Katta navbatlar va kam sonli xodimlar – Xorazm viloyati Davlat xizmatlari markazlari faoliyatiga nazar

Qayd etiş joiz, davlat xizmatlarining ba'zilari pullik asosda körsatiladi. Ularning qiymati aniq belgilangan. Xizmat pulini şu yerning özida, maxsus kassada tölaş mumkin. Bundan taşqari, plastik karta orqali, Click yoki Payme tölov tizimlari yordamida tölaş imkoniyati ham mavjud, bu juda qulay.

Urganç tumanidagi DXM, murojaatçilar soni köp, navbatlar uzun. Bu yerda 9 nafar xodim işlamoqda, bir kunda 1000ga yaqin fuqaroga xizmat körsatilyapti. Har bir xodimga örtaça 100dan ortiq murojaatçi töğri kelmoqda, demak bir xodimga bölayotgan yuklama juda katta. Şu yilning may oyida DXM yangi binosi işga tuşirilişi rejalaştirilyapti. Xodimlar soni ham oşirilişi kutilmoqda.

Xiva tumani DXM, odam juda köp, navbatlar uzun. 4 nafar xodim har kuni 300-400 murojaatçiga xizmat körsatmoqda. Bu yerda ham har bir xodim zimmasiga örtaça 100 murojaatçi töğri kelyapti. Şu yili DXM yangi binosi işga tuşirilişi rejalaştirilyapti. Xodimlar soni ham oşirilişi kutilmoqda.

Xiva şahar DXM, murojaatçilar soni köp emas, navbatlar miqdori örtaça. 4 nafar xodim kuniga 250-300 odamga xizmat körsatmoqda. Şu yili yozda DXM yangi binosi işga tuşirilişi rejalaştirilyapti. Xodimlar soni ham 8 nafarga yetkazilişi kutilmoqda.

Xonqa tumani DXM, odam gavjum, navbatlar uzun. 11 nafar xodim kuniga 1000dan ziyod murojaatçiga xizmat körsatmoqda. Natijada, xodimlarga bölgan yuklama oğir. May oyida yangi bino işga tuşirilişi rejalaştirilgan. Xodimlar soni esa 23 nafarga yetişi kutilyapti.

Qöşköpir tumani DXM, odam gavjum, navbatlar örtaça. 8 nafar xodim kuniga 300-400 murojaatçiga xizmat körsatyapti. Yangi zamonaviy bino aprel oyida işga tuşişi rejalaştirilgan.

Gurlan tumani DXM, odam gavjum, navbatlar uzun. 8 nafar xodim kuniga 150-200 murojaatçiga xizmat körsatmoqda. Yozda markazning yangi binosi işga tuşirilişi rejalaştirilmoqda.

E'tibor bergan bölsangiz, tumanlardagi DXMlarda közga taşlanadigan asosiy muammo – navbatlarning juda kattaligidir. Bu xodimlarning sekin işlaşi yoki texnik muammolar bilan emas, balki murojaatçilar sonining kundan-kunga oşib borayotgani bilan boğliq. 2016 yilda xizmatlar soni 15-16tani taşkil qilgan bölsa, bugungi kunda 100ga yaqinlaşdi. Deyarli har oyda DXMga yangi xizmat turlari qöşilmoqda, biroq xizmat körsatuvçi xodimlar soni özgarmayapti, şaroitlar yaxşilanmayapti.

Qayd qiliş joizki, DXMga murojaat qiliş uçun, şu yerga kelib, katta navbatlarda turiş şartmas, unga davxizmat.uz veb-sayti orqali onlayn tarzda murojaat yuboriş ham mumkin. Biroq, buning ham öziga yaraşa muşkuli bor: tizimdan foydalaniş uçun kompyuter savodxonligi böyiça puxta bilim va könikmalarga ega böliş, OneID autentifikatsiya tizimida tasdiqlangan akkauntga ega böliş, elektron raqamli imzo (ERI) kalitidan foydalangan holda murojaatni yuborişni biliş kerak. Bu siz uçun osonmi? Unda siz navbatda turib, halak bölmaysiz, qimmatli vaqtingizni va mablağingizni tejaysiz. 2019 yil 1 iyuldan boşlab DXM xizmatlaridan onlayn foydalanganda uning qiymatini 10 foiz arzon tölaş imkoniyati ham paydo böladi.

