«Sakkizinchi»ni oldirmaslik qolgan tishlar zararlanishi va og‘riqli daqiqalaringiz ko‘payishi ehtimolini oshirishi mumkin.
Aql tishlari nima o‘zi va ular bizga kerakmi?
Bizga voyaga yetgan sog‘lom odamda 32ta tish bo‘ladi, deb o‘rgatishgan. Biroq, bu ancha eskirgan ma'lumot.
Aslida zamonaviy tibbiyotda 28ta tish norma hisoblanadi. Ba'zida rudimentar (qoldiq) tishlar o‘sishi hisobiga miqdor 32tagacha ham yetishi mumkin.
Insoniyatning stomatologik tarixiga nazar tashlasak, shunday manzara paydo bo‘ladi: qadimda odamlar xom go‘sht, ildiz, o‘simliklarning qattiq poyasi kabilarni uzoq chaynash orqali kun kechirishgan, buning ortidan ularning jag‘i va og‘iz bo‘shlig‘i hozirgi zamon odamining jag‘idan bir muncha kengroq bo‘lgan. Shu sababli tepada 16ta va pastdagi yana shuncha tish bemalol o‘rnashgan, jami 32ta.
Biroq, vaqt o‘tishi bilan insonlar issiq taom tanovul qilishga o‘tishdi va chaynashga qulay katta yuzali oziq tishlar yo‘qolishni boshladi. Shuningdek, inson miyasi ham hajman kattalashib, jag‘ suyagini birmuncha siqib bordi.
Barcha jarayonlar natijasida jag‘ sohasi kichrayib bordi. Eng chetki chaynaydigan tishlar — uchinchi oziq yoki sakkizinchilar — keraksizga aylandi. Xususan, hozirga kunda aksariyat odamlarda aql tishlari yo‘q. Lekin hammada ham emas.
Ba'zi odamlarning jag‘ida ortiqcha joy bo‘lmasa ham, ushbu rudimentar tishlar milkni teshib chiqishga jon-jahdi bilan urinadi. Odatda bu holat bolalik davri tugagandan so‘ng, 17-25 yoshda sodir bo‘ladi. Aynan shu sababli, uchinchi oziqlar aql tishlari nomini olgan.
Aql tishlarini oldirish shartmi?
Yo‘q. Inson tanasida boshqa rudimentlar ham mavjud va ular bilan kelishib yashash vazifasini organizm juda yaxshi uddalaydi. Masalan, dumg‘aza suyagi, ko‘richak yoki quloqni qimirlatish imkonini beruvchi mushaklar. Shifokorlarning ta'kidlashicha, rudimentlar sizga noqulaylik tug‘dirmasa, ularga tegmagan ma'qul: jarrohlik amaliyoti asorati siz kutgan foydadan yomonroq bo‘lishi mumkin.
O‘sib chiqqan aql tishlarni quyidagi holatlarda tinch qo‘yish kerak:
sog‘lom va sizga noqulaylik tug‘dirmasa;
to‘liq o‘sgan bo‘lsa;
to‘g‘ri joylashgan bo‘lsa (vertikal holatda: ildizi ichkarida, toji tashqarida);
tozalash oson bo‘lsa.
