O‘zbekistonda nodavlat umumta'lim tashkilotlarining namunaviy ustavi tasdiqlanadi

Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portalida Vazirlar Mahkamasining “Nodavlat umumta'lim tashkilotlarining namunaviy ustavini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori loyihasi joylashtirildi.

Nodavlat umumta'lim tashkilotlarining namunaviy ustaviga ko‘ra, nodavlat umumta'lim tashkiloti yuridik shaxs maqomiga ega tijoratchi (xo‘jalik shirkati va jamiyati, ishlab chiqarish kooperativi, unitar korxona va qonunlarda nazarda tutilgan boshqacha tashkiliy-huquqiy shaklda tuzilgan) yoki notijorat (jamoat birlashmasi, ijtimoiy fond, muassasa va qonunlarda nazarda tutilgan boshqacha tashkiliy-huquqiy shaklda tuzilgan) tashkilot bo‘lib, o‘zining alohida mulkiga, bank muassasalarida hisob raqamlariga, o‘z nomi yozilgan dumaloq muhrga, shtamplarga va o‘z ramziga ega bo‘ladi.

Nodavlat umumta'lim tashkilotining maqsadi ta'lim oluvchilarga umumiy o‘rta ta'limning yuqori sifatini ta'minlaydigan qulay shart-sharoitlar yaratish, an'anaviy ta'lim xizmatlari bilan bir qatorda sifatli va ommabop ta'lim olishning muqobil imkoniyatlarini yaratadigan pullik ta'lim xizmatlari ko‘rsatish, ilg‘or xalqaro tajribalarni inobatga olgan holda o‘qitishning innovatsion pedagogik shakllari, uslublari hamda zamonaviy texnologiyalaridan foydalanish asosida umumiy o‘rta ta'lim sohasidagi samaradorlik va natijaviylikni oshirishdan iborat.

Nodavlat umumta'lim tashkilotining vazifalari quyidagilardan iborat:

umumiy o‘rta ta'limni har bir shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarini ko‘zlagan holda amalga oshirish, ta'lim oluvchilarning jinsi, millati, dini, irqiy mansubligi va ijtimoiy kelib chiqishidan qat'iy nazar ularning har tomonlama kamol topishi uchun qulay shart-sharoitlar, o‘z ustida mustaqil ishlashlari va qo‘shimcha bilim olishlari uchun imkoniyatlar yaratish;

ta'lim oluvchilar tomonidan muntazam bilim olinishini ta'minlash, ularda bilim olish ehtiyojini rivojlantirish, bazaviy o‘quv, ilmiy va umummadaniy bilimlarni shakllantirish;
ta'lim oluvchilarga milliy an'analar va umuminsoniy qadriyatlar asosida ta'lim berish, milliy hamda umumbashariy qadriyatlarni uyg‘unlashtirish asosida yuksak ma'naviy-axloqiy fazilatlarni tarbiyalash, o‘z vataniga va xalqiga sodiq fuqaroni shakllantirish;

ilg‘or xalqaro tajribalarni inobatga olib, o‘qitishning innovatsion shakllari, zamonaviy pedagogik uslublari va texnologiyalaridan foydalanish asosida umumiy o‘rta ta'lim sohasidagi samaradorlik va natijadorlikni oshirish;

ta'lim oluvchilarning individual ijobiy xususiyatlari va qobiliyatlarini aniqlash, qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish, ularning yuksak darajada ta'lim olishlari, ijodiy imkoniyatlarini rivojlantirishlari va ro‘yobga chiqarishlari uchun shart-sharoit yaratib berish;
ta'lim oluvchilarning hayoti, sog‘lig‘i va huquqlari muhofaza qilinishini ta'minlash, ularning qadr-qimmatini e'zozlash;

ta'lim oluvchilarda mehnat qilish va mustaqil ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish, ularni kasbiy yo‘naltirishga va kasb tanlashiga ko‘maklashish;

O‘zbekiston Respublikasining ta'lim sohasidagi qonun hujjatlariga rioya qilish, ta'lim jarayonini davlat ta'lim standartlariga muvofiq tashkil etish;

ta'lim jarayoniga yuqori malakali pedagog va boshqa kadrlarni, shu jumladan xorijiy mutaxassislarni bilan jalb etish, ta'lim jarayonini samarali tashkil etish uchun ularga zarur shart-sharoitlarni yaratish;

o‘qish muddati va shartlari, to‘lov miqdori, tomonlarning huquq va majburiyatlari hamda boshqa shartlar belgilangan shartnomaga muvofiq ta'lim oluvchilarning ota-onalari yoki boshqa qonuniy vakillari bilan o‘zaro yaqin munosabat o‘rnatish;

ta'lim dasturlarining belgilangan darajasini amalga oshirish uchun o‘quv binolarini zarur darsliklar, o‘quv-metodik adabiyotlar va boshqa kutubxona-axborot resurslari hamda vositalari bilan ta'minlash;

ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalarning qobiliyatli va iqtidorli farzandlarini tanlov asosida bepul o‘qishga qabul qilish orqali ularning sifatli bilim olishlariga va jamiyatga uyg‘unlashuviga ko‘maklashish;

ta'lim dasturlari va o‘quv rejalari bo‘yicha barcha fanlarni o‘zlashtirgan bitiruvchilarga davlat namunasidagi umumiy o‘rta ta'lim to‘g‘risidagi hujjat berish.

Nodavlat umumta'lim tashkilotida ta'lim jarayoni O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan o‘quv rejalari va o‘quv dasturlari asosida amalga oshiriladi.

Ta'lim oluvchilar va ularning ota-onalari yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar xohish-istaklarini inobatga olgan holda pedagogik kengashning qaroriga asosan qo‘shimcha o‘quv rejalari va o‘quv dasturlaridan foydalanilishi mumkin.

O‘quv yili nodavlat umumta'lim tashkilotida 2 sentabrdan kelgusi yilning 31 mayiga qadar davom etadi va to‘rtta chorakka bo‘linadi.

Ta'lim jarayonini tashkil etishda quyidagi muddatlarga amal qilinadi:

o‘quv yilining davomiyligi – 34 hafta;
o‘quv haftasining davomiyligi – 6 kun;
dars mashg‘ulotining davomiyligi – 45 daqiqa;
dars mashg‘ulotlari oralig‘idagi tanaffusning davomiyligi – 5 daqiqa.

Mehnat to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida bayram (ishlanmaydigan) kuni deb belgilangan kunlarda dars mashg‘ulotlari o‘tkazilmaydi.

O‘quv yili davomidagi ta'tillarning muddatlari quyidagicha belgilanadi:

kuzgi ta'til – 4 noyabrdan boshlab 6 kalendar kun;
qishki ta'til – 28 dekabrdan boshlab 14 kalendar kun;
bahorgi ta'til – 21 martdan boshlab 7 kalendar kun;
yozgi ta'til – 1 iyundan boshlab 2 sentabrgacha.

Choraklar oralig‘idagi ta'tillar davrida nodavlat umumta'lim tashkilotining pedagog xodimlari tomonidan mashg‘ulotlarning innovatsion texnologiyalarga asoslangan dasturlarini ishlab chiqish, o‘zlashtirishi past bo‘lgan ta'lim oluvchilarning bilim saviyasini tahlil qilish va ular bilan qo‘shimcha ishlash, ularga maslahatlar berish, ota-onalar va ta'lim oluvchilar o‘rtasida umumiy o‘rta ta'limning ahamiyatini targ‘ib-tashviq qilish maqsadida tadbirlar tashkil etish, o‘quvchilar uchun shaxsiy va taqvimiy ish rejalari tuzish kabi ishlar amalga oshiriladi.

Nodavlat umumta'lim tashkilotida ta'lim jarayonini tashkil etish quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:

ta'lim oluvchilar bilan guruh bo‘yicha va yakka tartibda mashg‘ulotlar olib borish;
ta'lim oluvchilarning mustaqil ishi;
nazorat darslari;
sinfdan sinfga o‘tkazish va bitiruv imtihonlari.

Ta'lim oluvchilarning bilimi quyidagi tartibda baholanadi:

5 (a'lo), 4 (yaxshi), 3 (qoniqarli), 2 (qoniqarsiz).

Yakka tartibda dars mashg‘ulotlarini olib boradigan pedagog xodimlar har bir ta'lim oluvchiga o‘quv yili uchun shaxsiy ish rejasi, guruhli tartibda dars mashg‘ulotlarini olib boradigan pedagog xodimlar taqvimiy ish rejasi tuzadilar.

Nodavlat umumta'lim tashkilotida sinfdan sinfga o‘tkazish va bitiruv imtihonlari har yili 10 may – 31 may sanalari oralig‘ida o‘tkaziladi.

Nodavlat umumta'lim tashkiloti bitiruvchilariga iyun oyida o‘qishni tugatganligi to‘g‘risida davlat namunasidagi hujjat (o‘rta ma'lumot to‘g‘risidagi shahodatnoma) beriladi.

Nodavlat umumta'lim tashkiloti pedagogik kengashining qarori asosida dars mashg‘ulotlari, o‘quv haftasi va ta'tillar davomiyligi, nazorat shakllari va baholash tizimi o‘zgartirilishi mumkin.