Zamonaviy turmuş tarzi saraton çaqirişining sababi nimada?

Jismoniy faollik kökrak saratoni rivojlaniş xavfini 25 foizga, töğri içaknikini esa 40-50 foizga kamaytiradi.

Olimlar jismoniy faollik nima uçun saratondan himoya qilişini bilişmaydi. Faollik jinsiy va metabolik gormonlar hamda ösiş omillariga ta'sir qiladi, degan taxmin mavjud. Kökrak bezi saratoni xavfi estrogenlar işlab çiqarilişining kamayişi evaziga pasayadi, degan taxminlar mavjud.

Jismoniy faollik içaklar peristaltikasini yaxşilaydi, ovqat u yerda uzoq qolmaydi. Bu esa yalliğlaniş va saraton xavfini kamaytiradi.

Harakatning yetişmovçiligi insulinga sezuvçanlikni pasaytiradi. Bu esa ösimtalar ösişi uçun yoqimli muhitni yaratadi.

Jismoniy faolik nospetsifik immunitet – fagotsitlarning tirik va ölik zarralarni yutişini oşiradi. Bu saraton hujayralarini yöq qilişda yordam beradi.

Faollik vaznni kamaytiriş va uni bir me'yorda uşlab turişga yordam beradi.

Köpçilik şifokorlar haftasiga 5 va undan köproq kun davomida 30 daqiqadan jismoniy maşqlar bilan şuğullanişni tavsiya etişadi.

Semizlik va ortiqça vazn 2017 yilda 774 million kişi semizlikdan aziyat çekkan. Ularning köpçiligi – rivojlangan mamlakatlarda: AQŞ (33 foiz), Saudiya Arabistoni (34,7 foiz), Kanada (28 foiz), Avstraliya (28,6 foiz), Buyuk Britaniya (28,1 foiz).

Semiz odamlar ovqat hazm qiliş, qalqonsimon bez, buyraklar, jigar va öt pufagi organlari saratoniga köproq çalinişadi.

Bu holatda ham olimlar nima uçun ortiqça yoğ saratonga olib kelişini bilişmaydi. Biroq uçta ehtimoldagi sababni keltiradilar:

Gormonal fon özgaradi. Yoğ hujayralarni köproq bölinişga majbur qiladigan gormonlar (insulin  va boşqa ösiş omillari)ni erkinlaştiradi.

Yalliğlaniş ortadi. Yoğ hujayralari ortişi bilan immunitet hujayralarni ham köpayadi. Immunitet hujayralari yalliğlanişni keltirib çiqaradigan moddalar – tsitoksin işlab çiqaradi. Bu esa hujayralarni köproq bölinişga majbur qiladi va saraton rivojlanişi xavfini orttiradi.

Jinsiy gormonlar. Yoğ hujayralari ayollar jinsiy gormonlar – estrogenlarni erkinlaştiradi. Menopazudan keyin estrogenning yuqori körsatkiçda bölişi kökrak va baçadon hujayralariga salbiy ta'sir körsatadi: hujayralarni tezroq bölinişga majbur qiladi, mutatsiya va saratonni qözğatadi.

Ortiqça vazndan qança uzoq vaqt davomida aziyat çeksangiz, saraton bilan kasallaniş xavfi ham şunça yuqori böladi. Ortiqça kilogramdan iloji boriça tezroq xalos böling: soğlom ovqatlanişni boşlang, köproq harakatlaning va öz sport turingizni toping.

Qovurilgan va şör taomlarni haddan ziyod iste'mol qiliş

Fastfud, tuzli yeguliklar, marinadlangan mahsulotlar va qovurilgan göşt tarkibida kanserogenlar böladi va saraton rivojlanişi ehtimolini oşiradi.

Şör mahsulotlarni doimiy ravişda iste'mol qiliş oşqozon saratoni xavfini 1,78 marta oşirsa, yöğon içak saratoni – 1,53 marta va töğri içakda esa bu körsatkiç 1,74 marta oşadi. Dudlangan va marinadlangan mahsulotlar ham bu xavfini oşiradi.

Göşt qayta işlangan harorat qança yuqori bölsa, u şunça zararli böladi. Göşt 100 daraja issiq haroratda pişirilganida unda zararli moddalar kam hosil böladi. Biroq harorat 150 daraja issiq körsatkiçidan orsa, kanserogenlar miqdori ortadi.

