Sarlavhani so‘nggi paytlarda boylarning qiziga uylanishni orzu qilgan “kuyovchak”lar bilan bog‘lamang, gap yana o‘sha uchizaklar va ularga berilayotgan “Kobalt”lar haqida.
Oddiy kunlarning birida tahririyat telefoni jiringladi. Qo‘ng‘iroq qilguvchi gapni uzoqdan boshladi. Yurtimizdagi islohotlarni, prezidentni maqtadi. Ayniqsa uch nafar farzand tug‘ilganda berilayotgan sovg‘alar haqida alohida to‘xtaldi. Qizig‘i, shu paytga qadar uch farzand ko‘rganlarga sovg‘a berishni maqtab qo‘ng‘iroq bo‘lmagandi. Akamiz tez orada indalloga o‘tdi:
– Biz ham uch o‘g‘il ko‘rgandik, Shavkat, Miromon va Mirziyo deb ism ham qo‘ygandik. Lekin shu paytgacha “Kobalt”dan darak yo‘q. Shu masalani hal qilib bersangizlar. O‘zbekistonda qonunga amal qilinadimi yo‘qmi?
– Qanaqa qonunni nazarda tutyapsiz?
– Uchta tug‘ilganlarga mashina berilyapti-ku. Hammaga teng ko‘z bilan qaralishi kerak-da!
Bu odamga nimanidir tushuntirish mushkul edi. Farzandni Alloh berishi, uch farzand uch karra ne'mat ekanligi, unga chiroyli ism qo‘yish ota-onaning vazifasi ekani, buning uchun endi nimanidir tama qilish o‘ta uyat bo‘lishi haqida ming va'z o‘qima, foydasi yo‘q. Gap bitta – boshqalarga berildimi, menga ham berilishi kerak!
Bir qarashda u haq – uch egizak (uch o‘g‘il desak to‘g‘riroq bo‘lar) tug‘ilsa va ularga yuqoridagi ismlar qatorlashtirib qo‘yilsa, “Kobalt” sovg‘a qilish bo‘yicha yozilmagan (!) qoidaga amal qilinmoqda. Demak bu murojaatda ham g‘ayritabiiylik yo‘q, andishasizlikka kelsak, endi bu alohida masala, har kimda bu tushuncha har xil.
Keling, umuman farzand tug‘ilsa ommaga oshkor qilish va sovg‘a olishning yaqin tarixiga nazar tashlasak: bir vaqtlar Mustaqillik bayrami kuni tug‘ilgan o‘g‘il chaqaloqlarga Islom deb ism qo‘yish urf bo‘ldi. Hokimiyat yoki mahalla baholi qudrat sovg‘a (odatda bitta gilam yoki servis) olib kirishdi va bu holat bo‘yicha televideniyega lavhalar tayyorlandi. Shundan keyin Islom ismli bolalar ko‘payib ketdi, mavzu bir xil va siyqasi chiqqani uchun bu “tadbir” e'tibordan qoldi.
Keyinchalik hatto uch yoki to‘rt farzand tug‘ilganda muayyan sovg‘a berish amaliyoti rasman to‘xtatilgani haqida e'lon qilindi ham.
Ammo so‘nggi ikki yilda uch farzand ko‘rish, aniq ismlar qo‘yish va “Kobalt” ilinji shu qadar urchidiki odamlar bunday xabarlarni ochiqdan-ochiq istehzo bilan kutib ola boshladilar, boqimandalik, laganbardorlik va tamagirlik qorishmasi deb baholadilar. Bunga asos bor edi albatta, chunki o‘g‘illar qolib, hatto uch qiz chaqaloqlarga shu ismlarni qo‘yib yuborib, mashina so‘ragan ota haqidagi xabarlar ham tarqaldi. Ayrim manbalarda hatto qanday qilib birdaniga uch nafar chaqaloq tug‘ish mumkinligi haqida mutlaqo jiddiy qo‘llanmalar ham e'lon qilindi.
