşafqat, ammo boşqalarda topilmaydigan pozitsiya. Etalonlikka yaraydi-ya?!

7. “Real” – galaktikos!

Tarix tarix bölib yaralibdiki, har bir çiziği yulduzlardan taşkil topgan jamoa faqat “Real” bölgan. Ha, qirollik klubi 21-asr kirib kelişi bilanoq futbolga boşqaçaroq joziba taqdim etiş niyatida har bir çiziğiga dunyoning eng yaxşi vakilini tanlab, olib kela boşladi. Zidan, Figu, Ronaldo, Raul, Roberto Karlos, Ouen, Bekhem va Kasiles singari yulduzlar bir jamoa tarkibida qaçon öynay olardilarki, agarda dunyoda “Real” degan klub bölmasa? Şu baxtni körganmiz. Öşa tarkib aytarli natija qayd eta olmagan. Lekin baribir uning hammadan kuçli ekanini öşanda “Real”ni yengayotgan klublar ham yaxşi bilişardi. Aytmoqçimanki, yulduzlarni imkon qadar bir joyga jamlaş va bu masalada çöqqiga çiqiş ham Madrid rahbariyatiga nasib etdi. Faqat şu klubga. Etalon degan mezonga tuşadi bu ham.

8. “Real” - bahoriy jamoa!

“Arsenal”ning fojiasi mart oyiga kelib çarçab qolişida, degan edi Anri bir paytlar. “Real” esa, jöjani bahorda sanaşni xuş köradi. Kuzgi “Real” şu qadar işonçsiz körinadiki, har yili şu klub beş oy ötgaç öziga kelib olişiga işongingiz kelmaydi. Ammo kelib oladi. Marseloning turqiga öxşab tirjayib öziga kelib oladi. Bahorgi öyinlarining şiddati tufayli u pley-offlarni yenga oladi. YeÇLda qatnaşayotgan klublarga bu jihat şubhasiz etalonlik vazifasini ötab beradi. Sakkiz oy davom etadigan musobaqani bir xil ötkazib bölmaydi. Eng muhim pallagaça kuçni saqlab turişni eplagangina muvaffaqiyat qozonadi. Boşqa çora yöq. “Real” bu masalada namuna.

9. Real – ikkinçi bölim jamoasi!

“Real” ikkinçi bölimni super ötkazadi. “Yuventus” bilan ötgan yilgi finalni eslang, PSJ bilan keçgan bu yilgi bahsni. “Bavariya” bilan bölgan ikkala öyinni. Va hatto boy berilgan – Bernabeudagi “Yuventus”ga qarşi oğir öyinni eslang.

“Yuventus”ga şlyapalar yeçildi, öz uyida 0:3 hisobida yengilgan klubning raqib uyiga borib xuddi şunça gol urib hisobni tenglaştira olgani katta matonat, tan olaman, biroq, “Yuventus” mana şu “öziga kelib olişi” uçun bir hafta olganini, “Real” esa, hisob tenglaşgaç hujumlar yomğirini boşlaşi uçun qandaydir daqiqalar olganini unutmasligimiz kerak. Menimça, “Real”ga qiyinroq edi. Çunki bir kun oldin kambeklar qahramoni Kataloniya jamoasi ham xuddi şu hududda nima qilarini bilmay qolganini kördik, ya'ni öyin boşidan oxiriga qadar özgara olmadi.

Finalda Salohsiz öynagan “Liverpul” hatto yetakçi maydonda harakat qilganda ham qiyin bölardi, deguvçilar son mingta topiladi. Fakt şuki, bu keçadagi ğalaba ham ikkinçi qirq beş daqiqalikda qölga kiritildi.

10. “Real” – özgarmaydigan jamoa!

