Biz nega bu Fransiyani sevib qolmadik?

JCh-2006dagi Italiya-ku, turgan bitgani hayajondan iborat. Maydon egalari bilan ajoyib qo‘shimcha vaqtlar, Avstraliyaga qarshi o‘yinda bir kishi kam o‘ynab turib, penalti yordamida arang penaltilar seriyasidan qutulib qolish, guruhda AQSh bilan asablar jangi... Final esa, menimcha, so‘nggi o‘ttiz yildagi eng zo‘r final bo‘lgandi.

Shu jihatdan olganda, rostan ham, Rossiyadagi Fransiyaning o‘yinlaridan bunday daqiqalarni topish mushkul. Gap Fransiyaning zerikarli yoki himoyaviy o‘yinida emas. Shunchaki, Fransiya qiyin vaziyatlarga tushmadi, ulardan qahramonlarcha chiqib ketmadi, muxlislarga emotsiya ulashmadi, o‘sha hal qiluvchi golni urib yugurib ketayotgan yulduzni taqdim etmadi. Hatto o‘sha Argentina hisobda oldinga chiqib olgan vaziyatda ham, Fransiya xotirjam, hammasini nazorat qilayotgandek tuyulgandi.

Shuning uchun ham Belgiya yorqinroq o‘ynagandek tuyulmoqda. Aslida, eslang, Yaponiyaga qarshi dastlabki 70 daqiqa g‘irt masxarabozlik emasmidi? Lekin o‘sha so‘nggi daqiqalardagi gollar bizga zavq ulashdi, o‘yindan ko‘ngil to‘yganlik hissini taqdim etdi, hayajonlantirdi, tabiiy ravishda, Belgiyadan «rozi bo‘ldik». Fransiya raqibiga belgiyaliklar yaponlarga taqdim etganchalik imkoniyatni bermasa aybdormas, to‘g‘rimi?

Aslida faqat 1:1 o‘ynayvergan Xorvatiyani yoqtirib qolganimiz ham shundan, bu jamoa ham  u qadar hujumkor emasdi, «pragmatik emasdi, muxlislar uchun o‘ynadi» deb ham aytish qiyin, Perishich ijrosida birorta ham tovon bilan pasni ko‘rmadik, gap bunda emas - Xorvatiya har bir o‘yinda bizga emotsiya taqdim etdi. O‘yin yakuniga bo‘lgan qiziqish, ssenariy bo‘yicha biz xorvatlar ishtirokidagi o‘yinlardan ko‘nglimiz to‘ldi, shu xolos.  

Romantikalar yurti Fransiya o‘z xarakteriga ters ravishda, kubokni sevib qolmadi, hajrida kuyib, muhabbati uchun kurashmadi, bizni so‘nggi daqiqalargacha xayajonda ushlab turmadi, ko‘z yoshlar taqdim etmadi. Shunchaki, sovchi jo‘natdi, uchrashdi va to‘y. Juda zerikarli film, haqiqatan ham.

Qaysidir ma'noda bu Fransiya 2002 yildagi Braziliyani eslatib yuboradi. Aslida Ronaldinodek futbolchisi bo‘lgan Braziliyani zerikarli deyish biroz g‘alati tuyuladi, ammo rostan ham, o‘sha Braziliyaning xususiyati raqiblariga hech qanday imkoniyat bermagani, hayajonli o‘yinlarning bo‘lmaganida edi. Favoritlarning kutilmagan ishtiroklari jihatidan ham juda o‘xshash chempionat bo‘lgandi, menimcha.

Niderlandiya o‘shanda ham chempionatga bora olmagan, chempion Fransiya va Argentina guruhda qolib ketgan. Portugaliya ham. Italiya va Ispaniyani Janubiy Koreya chiqarib yuborgan. Braziliyaning chekiga faqat bir kishi ko‘p o‘ynab ham umuman qarshilik qila olmagan Angliya va avlodlar almashinuvini amalga oshirayotgan Germaniya qolgandi.

O‘sha Braziliya haqida eslaganimda ham, katta o‘yinlarsiz, juda osonlik bilan chempion bo‘lgan jamoa ko‘z oldimda gavdalanadi. Men ham o‘sha turnirdan so‘ng, Braziliyaning muxlislari ko‘payib ketmagan bo‘lsa kerak deb o‘ylayman.

Ammo bilasizmi, boshqa narsa ham bor. JCh-2002 deganda beixtiyor xayolimga Braziliya kelaveradi. Simen darvozasini uzoqdan nishonga olayotgan Ronaldino, finalda Oliver Kanni dog‘da qoldirgan Ronaldo, Belgiyani uyiga jo‘natib yuborgan Rivaldo... Axir eslashga arzigulik boshqa voqealar ham bor edi, o‘sha turnir juda ko‘p emotsiyalarni taqdim etgan: Turkiyaning uzoqqa borishi yoki Koreyaning g‘alabalari, Senegalning jasorati, kuchli terma jamoalarning birin-ketin chiqib ketishlari... Lekin.

Aslida Fransiya juda katta ishni amalga oshirdi. Go‘yoki chempionni xorvatlarning irodasi, Rossiyaning shijoati, yapon yoki koreyslarning mo‘'jizalari soyada qoldirayotgandek tuyulsa-da, kayfimiz tarqab, his-hayajon o‘rnini quruq xotira egallagan qandaydir o‘n yildan keyin, ortda qaraganimizda Mbappeni, Grizmanni, Pogbani ko‘ramiz... Ishonavering. 

Qahramon Aslanov