Shu yilning iyul oyi o‘rtalarida Navoiy va Buxoro viloyatlariga uyushtirgan xizmat safarimiz chog‘ida Qorako‘l tumanida bo‘lib, “Do‘rmon omad nuri” ko‘p tarmoqli fermer xo‘jaligi faoliyatida yuzaga kelgan muammo bilan qiziqdik.
Gap shundaki, uzoq yillar mobaynida namunali fermer ustidan bir guruh fuqarolarning shikoyat qilgani vaji bilan, Buxoro viloyatining Qorako‘l tumanida faoliyat olib borgan “Do‘rmon omad nuri” ko‘p tarmoqli fermer xo‘jaligining yer maydonlari tuman hokimligi tomonidan olib qo‘yilgan.
Biz mazkur fermer xo‘jaligiga qarashli dala maydonlari va 70dan ortiq qoramoli bo‘lgan fermada ham bo‘ldik. Xo‘jalik rahbari Oltin Sottiyevaning aytishicha, garchi fermer xo‘jaligi shu vaqtgacha barcha shartnomaviy majburiyatlarni ortig‘i bilan bajarib kelganiga qaramay, noma'lum sabablarga ko‘ra, “Do‘rmon Omad nuri” va “Uchqun Do‘rmon zamini” fermer xo‘jaliklari tumandagi qoloq fermerlar qatoriga kiritib qo‘yilgan. Hudud aholisi tomonidan fermer xo‘jaligi rahbariga nisbatan norozilik mazmundagi shikoyatlar ko‘payib ketganligi vaji bilan, Xalq deputatlari Qorako‘l tuman kengashi 2018 yil 30 may kunidagi qaroriga asosan tuman hokimligi va fermer o‘rtasida tuzilgan yer ijara shartnomasi bekor qilingan. Shu bilan birga, Sottiyevaning aytishicha, ijaraga berilgan yer maydonlari olib qo‘yilganidan so‘ng, G‘oyirov bir vaqtlar “Savdogarbank”ning tumandagi shoxobchasida birga hamkasb bo‘lgan fuqaroning o‘g‘liga berilgani unda (Sottiyevada) shubha uyg‘otmoqda.
Biroq, tuman statistika bo‘limidan 2018 yil 19 fevralda olingan №01/1-29-99/4-67 sonli ma'lumotnomada buning aksini ko‘rish mumkin. Unga ko‘ra “Do‘rmon omad nuri” fermer xo‘jaligining 2012-2017 yillarda paxta va don yetishtirish bo‘yicha shartnomaviy majburiyatlarining bajarilishiga oid ko‘rsatkichlar Xalq deputatlari tuman kengashining qarorini qabul qilish uchun asos bo‘lgan ma'lumotlarning batamom aksini ko‘rsatmoqda.
Shu o‘rinda savol tug‘iladi: nima uchun tuman hokimligi bir yil emas, bir necha yil mobaynida faol bo‘lgan va rejalarni o‘z vaqtida ortig‘i bilan bajargan fermerdan yerlarni qonun hujjatlariga zid ravishda tortib oldi?
Qonun hujjatlariga zid deyishga esa, bir emas, bir nechta asoslarni keltirish mumkin. O‘zbekiston Respublikasining bir nechta qonun hujjatlarida, jumladan Yer kodeksining 24-moddasi, “Ijara to‘g‘risida”gi va “Fermer xo‘jaligi to‘g‘risida”gi qonunlarning 13-moddasiga ko‘ra, yer uchastkalarini ijaraga olish shartnomasini muddatidan oldin bekor qilish:
