Ramazon oyi – barakali oy. Chunki unda amalga oshiriladigan moliyaviy ibodatlar tufayli ehtiyojmand kishilarning mushkuli oson bo‘ladi, xayr-ehson qiluvchilarning moliga ham baraka kiradi. Bu oyda, asosan, uch turdagi moliyaviy ibodat amalga oshiriladi. Bular zakot, fidya va fitrdir. Xo‘sh, ular qaysi toifa odamlarga beriladi va qancha miqdorda?
ZAKOT
Zakot berish hur, aqliraso, balog‘atga yetgan, musulmon, nisob miqdoricha mablag‘ga ega, nisobga ega bo‘lganiga bir yil to‘lgan shaxslar zimmasiga farz bo‘ladi.
1) Zakotning sharti ikkitadir: birinchisi zakot oluvchiga zakotni mulk qilib berish, ikkinchisi esa, zakotni berish yoki ajratish paytida zakot ekanligini niyat qilishdir;
2) 85 gramm va undan ortiq tillosi bor kishi zakot berishi farz bo‘ladi;
3) pul yoki tijorat mollarining qiymati nisobga yetsa zakot berishi farz bo‘ladi;
4) bir kishining ozgina tillo, ozgina kumush, ozgina puli bo‘lsa, ularning barchasi qo‘shilganda nisobga yetsa zakot berish farz bo‘ladi;
5) ishlab chiqaruvchi korxonalarda ikki xil mol bo‘ladi. Birinchisi, xomashyolar. Ikkinchisi, tayyor bo‘lgan mahsulotlar. Zakot berish paytida ikkalasining qiymati hisobga olinadi. Lekin, zavod, fabrikalarning asbob-uskunalaridan zakot berilmaydi;
6) zakot farz bo‘lgan vaqtda uni ado etmagan bo‘lsa, necha yil o‘tsa ham zakoti zimmasidan soqit bo‘lmaydi;
7) hozirgi soliqlarni zakot hisoblasa bo‘ladimi, degan savol tug‘iladi. Islom ulamolari soliqlar hech qachon zakot o‘rniga o‘tmasligini ta'kidlashgan;
8) yashab turgan uy-joylari, iste'moldagi kiyimlari, minilib turadigan ulov, oziq-ovqat, pardoz buyumlari (agar tilla, kumushdan yasalmagan bo‘lsa), gavhar, marjon, yoqut, zumrad (agar sotish uchun saqlanmayotgan bo‘lsa) kasb-hunar asboblari kabi narsalardan zakot berilmaydi;
9) garovga qo‘ygan boyligi, madomiki, garovga olgan kishi qo‘lida ekan, undan zakot berish farz emas (Fatovoyi Olamgiriya);
10) qarzini bo‘yniga olmay yurgan qarzdor keyinchalik qarziga iqror bo‘lib ado etsa, haqdorning zimmasiga o‘tgan yillar uchun zakot berish vojib bo‘lmaydi. (