Özgarmasligi qanday deysizmi? Sal yuqoriroqdan tuşuntirib kelaman:

“Real” hammadan ham YeÇL ğoliblariga köproq etalonlik vazifasini bajarmoqda. Yuqorida beş marotaba qatorasiga ğolib bölgan eski davrlarni esladik. Yaqin-yaqingaça buning imkoni yöqligini uqtirib kelişdi bizga. Hatto şu jamoaning özi ham 1998 yili yengib, kelasi mavsum Kiyev “Dinamo”sidan zarba qabul qilib, turnirdan çiqib ketdi. 2000 yili yengdiyu, 2001 yilning bahorida oxirigaça bora olmadi. 2002 yili yana şohsupaga çiqişga muşarraf bölib, keyingi yillarda umuman bu joyni orzu qiladigan ahvolga tuşib qoldi. Aytmoqçimanki, qirollik jamoasi özi hamki bajara olmagan işini bu safar uddaladi. Musobaqa YeÇL nomini olgaç, saviyali klublar köpayib ketdi va qatorasiga ğolib böliş ruhan oğirlik qilib qoldi. Şu bois ham, “Yuventus”, “Ayaks”, “Mançester Yunayted” kabi klublar yenggan mavsumlaridan bir yil ötib, yana taxtga qayta olişmadi. “Real” esa buni uddaladi.

Yuqoridagi superklublardan farqli ravişda, u jamoasining tarkibini özgartirmasdan, eski yigitlari bilan qölga kiritdi. Oldinlari esa, har qanday ğolib öz ustida yana işlar, yangi yulduzlarni jamoaga olib kelardi. Bu özgarişlar esa, jamoaga salbiy ta'sir qilar, heç qursa oxirgi uçraşuvda imkoniyat tuhfa eta olmasdi. “Real” futbolçi sotib olmadi, qaytanga öz baxtini bu klubda körmayotganlarga çiqiş eşiklarini körsatdi. La liga öyinlari boy berilgan bölsa hamki, YeÇLdagi “közi oçlik” saqlanib qolindi. Çunki ularning hammasi bir yil muqaddam turnirda heç kim qilmagan işni – qatorasiga ikkinçi marta kubokni yengişni bajarişgandi. Aynan ular bu ğalabani yanada oşiriş hissini yaxşi bilardilar. Yangi qöşilgan yigitda esa, bu tuyğu bölmaydi. Bölsa ham, sal notanişroq böladi. Oldingisida qatnaşmaganku, töğrimi? Marselo, Ronaldu, Kross, Modriç va Benzema atalmiş yulduzlar yuragida bu tuyğu yaşab qolaverdi. Ular özlariga özlari raqobatçi böla olişdi.

11. “Real” – qirol murabbiy maskani

Yuqoridagi holatlarga “Real” Madridning boş murabbiyi, antiqa murabbiyi turtki bera oldi. Jamoadan ketişini-da antiqa suratda e'lon qilgan Zayniddin Zidan.

Daho futbolçi murabbiylik sohasida ham şu çöqqiga çiqiş mumkinligini körsatdi. Zidan endi maestro. Unga nisbatan şu paytgaça işlatib kelingan “omadli”, faqat “ruhiy dalda böluvçi” degan ta'riflarni endi çetga uloqtiring. U taktik jihatdan ham ustasi farang ekanligini pley-off bahslarida isbotladi. Italiya klubiga qarşi butkul boşqaça yondaşuv, Bavariyaga qarşi öziga xos uslub, APL klubiga özgaçaroq qarşilik. Hammasida ham öta aniq harakat qila olmagandir, ammo bir murabbiyga şunça turliça qaraşlar menimça yetarli bölsa kerak.

12. Real – supergollar makoni!

Beylning finaldagi goli. Ronalduning Buffonga yöllagan töpi. Huv olisdagi Zidanning finaldagi ğalaba goli. Öşa gollarni eslang-da, boşqa qaysi klub pley-offda va hattoki finalda bu qadar sifatli gollar urişi mumkinligini öylab köring! Soğamas bu yigitlar... murabbiyidan tortib öyinçisigaça...

13. “Real” bu, real!

Va nihoyat klubning nomi – real! Hammasidan ham nomi zör klubning. Har qanday holatda ham realmiz degani. Haqiqat, bor, mavjud narsa degani. Insonlar reallikka intilganidek, futbol Real futboliga intiladi. Yuqorida hamkasbimiz aytganidek, u eng zör natijalar qayd etgan paytda ham nima uçun etalonligini-da bila olmaganimiz sababi ham şu: u öta oddiy öynaydi, allambalo uslublarni suymaydi, xatolari ham insoniy, qulaydi, turadi, yutqazadi, yutadi. Hayotiy yöl bilan rivojlanib boraveradi. Raqiblari kuçaysa, ulardan kuçayiş yöllarini öşa paytning özidayoq harakatiga tuşadi. Oddiy, sodda, ammo buyuk qaraşlar bilan.

