Özbekistonda mehmonxonalar xizmati talab darajasida(mi)?

«Respublikada umumiy hisobda 1001ta joylaşiş vositalari mavjud. 800 taga yaqini mehmonxona bölib, ulardan 42 tasi davlat, qolganlari xususiy hisoblanadi. Markazimiz ulardagi xizmat sifatini nazorat qiladi. Bu jarayon 2 xil standart asosida amalga oşiriladi. Birinçisi, Oʻz DSt 3220:2017 standarti. Unda joylaşiş vositalariga minimal talab (jumladan, şovqin darajasi, xona yoruğligi, kengligi, xavfsizlik qoidalari, jihozlanişi va boşqalar)lar qöyiladi. Oʻz DSt 3296:2018 standartida esa mehmonxona va şunga öxşaş joylaştiriş vositalarining klassifikatsiya tizimi, qanday talablarga asosan yulduzlar berilişi batafsil körsatilgan. Bu sertifikatlar har 3 yilda beriladi. Mijozlarga yuqoridagi talablar böyiça xizmat körsatilmasa, mehmonxona egasiga vaziyatni özgartirişi uçun bir oy muhlat beriladi. Şu muddat içida talab qondirilmasa, sertifikat bekor qilinadi» .

Islomovning ta'kidlaşiça, mehmonxona xizmati narxini har bir boşqaruvçi özi mustaqil ravişda belgilaydi, heç qaysi organ narx siyosatiga aralaşmaydi. Agar mijoz xizmat sifati belgilangan narx bilan töğri kelmayotganligidan şikoyat qilsa, sertifikatlaştiriş markazi tegişli çora körişga haqli. Şu va boşqa xizmat turlaridan qoniqmaslik holati bölsa, fuqarolar Turizmni rivojlantiriş davlat qömitasi Call-center: 1163, 71-200-00-88 raqamlariga murojaat qilişlari mumkin.

Mehmonxona boşqaruvçilarining muammolarini hal qiladigan taşkilot bormi?

Ayni vaqtda Mehmonxona va restoranlar egalari uyuşmasi öz faoliyatini olib boryapti. Şu bilan bir qatorda, joriy yilning 2 aprelida taşkil qilingan mehmonxonalar uyuşmasi yiğilib qolgan masalalarni muhokama qiliş, bu sohada özaro hamkorlikni oşiriş, mehmonxonalarning yagona tizimini yaratişni öz oldiga maqsad qilib qöygan. Uyuşma raisi Farangiz Abdullayeva bu haqida batafsil ma'lumot berdi:

«Mehmonxonalar uyuşmasi nodavlat taşkilot sifatida tuzilganiga uç oy bölyapti. Tuzilmaning maqsadi —  xorijiy tajribani örganiş, çet ellik hamkasblarimizdan foydali bilimlarni oliş maqsadida turli muzokaralarni ötkazmoqdamiz.

Turkiyaning TICA, Angliyaning Pearson, Şvetsiyaning EHL kompaniyalari bilan kadrlar tayyorlaş va qator yönalişlarda hamkorlik yuzasidan iş olib boryapmiz. A'zolik masalasiga kelsak, bu jarayon ustida aniq töxtamga kelingani yöq. Avvalo, biz mehmonxonalarning vaziyatini töliq örganişimiz, xalqaro tajribadan foydalanişimiz, a'zolik evaziga nima bera olişimizni hal qilişimiz zarur» .

Mehmonxonalarda qanday muammolar yiğilib qolgan?

Farangiz Abdullayevaning ma'lumot berişiça, 26 iyunda mehmonxona boşqaruvçilari iştirokida tadbir taşkil qilindi. Unda asosan Toşkent va Samarqanddan taşrif buyurgan 30 dan ortiq soha vakillari qatnaşdi. Iştirokçilar özlarini qiynayotgan quyidagi masalalarni örtaga taşlaşdi:

Kadrlar qönimsizligi. Poytaxt mehmonxonalaridan farqli ölaroq, viloyatlarda bu, mavsumiy iş bölgani uçun xodimlar tez-tez almaşib turadi. Öz navbatida, boşqaruvçi ham ularga katta e'tibor bermaydi, malakasini oşirişga esa umuman diqqatini qaratmaydi. Şunday qiliş kerakki, mavsumiy bölmagan paytdayam xodimlarni qöşimça iş bilan ta'minlay oliş lozim. Bu borada xorijiy tajribani örganiş maqsadga muvofiqdir;

