Buyuk Britaniya elçisi – Özbekistondagi söz erkinligi, viza markazining yopilişi va Breksit haqida
|01:29 / 19.02.202023 19010 min
2019 yil 31 oktyabrida Özbekiston Taşqi işlar vaziri Abdulaziz Kamilov va Buyuk Britaniyaning Özbekistondagi favqulodda va muxtor elçisi Tim Torlot Breksitdan keyin ikki tomonlama munosabatlarning amaldagi huquqiy asosini saqlab qoliş hamda aloqalarni yanada mustahkamlaş maqsadida «Şeriklik va hamkorlik töğrisida»gi bitimni imzolagan edi.
Kun.uz muxbiri hamkorlikning hozirgi holati, tomonlar örtasidagi qisqa va uzoq muddatga möljallangan loyihalar va boşqa mavzularda Britaniyaning Toşkentdagi diplomatik missiyasi rahbari Tim Torlot bilan suhbatlaşdi.
Suhbat davomida diplomat Özbekistondagi söz erkinligi bilan boğliq özgarişlar va Buyuk Britaniyaning Toşkentdagi viza idorasining yopiliş sabablari haqida ham töxtalib ötdi.
– Janob Tim Torlot, siz Taşqi işlar vazirligi tizimida salkam qirq yildan beri, ya'ni 1981 yildan buyon işlab kelmoqdasiz. Şu yillar mobaynida köplab davlatlar, jumladan Iroq, Yaman va Boliviyada xizmat qildingiz. Uşbu mamlakatlarga taqqoslaganda, Özbekiston siz uçun nimasi bilan farq qiladi?
– Bu yer mutlaqo özgaça va men ham Özbekistonga tayinlanişdan oldin uning aynan şunday bölişini kutgandim. Aytib ötganingizdek, men 38 yildan ortiqroq vaqtdan beri diplomatiya sohasida işlab kelmoqdaman. Faoliyatim davomida Yaqin Şarqning köplab davlatlarida – Iroq, Yaman, Ummon va Janubiy Amerikaning turli mamlakatlarida xizmat qildim.
Bu – mazkur sohaning menga yoqadigan öziga xos jihatlaridan, oçiğini aytsam. Çunki kasbim bir-biridan farq qiluvçi turli ölkalarda yetarliça uzoq muddat yaşaş, işlaş va şu mamlakatlarning tarixini örganiş imkonini beradi.
Özbekistonda işlaş imkoniga ega bölganimdan juda mamnunman. Bu yerga kelganimdan buyon özim uçun yangi bölgan ikkita tilni örganişimga töğri kelyapti. Oçiğini aytsam, buning öziga yaraşa qiyinçiliklari bor. Bu yerda muhit özgaça.
Bunga qadar sobiq sovet ittifoqi tarkibiga kirgan davlatlarda işlamaganman. Asta-sekinlik bilan yurtingizning öziga xos şarqona madaniyati, ittifoq davridan qolgan merosi bilan tanişyapman. Bu Özbekistonda işlaşning ajoyib jihatlaridan, deb ayta olaman
2019 yil 20 sentabr. Özbekiston prezidentiga işonç yorliğini topşiriş marosimi
Mavzuga oid
Foto: Prezident matbuot xizmati
– 2019 yil oktyabr oyida Özbekiston va Buyuk Britaniya Breksitdan keyin ikki tomonlama munosabatlarning amaldagi huquqiy asosini saqlab qoliş hamda aloqalarni yanada mustahkamlaş maqsadida «Şeriklik va hamkorlik töğrisida»gi bitimni imzoladi. Sizningça, Buyuk Britaniyaning Yevropa Ittifoqini tark etişi mamlakatlar örtasidagi savdo munosabatlari va boşqa biznes kelişuvlarga ta'sir körsatadimi?
– Şubhasiz, ta'sir körsatadi. Buyuk Britaniya katta imkoniyatlar ostonasida turibdi. Mamlakatimiz har doim xalqaro maydondagi jarayonlarda öz nufuziga ega iştirokçilardan bölgan. Xorijiy davlatlar bilan yaqin hamkorlik va mustahkam munosabatlar sabab Britaniya iqtisodiy jihatdan ilğor, köp millatli mamlakat sifatida şakllangan.
Agar dunyo davlatlari bilan savdo-sotiq va madaniy aloqalarni rivojlantirmagan bölganimizda, kiçik bir orolda joylaşgan davlat sifatida ajralib qolib ketgan bölardik. Yevropa Ittifoqidan çiqiş Buyuk Britaniyaga yanada kengroq qamrovda aloqalarni mustahkamlaşga yöl oçadi.