Aslida ideal tarzdagi DXM şunday bölişi lozim: murojaatçi deyarli barça xizmat turlaridan masofadan turib, markazga kelmasdan, onlayn tarzda foydalanişi lozim. Ammo odamlarning kompyuter savodxonligi past ekani, tezkor va barqaror internet yöqligi va boşqa köplab sabablar tufayli hozirça buni ta'minlaş qiyin.

Agar siz kompyuterdan foydalanişni bilsangiz, ammo uyingizda kompyuter bölmasa-çi? Buning ham yeçimi taklif qilingan. DXMlarning barçasida maxsus infokiosklar örnatilgan bölib, undan ERI kaliti orqali bemalol foydalaniş, kerakli ma'lumotnomani esa şu infokioskning özida çop qilib oliş imkoniyati mavjud.

Qayd qiliş joizki, qisqa muddatli kuzatuv davomida infokioskdan foydalanayotgan birorta odamni uçratmadik. Balki bunga tizimdan foydalanişning birmunça murakkabligi yoki ba'zi nosozliklar sabab bölayotgandir? Çunki, infokiosklarda my.gov.uz portali orqali eng oddiy xizmat turlaridan biri – soliq tölovçining identifikatsiya raqamini (STIR) aniqlab olişning imkoni bölmadi. Bu esa tizimdagi xatolik bilan izohlandi.

STIRni aniqlaş uçun davlat soliq qömitasining my.soliq.uz saytidan ham foydalaniş mumkin. Şaxsan men buni bilaman, ammo bilmaydigan odamlarçi? Ular yana DXMda navbat kutib turişlariga, xodimlarning iş yuklamasini oşirişiga töğri keladi.

Şu yilning aprel oyidan boşlab, Toşkent şahrida avtomototransport vositalarini röyxatga olişni DXM amalga oşirişi e'lon qilindi. Agar tajriba özini oqlasa, bu tartib barça viloyatlarga joriy qilinadi. Bundan taşqari, Oliy öquv yurtlariga kiriş uçun hujjat topşiriş ham DXM qoşida taşkil qilinişi reajalaştirilmoqda. Şubhasiz, bu DXMlarga murojaatçilar oqimining karrasiga köpayişiga, navbatlarning yanada uzunlaşişiga sabab böladi.

Hozirgi kunda Xorazm viloyati tumanlarida DXMning yangi zamonaviy binolari qurilişi boşlab yuborilgan. 2020 yilga qadar ular foydalanişga toşirilişi, xodimlari soni oşirilişi, natijada murojaatçilar uçun yanada qulay va tez xizmat körsatiş imkoniyati paydo bölişi, uzundan-uzun navbatlarga barham berilişi kutilmoqda.

Özbekistonda DXM faoliyatining yölga qöyilişi şubhasiz, fuqarolik jamiyatini şakllantirişda oldinga taşlangan juda katta qadamlardan biri böldi. «Fuqarolar emas, hujjatlar harakatlanadi» tamoyili asosida xizmat körsatilişi fuqarolarning, işbilarmonlarning vaqtini, mablağini tejamoqda, oğirini yengil qilmoqda. Hozirgi kunda DXMlarga yuklatilayotgan xizmat turlari miqdori oşirilyapti, ammo fikrimça, bunga monand ravişda xizmat körsatiş şaroitlarining ham yaxşilanişi maqsadga muvofiq bölar edi.

Nurmuhammad Said