Nega şunday? Nega insoniyatning bir qismi isrofgarçilikda, ikkinçi bir qismi oç va noçor? Nega ba'zilarning bir kunlik ehtiyoji boşqalarning bir yillik ehtiyojiga teng? Nega dunyoning bir burçagida bir xonaki itga egasidan bir neça million dollar meros qolib ketayotgan mahalda boşqa bir yerda odam bolasi hammaning köz öngida oçlikdan vafot etyapti? Bitta kiçkina sayyorada yaşab turib, insoniyat vijdoni buni qanday kötaryapti?

Vijdon

Bir toifa haqida «ularning oxiratga iymoni yöq-da, şuning uçun...», deymiz. Mayli, ular-ku yakuniy savol-javobga işonmas ekan, nega biz musulmonlarda ham hol şu?

Nega isrofga beriliş musulmonlar orasida ham odatiy holat körinişini olgan? Nega, masalan, torgina dengizning bir qirğoğida musulmonlar tillo-yu brilliantlar bilan bezatilgan maşinalarda yuradi-yu, boşqa qirğoqda oçlikdan bolalarning terisi suyagiga qapişgan? Savol-javobga işonuvçilar – ahli iymonning umum vijdoni buni qanday hazm qilyapti?

Bu savolni har birimiz özimizga bir bor bölsa-da berganmiz, albatta. Va uni özimizdan tezroq nari qiliş uçun nimadir vajlar topganmiz. Birimiz bu holatni hukumatlarning olib borayotgan siyosatiga boğlaymiz, birimiz hukmron toifalarning vijdonsizligiga tönkaymiz. Ammo...

Xöp, siyosat şunday ekan, odamlar-çi? Siyosatçilar emas – oddiy musulmonlar – yoşligidan birodarçilik haqqi töğrisidagi rivoyatlarni eşitib keladigan musulmonlar-çi? Nega rivoyatlar bizga ta'sir etmay qoldi? Bu savolga qanday javob beramiz?

Yoningda birodaring, birodaringning bolalari oç bölsa-yu, sen esa kiprik qoqmay «falon ming dollardan past narxdagi maşina minmayman», – degan  şior bilan, «dinim buni menga halol qildi» deb yaşasang, içingdagi «vijdon» degan narsa özini qanday his qiladi?

Birinçi rivoyat  

«Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Tilla va kumuş idişlarda yemanglar va içmanglar...», dedilar».

Hadisda gap modda – tilla va kumuş haqidami? Hadisni «dunyoda bir qança birodarlaring, balki uzoqdadir, balki u qöşningdir, moddiy qiynalib turganda sen qimmatbaho metaldan yasalgan idişda taom yeb tursang, qalbing nogahon qorayib, zarar köradi