Biz Yevropa Ittifoqiga a'zo davlatlar bilan munosabatlarimizni saqlab qolgan holda ular bilan hamkorlikda işlaşni davom ettiramiz, albatta. Va ayni vaqtda, mazkur holatga imkoniyat sifatida qarab, rivojlaniş salohiyati yuqori bölgan boşqa xorijiy mamlakatlar, xususan, Özbekiston bilan aloqalarni yanada mustahkamlaşga e'tiborimizni qaratamiz.
2019 yil 31 oktabr. Tim Torlot va Özbekiston Taşqi işlar vaziri Abdulaziz Komilov «Şeriklik va hamkorlik töğrisida»gi bitimni imzolamoqda
Foto: TIV Axborot xizmati
Yevropa Ittifoqidan çiqiş orqali, umid qilamizki, Özbekiston va boşqa davlatlar bilan özaro savdo kelişuvlari va siyosiy hamkorlikni mustaqil ravişda şakllantiriş imkoniga ega bölamiz. Bu ma'lum, aniq bir maqsadga yönaltirilgan aloqalarga e'tibor qaratişimizga kömaklaşadi.
Misol uçun, Özbekiston hozirda Yevropa Ittifoqi bilan «Kengaytirilgan şeriklik va hamkorlik töğrisida»gi bitim böyiça muzokaralar olib bormoqda. Asosiy maqsadlardan biri – Özbekiston qişloq xöjaligi maxsulotlari uçun Yevropa bozoriga yöl oçişdan iborat. Ayni taklifni Özbekiston Buyuk Britaniya bilan muzokaralarda ham ilgari surişi mumkin va bizning yondaşuvimiz Yevropa Ittifoqinikidan farq qilişi ehtimoldan holi emas.
Men Yevropa Ittifoqi nomidan gapira olmayman, albatta. Lekin aytişim mumkinki, biz alohida mamlakat sifatida oçiq, raqobatga asoslangan savdo munosabatlarini yölga qöyişga doim tayyormiz.
– Özbekiston ommaviy axborot vositalaridagi söz erkinligini qanday baholagan bölardingiz? Buni Britaniya ommaviy naşrlari bilan taqqoslab ayta olasizmi? Misol uçun, BBC bilan.
– Fikrimça, özbek ommaviy axborot vositalarini BBC bilan taqqoslaş adolatdan bölmaydi. Çunki BBC – uzoq yillardan beri bu sohada faoliyat yuritib kelayotgan taşkilot. Vaqti bilan sizlarning ham öz BBC’ingiz bölişiga işonaman. Ammo siz hali u darajaga yetişganingiz yöq.
Hozir Özbekiston matbuot erkinligini ta'minlaş böyiça keng qamrovli işlarni amalga oşirmoqda. Bu yerga kelganimdan buyon odamlardan eng köp eşitgan gaplarimdan biri aynan söz erkinligini ta'minlaş borasidagi özgarişlar haqida böldi. Munozaralarni taşkil etiş, jamiyat orasida bahs-muzokaralarga sabab böladigan mavzularni yoritişda jurnalistlarning faollaşuvi hamda örni kelganda hukumatni ham tanqid qila bilişi bu sohadagi islohotlar natijasi, deb öylayman.
Bu ayniqsa internet naşrlari va blogerlar orasida yaqqol közga taşlanmoqda. Prezidentning söz erkinligi, jurnalistlar huquqlarini ta'minlaş borasida körsatayotgan taşabbusi, ularni qonun doirasida bemalol faoliyat yurita olişiga imkon yaratib berişi sohaga katta e'tibor berilayotganidan dalolat.
Bundan taşqari, OAV vakillarining turli öquv-maşğulotlarida iştirok etişlari ham samarali natija berişiga işonaman. Bizning elçixonamiz ham bu borada öz kömagini körsatmoqda. Közlangan asosiy maqsad – tajribali, ma'lumotlarni çop etişdan oldin yaxşilab tekşirib, suriştiruv işlarini olib boradigan va tanqidni örinli joylarda, işonçli manbalarga asoslangan holda qöllaydigan, tanqidi sabab biror jinoyat yoki noörin harakat oçib beriladigan jurnalistlarni şakllantirişdan iborat.
