«Singlim – aqli zaif ham, fohişa ham emasdi!» - Nodira Qodirovaning akasi bilan suhbat
|23:17 / 28.10.2019128 07519 min
Jizzaxlik mehnat muhojiri Nodira Qodirova şu yilning sentyabrida, 23 yoşida Turkiya parlamenti deputatining uyidagi hodisa oqibatida vafot etgan edi.
Hozirgaça voqea yuzasidan Anqara politsiyasi va prokuraturasi, Özbekiston konsulligi hamda deputat Şirin Unalning özi rasman izoh bergan bölsa-da, jamoatçilikda şubha-gumonlar hamon saqlanib qolmoqda.
Kun.uz bu mavzuni ham turk matbuoti, ham öz muxbirini Anqaraga yuboriş orqali yoritib keldi. Voqeadan bir oy ötib, Nodira Qodirovaning akasi bilan keçgan batafsil suhbatimiz biz e'lon qilib kelgan öndan ortiq xabarlarni bir-biriga boğlagani, miş-mişlarga oydinlik kiritgani va fojia haqida umumiy tasavvur hosil qilişga imkon bergani bilan ham ahamiyatli böldi.
Nodira oxirgi bir yil davomida Turkiya parlamenti deputati, iste'fodagi general Şirin Unalning uyida uning 20 yildan buyon xasta ayoliga qarab kelayotgandi.
«Singlimning öz joniga qasd qilişiga heç qanaqa sabab yöq edi. Psixologik yo moddiy muammolari yöq edi. Hammasi joyida edi, umidlari köp edi. «Aka, öqiyman, oliygohlarga kiraman», degan maqsadlari bor edi», – deya turk OAVga bergan intervyularidagi sözlarini tasdiqladi Muhammadali Qarşiboyev.
(Aka-singilning familiyasi boşqaça ekani ularning biriga ota, ikkinçisiga ona tomondan bobosining ismi familiya sifatida berilgani bilan boğliq).
– Voqea payti Şirin Unal sizni telefon qilib çaqirgan ekan. Uni oldin körganmisiz?
– Körganman, singlimni nazorat qilib turiş uçun uyiga borib turardim. Çoyga çaqirib turişardi. Borib, suhbatlaşib, şu bahona singlimdan xabar olib turardim. Nima muammong bor, kayfiyating qanaqa, biron narsa kerak bölmayaptimi, deb sörab turardim, 1-2 soat ötirib qaytib kelardim.
– 23 sentabr kungi voqealar xronikasini gapirib bersangiz.
– 23 sentabr kuni oqşom 20:48da Şirin Unalbey şaxsiy telefonidan menga telefon qildi. Uyda töpponça yöqolgani, şu sababli 3-4 kundan beri bu masala böyiça notinçlik bölayotganini aytdi.
Mavzuga oid
Uning gaplari «Singling pistoletni olib, senga olib borib bermadimi?» deb söramoqçidek bölib tuyuldi, lekin bunday deya olgani yöq. «Senga pistolet kerak böldimi?», demoqçi ekani sezilyapti. Yöq, dedim. «Pistoletga ehtiyojim yöq, biz unaqa tarbiya körgan bolalardan emasmiz».
Keyin esa: «Yöq, bu yerda bir yanglişlik bor, nima böldi özi?» deb söradim. Sarosimaga tuşdim. Hozir boraman, dedim. Şu payt telefon öçdi.
Taksiga ötirib, uyiga bordim. U yerda politsiya va prokuratura xodimlari bor edi. Meni uyga kirgizişmadi, lekin men talab qildim. Akasi bölaman, kiray, köray, dedim.
Organ xodimi: «Xavotir oladigan joyi yöq, singlingning qölidan ozgina öq yalab ötgan», dedi. Men singlimning qayerdaligini söradim. Anqaraning Bilkent tumanidagi şifoxonaga olib ketildi, dedi. Politsiya xodimlaridan iltimos qilib, meni u yerga olib borişlarini söradim. «Yordam qilib olib boringlar, yonimda hamyonim yöq, qanday çiqib kelganimni bilmayman», dedim.
Şu orada Şirin Unalning özi çiqib keldi. «Ahmoq singling özini özi otdi», dedi. Qani u desam, tez yordamda şifoxonaga olib ketişdi, dedi. U yerga borişimga yordam berişlarini söradim. Şirin Unal xodimlardan biriga menga taksi puli berişlarini aytdi. Menga 50 lira pul berişdi. Taksiga ötirib, şifoxonaga bordim.
