Suriyadan qaytganlar: Ularning hozirgi holati haqida nimalar ma'lum?

— Jamila, avvalo vatanga qaytganingiz bilan tabriklayman.  Keling, suhbatimiz boşida Suriyada keçirgan kunlaringizni eslasak.
— Dastlab işlaş uçun Qozoğistonga borgandim. Undan Turkiyaga ötdim. Turkiyada «Islom davlati» tuzilibdi, yaşaş ham yaxşi ekan» degan gaplarni eşitardim. Şu gaplarga işonib, qolaversa, özim qiziqqan diniy ilmlarni egallaşni maqsad qilib Suriyaga yöl oldim.

Suriyadagi dastlabki hayotimiz tinç ötdi. Bizni alohida uylarga joylaştirib, oziq-ovqat bilan ta'minlab turişdi. Uruş harakatlari sezilmasdi. Bir yilça şunday hayot keçirdik. Uruşga erkaklarni yuborişgandi. Ayollar esa uyda, bolalar bilan bölardik. Ammo oxirgi ikki yildagi hayotimiz jang maydonida keçdi. 

— Qölingizda yoş farzandingiz bor ekan. Demak, Suriyada turmuşga çiqibsiz-da?
— Suriyaga borganimdan keyin bir oyça meni ham umumiy kelganlar içida saqlaşdi. Bir oydan keyin yangi kelganlarning har birini öz millatdoşlari qatoriga yuborişdi, men ham Iroqdagi özbeklar joylaşgan bir qişloqqa ketdim. Öşa qişloqda yaşay boşlaganimning ikkinçi oyida meni andijonlik Muhammad ismli bir yigitga unaştirib qöyişdi, qizimning otasi u. U kişi köp ötmay samolyot hujumiga uçrab halok böldi. 

— Qaytib kelişingizga nima sabab böldi? Eşitişimizça, Suriyadagi özbeklar orasida vataniga qaytişni istamaydigan, aniqroği qamalişdan qörqadiganlar ham bor ekan.
— Aytganimday, avvaliga aslida qayerga borganimni tuşunmaganman. Uruş boşlangaçgina buning nimaligini tuşundim. Qaytiş fikri şunda boşlangan. 
Afsuski, menda qaytiş uçun imkon bölmadi, bunga köp pul kerak edi. Qoçişga uringanlar ham köp edi. Ammo qoçoqlarni tutib olişsa ularni öşa yerning özida otib taşlaşar yoki qişloqlariga qaytarişardi, farzandi bor insonlarni tutib olişsa, farzandlarini tirik qoldirib, özini otib taşlaşardi.

Oxirgi paytlarda ketişga uringanlarni heç kim otmadi, biz ham şu imkoniyatdan foydalanib çiqib ketdik. Suriyaning kurdlar yaşaydigan Jazira deb nomlanadigan hududiga, söngra Hasaka xududiga borib joylaşdik. U yerda kurdlar va «Qizil yarim oy» jamiyati qarovida böldik. Hali Suriyada vatandoşlarimiz juda köp. 

— Qaytganingizdan xursandmisiz?
— Hatto tasavvur ham qilolmaysiz. 

— Hozirgi şaroitlar haqida aytsangiz. Maxsus xizmatlar tomonidan bosimlar, kuç işlatişlar bölmayaptimi?
— Tekşiruvlar, söroqlar bölib turibdi. Şaroitlar, özimiz, farzandlarimizga bölgan munosabat yaxşi. Toza joy, issiq ovqat berişdi, tibbiy xizmat körsatilyapti.

Videolavhada Suriyadan qaytgan bolalarga yaratilgan şaroitlar, ular bilan suhbatlar, şuningdek, ukasining qistovi bilan Suriyaga borib qolgan, u yerda otasi va ikki ukasidan ajralgan, özi esa bomba portlaşi natijasida bir qölidan deyarli ajralgan Mastura ismli namanganlik ayol bilan suhbatni tomoşa qilişingiz mumkin.

«Böston»  sanatoriyasidagi bolalar ahvoli bilan ham qiziqdik. Bu yerda yangi olib kelingan bolalar uçun tarbiyaçi, bolalar şifokori va psixologlar jalb qilingan bölib, ular bolalarning dastlabki tibbiy va psixologik ahvolini örganib, şu asosda iş körişmoqda.

Tibbiy va boşqa jihatdan soğlom bolalar esa musiqa, rassomçilik kabi bir neçta san'at yönalişidagi tögaraklarga jalb qilingan.

Bolalar bilan suhbatlaşar ekanmiz, afsuski, ularning yoşiga mos bölmagan tarzda bilimsiz bölib qolganiga guvoh böldik. Jumladan, 10-12 yoşli bolalar ham Suriyada maktab ilmidan çetda qolgani bois harf tanimaydi, qöşiş, hisob-kitob ilmidan esa mutlaqo bexabar.

Yuqoridagi videolavha davomida siz Suriyada otasi va ikki ukasidan ajralgan ayol qismati, Suriyadan qaytarilgan bolalarning hozirgi ahvoli, şuningdek, ayrim ijtimoiy tarmoqlarda Suriyadan qaytarilgan bolalar, ayollarni olib kelişga kömaklaşiş uçun UNICEF Özbekiston hukumatiga 3 million dollar yordam puli ajratgani haqidagi tarqalgan ma'lumot böyiça Davlat xavfsizlik xizmatining sihatgohdagi xavfsizlik masalalariga javobgar xodimining izohi bilan tanişişingiz mumkin.

Maqoladagi ayrim şaxslarning ma'lumotlari özgartirildi.