Mehmonxona standarti. Anjumanda iştirokçilar mehmonxona uçun toifa oliş majburiy emasligidan kelib çiqqan holda yulduzlarsiz ham faoliyat olib boriş tarafdori ekanliklarini bayon etişdi. Lekin bu biryoqlama yondaşuv. Agar yulduzlar bekor bölsa, rivojlanib borayotgan turizm bozorida mehmonxona öz örnini yöqotişi va bu borada raqobatçilaridan ortda qolib ketişi mumkin. Bu yerda bizning vazifamiz ikki tomon uçun ham manfaatli yeçimni topiş;

Soliq imtiyozlarini beriş. Mavsumiy işlaydigan mehmonxonalarga soliq imtiyozlarini beriş masalasi. Toşkentda qişin-yozin mehmonlar qabul qilinadi. Viloyat mehmonxonalari esa faqat mavsum payti (ziyorat payti, ya'ni bahor-yoz oylarida) faoliyat yuritadi. Şundan kelib çiqib, ularni ayrim soliqlardan ozod qiliş;

Hukumat bilan muloqot örnatiş. Mehmonxona industriyasini birlaştiruvçi tölaqonli uyuşmaning yöqligi har kim öz muammosini öziça hal qilişiga, yakkalanib qolişiga olib keldi. Agar birlaşsak, aniq muammolarni köndalang qöysak, ularning yeçimi yuzasidan hukumat ham yordam beradi.

Bir jihat e'tiborga olinişi lozim: yuqoridagi muammolar bir neçta hududga tegişli, xolos. Boşqa viloyatlarda vaziyat boşqaça bölişi mumkin. Şuning uçun assotsiatsiya qolgan hududlarni ham borib örganadi.

Mehmonxona oçişda qanaqa imtiyozlar bor?

Xorijdan kadr jalb qiliş. 2022 yil 1 yanvargaça mehmonxonalar boşqaruvçi xodim sifatida jalb etilgan çet el mutaxassisining iş haqidan yagona ijtimoiy tölovdan ozod qilinadi. 2022 yil 1 yanvargaça boşqaruvçi xodim sifatida taklif qilingan mutaxassislarning daromadi jismoniy şaxslardan olinadigan daromad soliğidan ozod qilinadi.

Soliq va bojxona tölovlaridan ozod qiliş. 2022 yil 1 yanvargaça turistik infrastrukturalarni jihozlaş uçun xorijdan keltiriladigan asbob-uskunalar, kerakli jihozlarni respublika hududiga olib qirişda bojxona tölovlaridan ozod qilinadi.

Subsidiya ajratiş. Joriy yilning 3-iyunida «Investorlarga yangi mehmonxona quriş va uni jihozlaş uçun subsidiya ajratiş hamda taşkilotlarni françayzing töğrisidagi şartnoma asosida qisman moliyalaştiriş uçun Davlat budjetidan mablağ ajratiş tartibi haqida» gi nizom tasdiqlandi. Unga köra, investorlarning mehmonxonalari 3 yulduzli toifaga kirsa va xonalari 50 tadan kam bölmasa yoki 4 yulduzli va 100 ta xonadan kam bölmasa davlat budjetidan subsidiya beriladi.

Subsidiya bir marta 3 yulduzli mehmonxona har bir xonasi uçun 40 mln.sömdan, 4 yulduzli uçun esa har bir xonasiga 65 mln.söm beriladi. Françayzing asosida nufuzli brenddan foydalaniş uçun tuzilgan şartnoma kuçga kirgan vaqtdan 3 yil davomida har yili bir marta davlat budjetidan moliyalaştiriladi. Taşkilotlarni moliyalaştiriş quyidagiça böladi:

3 yulduzli dastlabki 50 ta mehmonxonaning bitta xonasi uçun 200 AQŞ dollari, 4 yulduzli dastlabki 300 ta mehmonxonaning bitta xonasi uçun 400 AQŞ dollari. Tadbirkorlar subsidiya ajratiş va moliyalaştiriş uçun Turizmni rivojlantiriş davlat qömitasiga murojaat qilişlari mumkin.

Mehmonxona assotsiatsiyasi oçilgani sohada yangi qadam böldi, deb aytiş mumkin. Taşkilot öz oldiga qöygan maqsadlarini amalga oşirolsa, neça yillik muammolar hal qilingan bölardi. Mehmonxonalardagi xizmat sifatining pastligi, qimmat narxga bir-biriga boğliq omillar sababçi hisoblanadi. Bu yerda asosiy masala davlat va xususiy sektor birlaşuvi hisoblanadi. Ular haligaça «ikki qutb»  bölib faoliyat olib borişadi. Yagona zanjir mavjud emas. 

Muhabbat Ma'mirova