45-50 daqiqaça kutdim, şifoxona içkarisiga qöyişmadi. 50 daqiqalardan keyin şifokorlar çiqişdi. Akasi ekanimni aytdim. «Ayni paytda otasi ham, onasi ham menman. Otamdan yodgorlik», dedim. Şifokor bandalik dedi. Öşa yerda yiqildim.
Körsam böladimi, deb söradim. Prokurorning ruxsatisiz köriş mumkin emas, deyişdi. U yerdagi politsiya xodimi: «Özingizni qölga oling, prokuror qaçon ruxsat bersa, öşanda körsatiladi», dedi.
Morgning kutiş xonasida kutdim. 24 sentyabrga ötar keçasi, soat 00:30larda prokuror keldi. Savol-javob qildik. «Singling özini özi öldirgani böyiça suriştiruv ketyapti. Öz joniga qasd qilişga biror bir sabab bormidi?», deb söradi. Men heç qanaqa sabab yöqligini, bunday qilişga singlimda jasorat ham bölmaganini aytdim.
– Singlingizni oxirgi marta qaçon körgandingiz?
– Oxirgi marta 18 sentyabrda körgandim. Dam oliş kunida işlayotgan joyimga kelib, ovqatlanib ketardi. Uning dam oliş kuni haftada bir marta, u ham bölsa 12 soat davom etardi. Şunda ham 4-5 soatga yonimga kela olardi. Keyin uyidan telefon bölardi, qaytib ketardi. Oldimga kelganida onam bilan IMÖda gaplaşardik.
Işxonam bilan u yaşayotgan joy orasi juda uzoq – metro, avtobusda 2 soatlik yöl. Işxonamga iloji boriça har hafta kelib turardi.
– Oxirgi kelganida kayfiyati qanaqa edi?
– Kayfiyati juda ham zör edi. Energetik, xuşçaqçaq edi. Yuzida heç qanaqa tuşkunlik, sarosima alomatlari yöq edi. Xursand edi: «Aka, öqiyman, özingiz boş-qoş bölasiz, nazorat qilib turasiz». Har kelganida öqiş haqida gaplaşardik.
22 sentyabrda ham qönğiroqlaşgandik. Hatto voqea röy bergan 23 sentabr kuni ham tuşdan keyin soat uç yarim – törtlarda gaplaşganmiz. «Nodi, sen topgan repetitorlaringdan biroz şubhalanyapman. Bölmaydi. Taniş-biliş qilib, suriştirdim – oliygohga tayyorlaydigan yaxşi, işonçli öqituvçilar bor», dedim. «Xöp böladi, aka», dedi. Gaplaşdik.
Muhammadali Qarşiboyev
«Siz aytayotgan universitetni diplomi dunyoning boşqa davlatlarida ham ötadimi», deb söradi. Ötadi, dedim. «Diplomi hamma joyda ötadigan xalqaro universitet ekan. Ham özimning tanişim. Özim olib borib, özim olib kelaman», dedim. [Buni eşitib] juda ham xursand böldi. Oxirgi paytlar öqiş masalasi böyiça gaplaşgandik.
Tuşgan keyin gaplaşganimizda işda edim. Oqşom payti soat 8larda işdan çiqdim. Uyga borgim kelmay, biroz vaqt ötsin deb köçada ötirdim. Uyga kirib borganimdan keyin telefon böldi. Oqşom soat 20:48da.
– Şirin Unal telefon qilganida nega bunçalik şoşilib yölga otlandingiz? U singlingiz haqida nima degandi?
– Otib qöydi, deb [telefonda] aytmadi. Lekin pistolet yöqoldi, şunaqa-şunaqa voqealar bölyapti, 2-3 kundirki şu masala böyiça muammo bölyapti, dedi. Keyin esa: «Tentak singling mening pistoletimni olib, xonasiga qulflanib oldi. Biz eşikni oça olmayapmiz», dedi.
U orada qizining devor-eşikka urgan ovozlari çiqdi. Singlimning emas, Şirin Unalbeyning qizining ovozini eşitdim. Şu orada telefon öçdi.
Qolaversa, singlim agar bitta telefon qilsa, hamma işimni taşlab boraman. Meni işdan haydab yuborişsa ham. Çunki bu hayotda singlimdan, oilamdan muhimroq narsa yöq.
– Telefonda siz eşitgan şovqinni töliqroq tasvirlay olasizmi?