Saratondan himoya qilişda yordam beradigan foydali mahsulotlar ham bor. Sariq va yaşil rangdagi sabzavotlar, mevalar (ayniqsa sitrus), tofu soyali pişloği, kunjut moyi xavfni kamaytiradi.

Şuning uçun:

Göştga 100-150 daraja issiq haroratda işlov bermaslik kerak.

Uni qaynating, buğda pişiring va past haroratda tovada qovuring.

Ratsiondan marinadlangan mahsulotlar, şör baliqni çiqarib taşlang. Taomlarga tuzni kamroq soling.

Köproq yaşil va sariq rangdagi sabzavotlar, mevalarni iste'mol qiling.

Salatlarni kunjut moyi bilan aralaştiring

Zararli odatlar

Alkogol

Spirtli içimliklar oğiz böşliği, halqum va tomoqda saraton rivojlanişi xavfini oşiradi. Alkogol iste'mol qiliş kolorektal saraton – yöğon içakda ösimtalar hosil böliş xavfini oşiradi. Ayollar uçun esa spirtli içimliklar iste'mol qiliş kökrak bezi saratoni xavfi ortişiga sabab böladi. Bundan taşqari, alkogol jigar saratoni rivojlanişi xavfini oşiradigan sirrozning rivojlanişiga olib keladi.

Alkogol nima uçun saraton xavfini oşirişi borasida bir neça taxminlar bor:

Alkogolning atsetaldegid kabi ayrim metabolitlari kanserogen bölişi mumkin.

Alkogol prostaglandin miqdorini oşiradi.

Alkogol kanserogenlarning hujayraga singişini köpaytiradi.

Tamaki çekiş

Tamaki çekiş – öpka saratonining asosiy sababi. Erkaklardagi jami öpka saratoni holatlarining 80 foizi va ayollarda esa 50 foizi ana şu zararli odat tufayli kelib çiqqan.

Biroq çekişdan öpkaning özigina aziyat çekmaydi. Olimlar tamaki çekişni saratonning 15 turi bilan boğlaşadi. Qizilöngaç, qovuq, oşqozon osti bezi va jigar saratoni şular jumlasidandir.

Tamaki tutunida 80 tadan kam bölmagan kanserogen mavjud. Uşbu moddalar mutatsiya va hujayralar ölimini çaqiradi. Bundan taşqari, faol çekiş karotin, kriptoksantin va askorbin kislotasi kabi antioksidantlar miqdorini kamaytiradi.

Organizm çekiş zöriqişini yengadi, biroq qança köp çeksangiz, unga şunça oğir böladi. Çekiş muddati kuniga çekilayotgan sigaret miqdoriga qaraganda muhimroq.

Ön yil davomida kuniga ikkita sigaret çekiş beş yil davomida kuniga bir qutidan sigaret çekişga qaraganda xavfliroq.

Şuning uçun sigaretlar sonini kamaytirib, asta-sekin çekişni taşlaş yaramaydi. Yodingizda bölsin: qança uzoq vaqt davomida çeksangiz, kasal böliş xavfi şunça ortadi.

Zöriqişlar

Doimiy zöriqiş va depressiya – zamonaviy jamiyat balosi. Jamiyatdagi tezkor özgarişlar, vaqt yetişmasligi va işdagi bosim holatlar zöriqiş bilan boğliq buzilişlar miqdorini oşiradi.

Zöriqiş saraton yuzaga kelişi xavfini oşiradi va kasallikning keçişini tezlaştiradi. Zöriqiş gormonlari (noradrenalin va adrenalin) migratsiya va hujayralar hujumini çaqiradi. Şuning uçun saraton butun organizm böylab tezroq tarqaladi.

Şuningdek, zöriqiş immunitetni tuşiradi, organizmda esa zararlangan hujayralarga qarşi kuraşiş vositalari yöqoladi.

Xulosa

Heç narsa bizni saratondan 100 foiz himoya qilmaydi. Bartaraf etiş murakkab va ilojsiz bölgan omillar doimo qoladi. Masalan, irsiy moyillik yoki atrof-muhitning ifloslanişi. Biroq köp narsa özimizga ham boğliq.