Hali amalga oşirilişi kerak bölgan işlar juda köp. OAVning öziga bölgan işonçi ortib bormoqda va ular rivojlaniş jarayonida faol iştirok etiş uçun astoydil harakat qilişyapti. Hukumat ham ularni qöllab-quvvatlayotgani quvonarli hol, albatta. Lekin har doim ham bölganidek, bu kabi islohotlar amalga oşirilişini turli sabablarga köra istamaydigan insonlar va har xil taşkilotlar ham yöq yemas. Umid qilamanki, davom etayotgan rivojlaniş yölidagi harakatlar salbiy qaraşlarga butunlay barham beradi.
2019 yil 12 dekabr. Özbekistondagi xorijiy diplomatik korpus vakillari va siyosiy partiyalar nomzodlari uçraşuvi
– Har yili Özbekistonning yuzlab fuqarolari Buyuk Britaniya vizasini oliş uçun hujjat topşiradi. Biroq şunga qaramay, Britaniyaning Immigratsiya nazorati va vizalarni qöllab-quvvatlaş markazi Toşkentdagi idorasini yopişni ma'qul kördi. Şu böyiça nima deya olasiz? Toşkentdagi bölim nega yopildi?
– Aytişim mumkinki, bizning ayni damdagi viza beriş tizimimiz juda yaxşi şakllantirilgan va samarali faoliyat körsatmoqda. Sababi, butun boşli jarayon onlayn tarzda amalga oşiriladi, ya'ni viza oliş uçun hujjat topşirgan şaxs konsullikka yoki markaz idoralariga kelişi şart emas. Uyda ötirib ham bemalol viza uçun arizani töldiriş mumkin.
Özbek fuqarolarining vizasi körib çiqiladigan Istanbuldagi ofisga borişning hojati yöq. Şunçaki kerakli hujjatlarni va pasportni yuborişning özi kifoya. Bunga yetarliça asoslar bor, men sizga aytsam.
Birinçidan, vizani körib çiqiş bilan boğliq xarajatlar viza tölovi orqali qoplanadi. Viza xizmatini dunyo böylab taqdim etar ekansiz, xarajatlar yetarliça yuqori böladi.
Ikkinçidan, bu iş samaradorligini oşiradi. Çunki vizani körib çiqiş jarayoni bu iş böyiça yetarliça tajribaga ega bölmagan odamlar tomonidan emas, balki aynan şu iş bilan şuğullanib kelgan, qonunlarni yaxşi tuşunuvçi mutaxassislar tomonidan amalga oşiriladi.
Bundan taşqari, xizmatni bunday yöl bilan taqdim etiş jarayonni tezlaştiradi. Bizni Istanbulda yetarliça xodimlardan tarkib topgan katta jamoamiz bor. Ular turli savollar va masalalarga yeçim taklif qilişga qöllaridan kelgança harakat qilişadi.
Bilaman, bu biroz ajablanarli tuyulişi mumkin. Çunki Britaniya vizasi Özbekiston uçun qimmat va uni qölga kiritiş köp vaqt talab qiladi. Yurtingiz fuqarolari vizaga topşirgaç, dastlab pasportini Istanbulga yetib borişi, söngra uni qaytib kelişini kutişga majbur. Şuning uçun ularga vizaga hujjat tayyorlar ekan, harakatni ertaroq boşlaşni, vaqt omilini inobatga olişni maslahat beraman.
Bundan taşqari, hujjatni töldirişda ma'lumotlarni biz söragandek aniq taqdim qilişlari juda muhim. Çunki viza taqdim etilmay qolişiga asosiy sabablardan biri köp hollarda aynan hujjatlardagi kamçiliklar bilan boğliq böladi.
Tuşunaman, bu vaqtni oladigan jarayon, köplab qoğozbozlik işlari va hokazo. Ammo buning uçun uzr sörab ötirmayman, bizga söralgan ma'lumotlar viza taqdim etiş, etmaslik böyiça qaror qabul qilişimizda zarur.
Şunday ekan, vizaga topşirmoqçi bölganlarga harakatni ertaroq boşlaşni, kerakli hujjatlar va ma'lumotlarni söralganidek taqdim qilişni yana bir bor eslatib ötaman. Şunda biz ham qölimizdan kelgança sifatli, imkon qadar tez xizmat körsatişga harakat qilamiz.
Doniyor Tuxsinov suhbatlaşdi.
Videointervyuni töliq şaklda Kun.uz`ning YouTube kanalida tomoşa qilişingiz mumkin.