– Şirin Unalbeyning özi juda ham xotirjam bir kayfiyatda telefon qildi. Uning örnida men bölsam, uyimda qurol masalasi kötarilib turgan bölsa, xizmatkoring uni olib qöygan bölsa, bu – juda jiddiy masala.
Mening uyimda şunday bölsa, juda ham sarosimaga tuşgan bölardim. Nega qurolimni xizmatkorim oladi, deb hayajonlanardim. «Tez yetib kel, Muhammadali! Şunaqa voqea bölyapti!» degan bölardim. Aksinça, bu odam judayam xotirjam edi.
Bu orada qizi baqiryapti. «O-o-ç eşikni, oç!» degan ovozlar. Menimça, bu narsalar – uyuştirilgan. Şu zaylda telefonini öçirib qöydi.
– Uning qizi taxminan neça yoşda?
– Taxminan 32 yoşda. Turmuşga çiqmagan.
– Marhumni Özbekistonga yuboriş jarayoni qanaqa keçdi? Xarajatlarni Şirin Unal tölab berdimi?
– Ha. 24 sentyabrga ötar keçasi tunda singlimning jasadini kasalxonadan olib çiqib, ekspertiza böladigan joyga – morgga yuborişdi. Bu vaqtda Şirin Unalning haydovçisi yordam tariqasida yonimizda edi.
Unalning özi 23 sentabr kuni kasalxonadaligimda ham [singlim vafot etgani aniq bölgaç], ertasi kuni ham telefon qilgani yöq. Bandalik ekan, deb özi, na oilasi telefon qildi. U oilaning örnida men bölganimda hamma işlarimni taşlab, yordam qilgan bölardim. Çunki mening uyimda bölayotgan narsa, tuşunyapsizmi? Bir inson hayotdan köz yumyapti...
Ertasiga ekspertiza böladigan joyga borişimizni, Özbekiston konsulligi bilan maslahatlaşgan holda nima qilişni hal qilib olişimizni aytişdi. Bordik, ayrim hujjatlarga qöl qöydim. Keyin hujjatlarni kutib ötirgandik.
Şirin Unalning haydovçisi kelib: «Hamma hujjatlar tayyor ekan, faqat qöl qöysanglar böldi», deganida hayron qoldik. Biz ertalabdan beri kutib ötirgandik. Bizga ma'lumot berişmayotgan paytda u buyoqdan kelib hammasi tayyor, deb aytyapti.
– Biz deb kimlarni nazarda tutyapsiz?
– Yonimda Nodiraning dugonasi Laylo Niyozova, [Anqarada yaşovçi özbekistonlik ayol] Nigora opam va işxonamdagi xöjayinim bor edi. Hammasidan Alloh rozi bölsin, menga yordam berib turişdi.
Unalning haydovçisi kelgaç, oqşomgaça u yordam qildi. Elçixonaga bordik. Jasadni yuboriş, menga çipta oliş xarajatlarining hammasini elçixona bilan gaplaşdi. Elçixona bilan maslahatlaşgan holda samolyotga çiqarib yuborişdi.
– Özbekistonga kelgaç, aeroportda sizni söroq qilişgani haqida miş-mişlar bor.
– Yetib kelganimizda heç qanaqa savol-javoblar bölmadi. Turkiyada ham, Özbekistonda ham aeroportda heç qanday söroq bölgani yöq.
Özbekistonga [25 sentabr] soat 07:00da keldik. Soat 11da dafn qildik...
– Jasadni yuviş vaqtida tanada bir emas, ikkita öq izini körişgani haqidagi xabarlarga izoh bera olasizmi?
– Ha. Ğassollar beş kişi edi. Yuvayotgan payti belining çap qismida öq çuqur kirmagan, yalab ötgan [-ini körişgan]. Ya'ni öq kirgan joyi bor, tikilgan, lekin unça içkari kirmagan. Ikkinçi öq yuragining biroz ustidan teşib ötgan. Tanada umumiy ikkita öq izi bor.
Tanada kökargan-qizargan joylar bor. Çap közida kaltak yeganining izi qolgan. Orqa miyasida yoriq izi bor, nima bilandir urilgan.
(Izoh: Bu jarohatlar tibbiy ekspertiza ötkazilgani bilan ham boğliq bölişi mumkin – tahr.)
– Turkiyadan kelganimda şok holatida edim. Kutilmagan holat bölgani uçun özimda emasdim. Juda ham qörqinçli narsa böldi...
Va, olib kelganimizda Allohga şukr dedim. Öligini bölsa ham olib keldik, Alloh nasib qildi. Öligini olib kela olmagan yurtdoşlarimiz bor, köpçiligini eşitganman, hatto körganman.
