Davlat-xususiy şerikçiligi özi nima? Agentlik direktori bilan suhbat

— Qonunda asosiy maqsadlardan biri sifatida infratuzilmalarni rivojlantiriş va iqtisodiy barqarorlikni ta'minlaş deyilgan. Yaqin yillarda qanday rejalar közda tutilgan?  

— Hadeb infratuzilma deyişdan maqsad, bu hamma sohaga ta'sir ötkazadi. Şuning uçun yöl, aeroport, gaz, elektr, suv jamoat infratuzilmasisiz iqtisodiy rivojlanişni tasavvur qilib bölmaydi. Energetika sohasida ham özgarişlar ketmoqda. Misol uçun, energetika vazirligi taşkil etildi. Elektr energetika sohasini ham uçga böliş yakunlandi, deyiş mumkin. Bular: işlab çiqariş, uzatiş va sotiş. Davlat-xususiy şerikçiligi aynan şunday masalalarda yaxşi şakllanadi. Ikkinçi soha bu – transport yönalişi. Bu sohada ham vazirlik taşkil qilindi. Özbekiston havo yöllari tizimida ham uçga böliniş jarayoni boşlanmoqda. Aeroportlar, aeronavigatsiya va havo yöllari alohida bölmoqda. Oldin bular bitta yaxlit holda faoliyat yuritgan. Bu ikki soha kabi suv ham juda muhim. Ayrim joylarda suv yetişmasligi bor gap. Biz suv ta'minotini şakllantirişga qaratganmiz. Şuningdek, ijtimoiy sohalar bölgan soğliqni saqlaş va ta'lim ham bu sohada juda muhim. Bu yönalişlarga davlat-xususiy şerikçiligi qaratilgan. 5 yilda bu böyiça işlar amalga oşirilsa, Özbekiston iqtisodiyotiga juda katta turtki böladi. Örta Osiyo hududida eng raqobatbardoş hududga aylanişi mumkin.

— Bu soha ba'zi davlatlarda yöq, ba'zilarida yangi yoki oldindan bor deb aytib ötdingiz. Bizda buni yölga qöyiş uçun qaysi davlatlar tajribasidan foydalanildi?

— Birinçi loyihasi Yevropa tiklaniş va taraqqiyoti banki tomonidan tayyorlab berilgan. Qonunni tayyorlaş jarayonida moliya korporatsiyalari, masalan Jahon banki ham öz hissasini qöşgan. Bundan taşqari, AQŞ, Fransiya, Germaniya, Italiya, şuningdek Rossiya va Qozoğiston davlatlari tajribalari ham örganilgan. Ularning mutaxassislari bu yerga taklif qilindi. Mamlakatimizning öziga xos xususiyatlaridan kelib çiqib ular bilan birgalikda uşbu qonun tayyorlandi.

— Davlat-xususiy şerikçiligi böyiça inrfatuzilmalar juda ham muhimligini aytib ötdingiz. Uşbu sohada qilinayotgan investitsiyalar asosan qaysi yönalişda bölişi kutilmoqda?

— Bu sohalar investorlar uçun juda ham qiziq soha. Misol uçun, quyoş energiyasini işlab çiqariş böyiça xalqaro moliya korporatsiyasi kömagi natijasida tender yakuniga yetmoqda. Navoiyda 100 megavatt stansiyani nazarda tutyapman. Soğliqni saqlaş sohasida gemodializni olaylik. Bu ikki soha böyiça işlar olib borilmoqda va sentabr oylarida tugatiş közda tutilmoqda. Quyoş panellari böyiça 42ta, gemodializ böyiça 11ta dunyoning yirik xorijiy korxonalari qiziqiş bildirgan.

— Özbekistonda köplab yöllar holati qoniqarli holatda emas. Sizningça, islohotlar qaçon bu yöllarni ham qamrab oladi?

— Bunday savollar köp berilmoqda. Hozir hamma institutlar qarab turgani rost. Yöllar masalasida Osiyo taraqqiyot banki tomonidan Toşkent-Andijon pulli yöli qurilişi rejalaştirilmoqda. Loyihaning birlamçi bosqiçi hozir bu örganişdir. Ya'ni, qanday böladi, xalq kötaradimi yoki yöq, boşqa muqobil yöl ham böladimi, qaysi transport turiga tölov belgilanadi kabi savollar turibdi. Hozir agentligimizning asosiy vazifasi şu kabi bir-ikki loyihani amalga oşiriş. Muvaffaqiyatli amalga oşsa, keyingi loyihalar tezkorlik bilan amalga oşiriladi. Tajribaga ega bölamiz, mutaxassislarimiz ham şakllanadi. Çunki, bu sohada juda ehtiyot böliş lozim. Uzoq yillik loyihalarda xato qilinsa, ertaga davlat budjetiga zarar bölişi mumkin. Misol uçun, Turkiya davlat-xususiy şerikçilik böyiça ilğor davlatlaridan biri hisoblanadi. Lekin hozir AQŞ dollari kursi özgargani, ya'ni ikki barobar oşgani sababli köplab şartnomalar bekor bölmoqda, qolganlarini davlatning özi sotib olib öz zimmasiga olmoqda. Biz ham loyihani puxta örganib yöl muammosiga öxşaş masalalarni hal qilamiz. Bunga ança vaqt kerak.

Bahodir Ahmedov suhbatlaşdi