Ramosning ğirromliklari yonida öşa Ramosning sönggi soniyalarda yöllagan goli, xaloskorligi gavdalanib turaveradi. Penalti işlaş uçun oşkora tilanayotgan Ronalduni kuzata turib, beixtiyor bu qadar ayyor öyinçi yer yuzida topilmaydi, deb yuborasizu, sal ötib özining golini yana bodilarça nişonlayotganini körasiz. U uyalmaydi şunday nişonlaşdan. Real öyinçisi u. Xarakteri şunaqa, realligini körsatadi. Aldamaydi, kamtarlik qilmaydi. Çunki u inson, inson esa, doim bir xil bölmaydi.

“Real” şunaqa jamoa bölgani uçun ham kimdir uni rosa yaxşi köradi, kimdir uni otgani öq izlaydi. Odam bolasi borki, şunaqa. Hammaga yoqa olmagan. “Real” ham nomiga yaraşa öz xarakterida sobit. U uslubida heç qanday yangilik qilmaganidek, xarakterida ham özgaçalikni körsatmaydi. Çunki Realda reallikdan boşqa narsa yöq. Uni boriça qabul qilişingiz kerak. Qabul qilgingiz kelmasa, unga farqi yöq. Şunday yaşab qolaveradi.

Juda köp jamoalarga nazar taşlasangiz, klubdagi öyinçilari bir-biriga öxşab ketgan böladi. Heç qursa taqlid közga taşlanadi. "Real"da esa, bir-biriga mutlaqo öxşamaydigan nigohlar jamlangan: Marseloning yuziga qarang, bormi boşqa joyda yana bir Marselo? Ronalduning kibri, Beylning tuşuniksiz qaraşlari, Kazemironing yuvvoş nigohi, Modriçning bolalarça yurişi, Ramosning yovvoyiligi, umuman, bu jamoa öyinçilarini birlaştirib turadigan narsa bormi? Bor bölsa ham, u ham realligi, özligi.

Men bu bilan boşqa klublarda özlik yöq, demoqçi emasman. Aslo. “Real”da şu jihat köproq, demoqçiman. “Real”ning muxlislariga ham qarab turib qoyil qolaman: “Ular hakamlar oçiqça yon bosgan öyinlarda ham ğalabani olqişlaşadi, içki xursandçiliklarini yolğondakam qadriyatlar bilan andavalab ötirişmaydi. Ramos Salohni sindirib taşlasa ham, uni suyaverişadi. Jahlingiz çiqadi, ammo nima qilsin, u içidagi bor tuyğusini taşqariga çiqaryaptiku, aldamayaptiku sizni. U “Real” klubi qanaqa bölsa, şundaydir: ğalaba uçun kitobiy tuyğulardan voz keçib ketaveradi. “Real” rahbariyati öz yulduzini “böldi, sendan foydalanib böldik, ruxsat”, deb ketkazib yuborganida, jahlimiz çiqişi mumkinu, ammo boşqa tomondan öylab körsak, ularning içi bilan usti bir xilligini köramiz. Dunyoga yomon körinib bölsa ham, öz rostiligini körsatişadi. Bu qiyin iş, işonavering. Zör tadbir qilib, çiroyli ta'riflar bilan yaşab qoliş ham mumkin ediyu, yöq, “Real”ning reallik xarakteri rahbariyatidan tortib murabbiylariga, futbolçilaridan tortib muxlislarigaça urib ketgan.

Rosti, bu qadar ayançli sözlar bilan yakunlaş niyatim yöq edi. “Real”ga öxşagim keldi. Içimdagi gaplarni yozgim keldi. avragim kelmadi. Yoqsa-yoqmasa ham borim şu, degim keldi.

... Endi xohlagança tanqid qilaveringlar. Çunki boşqa payt bu işni qila olmasligingiz mumkin. Boşqa klublar haqida yozilganida, boşqaça yozaman, boşqa jihatlarini olib çiqaman. Salgina norealroq, börttirilgan jihatlarini. “Real” uçun esa, bori şu!!!