Şukr, jasad köçada qolmadi, olib keldim dedim. Böldi, kim qilgan bölsa ham Allohga havola...
Bir neça kun ötib, internetda har xil gap-sözlar tarqala boşladi. Oila a'zolari deputat va iste'fodagi general Şirin Unaldan pul olib, jimgina yurişibdi, degan miş-mişlar ham böldi. Yöq, biz heç kimdan pul olmadik.
Buni kim aytgan, bilmadim, lekin internetdagi miş-mişlarga köra, Turkiya prokurorlari tomonidan singlim fohişalikda ayblandi. Keyin aqli zaif, psixologik kasal, degan nomlar bera boşlaşdi. Bular – kurakda turadigan sözlar emas. Bizning oilamizga, Özbekiston xalqiga xos emas bu narsalar...
Biz ham qarab turmadik, advokat yolladik. Undan adolatni yuzaga çiqarişini söradik.
Mening 23 yoşli bokira, pokiza singlim – fohişa emas. Buni kim aytgan bölsa, javob bersin, örtaga çiqarsin.
– Şirin Unalning haydovçisi Özbekistonga kelib, dafn marosimini kuzatib turgani borasida ham gap-sözlar tarqaldi.
– Yöq, bu ham yolğon. Şirin Unalbeyning haydovçisi yordam qildi. U Şirin Unal bilan aloqada bölib turdi. Turkiyadaligimizda qayerdaligimiz, nima qilayotganimiz haqida unga ma'lumot berib turdi.
Haydovçi bizni Anqaradagi katta avtobus bekatigaça kuzatib qöydi. Bu bekatdan biz Istanbulga, Istanbuldan Özbekistonga keldik.
Şirin Unalning haydovçisi Özbekistongaça kelib, janozada qatnaşib yoki jarayonni nazorat qilib turgani haqidagi gaplar – miş-miş. Bunaqa narsa bölgani yöq.
– Hozirgaça sizga, oila a'zolaringizga yoki Nodiraning dugonalariga bosimlar bölmadimi?
– Yöq, bugungaça menga ham, marhuma singlimning dugonalariga ham heç qanaqa bosim bölmadi. Lekin u yerda qörqmadim emas, qörqdim.
Çunki birinçidan, bu voqeadan keyin şok holatida yaşadim. Qörquvga tuşdim – iste'fodagi general Şirin Unalning haydovçisi yonimda edi. U hamma narsa haqida Unalga ma'lumot berib turgandi. Bu jarayonda özim ham biroz qörqdim. Özimga özim savol bera boşladim: «Muhammad, hozir bu yerda nojöya biror harakat qilsam, meni ham öldirib yuborişdan toymaydi...» Çunki atrof-muhit, atrofdagi odamlar şu narsani körsatib turibdi.
Aynan nimani körsatib turibdi? Nojöya harakat qilsam, «Singlimni sen öldirding» degan gaplarni qilsam, u yerda meni ham öldirib yuborişi heç gap emas, deb qörqdim. Qörqinçli bir jarayon böldi. Lom-mim demadim.
– Ya'ni qörquv faqat özingizda böldi, heç kim qörqitmadi?
– Ha, heç kim qörqitmadi. Faqat özim ozgina qörquvda yaşadim.
– Laylo Niyozova va Nigora Abdurahmonovaning birinçi körsatmasini huquq idoralari qabul qilmagani aytilyapti.
– Töğri, lekin bu narsa prokuratura emas, politsiya xodimlari tomonidan böldi. Men ham öşa yerda edim. Körsatma beriş va fikr oliş uçun birga borgandik. Şunaqa voqea böldi, şunaqa da'vo oçsak nima böladi, degan ma'noda borgandik.
U yerda politsiya vakillari: «Bu işlarni körib çiqib, sizga xabar beramiz», deb qandaydir jiddiy e'tibor qaratişmadi. «Jinoyat böldi, odam öldiriş böldi!» degan munosabatni körmadik. Qoniqarsiz javoblar berişdi.
– Yöq, özimiz bordik. Körsatma beraylik va bu voqea böyiça çora-tadbir körilsin, degan maqsadda borgandik.
Voqea internetda, televideniyeda ovoza bölib ketganidan keyin adaşmasam, 1-2 kundan keyin içki işlar xodimlari Laylo Niyozova va Nigora opamning uylariga borib, u yerdan olib ketilgan va 2-3 kun davomida söroq qilingan. Savol-javoblar bosim tariqasida bölyapti.
