«Turkiyaga öynagani ketganimiz yöq edi...» Migrantlar muammosi Nodira Qodirova oilasi misolida

Beş yil Anqarada işladim. Oyligim rözğordan, dori-darmondan ortmasdi. Söng oilamiz bilan maslahatlaşgan holda singlim Nodirani oldimga çaqirişga majbur böldim. Ya'ni özi bergan taklifdan, oilaviy şaroitimizdan kelib çiqqan holda. «Aka, topgan pulingiz rözğordan ortmayapti. Oldingizga boray. Ikki kişilaşib işlaylik. Birimiz topgan pul doriga ketsa ham, birimizniki yiğiladi», degaç, Nodira singlimni yonimga çaqirdim.

Nodira iş joyi – Unal oilasi haqida qanday fikrda edi?

– Şirin Unal Nodira işlayotgan paytida uni qizimdek bölib qoldi, derdi. Ölganidan keyin yomonga çiqarişi insoniylikdan emas.

Singlim bilan xöjayinining xarakteri haqida ba'zida gaplaşib turardik. Muomalasi qanaqa, deb söraganimda: «Aka, menga mukofot bersangiz böladi, bu yerda juda köpçilik işlab ketgan ekan, bu odamning xarakteriga heç kim doş bera olmagan ekan. Xarakterlari öta oğir», degandi.

Nodira bu işdan ketaman, deb aytişga qörqardi. Xasta xonimni parvarişlaş asnosida beli oğrib qolgaç, bir marta ketmoqçiligini aytgan ekan. Lekin oila rozi bölmagan. «Kasal ayolim senga örgandi, qizimga ham dugonaday bölib qolding, oilamdagilar seni hurmat qilişadi, ketmay qöyaver», degan ekan öşanda Şirin Unal.

Şundan keyin singlimni özimiz davolatamiz deb, kasalxonaga olib borişdi. Oğir işlar uçun boşqa bir alohida xizmatçi olişlarini, singlim ovqat qiliş kabi yengil yumuşlar bilan şuğullanişini aytişgan. Keyinroq andijonlik Hilola ismli qizni işga olişdi.

Singlim telefon qilib: «Oilaning ra'yiga yöq deya olmadim, Şirin Unal öqişga kirişingga ham yordam beraman, deb aytdi. Öqişga kirsam böldi, mendan baxtli inson bölmasdi», degandi.

Unalning xasta rafiqasini esa Nodira juda ham yaxşi ayol deb ta'riflagandi. Singlim xöjayini va uning qizi haqida ijobiy fikrda bölmasa ham, ammo özi parvarişlayotgan ayolni juda ham hurmat qilişini aytgandi.

Turmuşga çiqiş haqida gaplaşganimizda: «Yöq, aka, hali bor. Turmuşga çiqiş haqida umuman öylamayapman, faqat öqiyman, öqişga kiraman – orzum uşalsin», derdi.

«Otamning janozasiga kela olmadim...»

– [Uç yil oldin] işlayotgan joyimdan oyligimni ola olmagandim. Maoşimni talab qilganim uçun meni işdan haydaşdi. Sadaqa söraganim yöq edi, öz iş haqimni beringlar, degandim.

Uydagilar bilan telefonlaşib turgandik. Onam dori-darmonga pul jönatişimni söradi: «Otang kundan-kunga oğirlaşib boryapti...»

Jami ikki oylik maoşimni berişlari kerak edi. U paytda 1,5 ming liraga (hozirgi kursda $250dan biroz köproq – tahr.) işlardim. 3 ming lira berişlari kerak edi, berişmadi. Haqimni söraganim uçun işdan böşatişdi.

Kvartiramga borsam, u yerdagi yigitlar örtasida janjal çiqqan, şikoyat tuşgan, «uçastkovoy» bosgan... Kvartiramdan ham çiqdim.

Ham işimdan ayrildim, ham kvartiramdan. Qölimda pulim yöq. Şu orada onam telefon qildi. Baqirib yiğlayapti: «Muhammad, tez orqangga qayt, biletingni ol, dadang xayrlaşyapti, seni körmoqçi...»

Telefonni öçirdim. Qayerga borişimni, nima qilişimni bilmayman. Pulim yöq. Sumkam bilan köçada qoldim.

Otamning janozasiga yetib kela olmadim. Armon bölib qoldi.

Ança yildan buyon xasta edilar. Insult. Badanlarida falajlik bor edi. Avvaliga hassada yurardilar. Keyin, dori-darmonlar yetkaza olmaganimiz sababli, ahvollari kundan kunga oğirlaşib borayotgandi.

«Öynagani ketmagandik...»

– Faqat men boquvçi edim. Xasta onam uy bekasi. Rözğordan orttira olmaganimiz uçun ham marhuma singlimni çaqirgan edik. Biz u yoqlarga öynagani ketganimiz yöq edi. Işlaş uçun, uy olaylik deb, yöqçilik tufayli ketgandik. Öz vatanida, oilasi bağrida, döst-birodarlariga qöşilib yurişni, töy-ma'rakalarga qatnaşişni har kim ham xohlaydi...

Musofirçilikni körgan biladi. Osonmas. Çet elda yurgan köp fuqarolarimiz bor, hammasini Allohim öz panohida asrasin. Özlarini ehtiyot qilib yurişsin. Bunga öxşaş voqealar heç kimning boşiga kelmasin.

Umrining beş yildan köproğini muhojirlikda ötkazgan 26 yoşli Muhammadali Qarşiboyev ortiq çet elda işlamoqçi emas. Onasining yuragi xasta, qon bosimi bor, endi uni yolğizlatib qöya olmaydi.