Laylo Niyozova boşida nima deb aytgan bölsa, oxirigaça bitta gapini aytgan. «Bor gap, ya'ni marhuma dugonam nima degan bölsa, şuni aytyapman. Allohdan qörqaman, özimdan töqib çiqarganim yöq», deb Laylo Niyozova bor gapni aytgan.
Nigora opa esa: «Men bilgan Nodira oldinga intilgan, orzulari köp, quvonçi töla, öqiyman degan qiz edi. Özini özi öldirişga biron bir sabab yöq edi», degan.
– Laylo Niyozovaning aytişiça, voqeadan bir kun oldin Nodira bilan telefonda gaplaşganida, u «Akamning köziga qanday qarayman?» degan.
– Laylo Niyozova marhum singlim bilan bir kun oldin gaplaşgan ekan. 23 sentyabrga ötar keçasi soat 12:30dan boşlab çamasi 1-2 soat gaplaşişgan ekan. Layloning aytişiça, singlim rosa yiğlagan ekan...
Laylo öşa gaplaşgan kuniyoq menga heç narsa demadi-da... Xabar bermadi. «Muhammadali, şunaqa gaplar, singling yiğlayapti, muammosi bor», deganida edi, balki men işlayotgan joyiga borardim, dardini olardim. Şunda balki bu voqealar bölmasmidi, degan armon qoldi içimda.
Laylo Niyozovaning aytişi böyiça, u singlimdan: «Nega yiğlayapsiz, menga ayting, kim xafa qildi?» deb söragan. Nodira esa «Yöq, qöyavering», deb aytişni xohlamagan ekan. «Akamning köziga qanday qarayman...» degan. Orada biroz Şirin Unalbey haqida gapirib ötgan. Ya'ni: «Xonamga çiqib, eşikni yopdi va yotgan joyimda ortimdan kelib quçoqlay boşladi. Baqirdim, çaqirdim...» Uyoğiga faqat yiğlagan.
Tajovuz qildimi, biron narsa böldimi, deb söraganida marhuma singlim yiğlagan.
– Oilangiz tomonidan advokatlik qilgan huquqşunos keyinroq işni topşirganini aytdi.
– Ha, şunday böldi. Turkiyalik advokatlardan biri Mujde Tozbey Erden ismli ayol bilan muloqotda bölib turdik. Adolat qaror topişi uçun qölimdan kelganiça yordam qilaman, dedi. Bu opadan Alloh rozi bölsin, bu iş böyiça yuqorigaça çiqdi.
Bu opani men tanimayman, körmaganman. Körmaganim sababli unga işonç hosil qila olmadim. Faqat telefonda gaplaşganmiz. Balki Şirin Unalbeyning odamidir, deb işona olganim yöq.
Şu orada... Nigora opaning eri Örxan degan inson bor, uni juda yaxşi taniyman. «Nodira mening ham singlim edi», deb bölgan voqeadan juda qayğurdi.
«Muhammad, qölimdan kelgança senga yordam qilaman. Eng yaqin, yoşlikdan birga ösgan jöram – advokat. Sen heç kimga işonma. Şu örtoğim bilan maslahatlaşgan holda iş olib boramiz. Menga işonasanmi?» dedi. Men avvalo Allohga, keyin esa senga işonaman, dedim. Çunki Örxanbey – u turk fuqarosi – doim yordam qölini çözib kelgan.
[Örxanbeyning tavsiyasi bilan] advokat Birol Özturkka oilamiz nomidan iş yuritiş uçun vakolatnoma berdim.
Öşa paytda advokat opa Mujde Tozbey Erden, «Mening şunça harakatlarim puçga çiqdi, menga işonmadi, men şunça kuraşdim, Nodira qizimiz uçun harakat qildim, lekin vakolatnomani menga bermadi», degan ma'noda işdan çiqdi. Bu narsalar maslahat bilan böldi, telefonlaşdik.
Hozir turkiyalik advokat Birol Özturkbey mening nomimdan iş olib boryapti.
Muhammadalining aytişiça, u hodisa röy bergan kuni tunda prokuror bilan suhbatda bölganidan söng, körsatma beriş uçun huquq organlaridan boşqa çaqiruv olmagan.
Suhbatning ikkinçi qismida jizzaxlik oilaning ötmişi va buguni, aka-singilning Turkiyaga borib işlaşi sabablari, Muhammadali Qarşiboyevning Turkiyada musofirçilikda körgan-keçirganlari haqida töxtalib ötamiz.
