2021 yil 1 yanvardan boşlab banklar va yirik soliq tölovçilarda buxgalteriya hisobi MHXS asosida yuritiladi
|22:10 / 25.02.202012 46310 min
Aksiyadorlik jamiyatlari, tijorat banklari, suğurta taşkilotlari va yirik soliq tölovçilar toifasiga kiritilgan yuridik şaxslar 2021 yil 1 yanvardan boşlab, moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari asosida buxgalteriya hisobi yuritilişini taşkil etadi
Foto: 123RFFoto: 123RF
Prezident “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga ötiş böyiça qöşimça çora-tadbirlar töğrisida”gi qarorni imzoladi.
Belgilanişiça, aksiyadorlik jamiyatlari, tijorat banklari, suğurta taşkilotlari va yirik soliq tölovçilar toifasiga kiritilgan yuridik şaxslar:
2021 yil 1 yanvardan boşlab, moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (MHXS) asosida buxgalteriya hisobi yuritilişini taşkil etadi va 2021 yil yakunlaridan boşlab moliyaviy hisobotni MHXS asosida tayyorlaydi, qonun hujjatlarida MHXSga ötişning ertaroq muddatlari nazarda tutilgan yuridik şaxslar bundan mustasno;
2021 yil yakuniga qadar buxgalterlarni xalqaro sertifikatlaş doirasida “MHXS böyiça moliyaviy hisobot” fanini muvaffaqiyatli topşirganligi töğrisida hujjatga yoxud “Sertifikatlangan xalqaro professional buxgalter (CIPA)”, “Sertifikatlangan diplomli buxgalter (ASSA)”, “Sertifikatlangan jamoatçi buxgalter (SRA)” va “Xalqaro moliyaviy hisobot böyiça diplom (DipIFR)” sertifikatlaridan (xalqaro buxgalter sertifikati) biriga ega kamida uç nafar mutaxassis miqdorida MHXSni sifatli qöllaş uçun yetarli bölgan buxgalteriya xizmati xodimlari bilan ta'minlaydi.
Davlat aktivlarini boşqariş agentligi 2020 yildan boşlab, uşbu bandda körsatilmagan davlat uluşi bölgan xöjalik jamiyatlari va davlat korxonalarining MHXS asosida buxgalteriya hisobini yuritiş va moliyaviy hisobotni tayyorlaşga ötiş jadvali har yili tasdiqlanişi va 1 iyunga qadar rasmiy veb-saytida e'lon qilinişini ta'minlaydi.
Şunday tartib örnatiladiki, unga muvofiq moliyaviy hisobotni ixtiyoriy ravişda MHXSga muvofiq tayyorlaydigan tadbirkorlik sub'yektlari buxgalteriya hisobining milliy standartlari böyiça moliyaviy hisobot taqdim etişdan ozod etiladi.
Moliya vazirligi MHXSni joriy etiş böyiça vakolatli organ etib belgilanadi va unga quyidagi funksiyalar yuklanadi:
Davlat soliq qömitasi, Kapital bozorini rivojlantiriş agentligi, Davlat aktivlarini boşqariş agentligi bilan birgalikda MHXSning joriy etilişini, şu jumladan tadbirkorlik sub'yektlari tomonidan moliyaviy hisobotlar MHXS asosida öz vaqtida e'lon qilinişini monitoring qiliş;
MHXS sohasida mutaxassislarni tayyorlaş böyiça jahonning muvaffaqiyatli tajribalarini ommalaştiriş, şu jumladan buxgalteriya hisobi va audit sohasida qayta tayyorlaş va malaka oşiriş böyiça nodavlat ta'lim taşkilotlarini (akkreditatsiyadan ötgan öquv markazlari) hamda sohaga oid oliy ta'lim muassasalarining öquv dasturlarini bosqiçma-bosqiç xalqaro akkreditatsiyadan ötkaziş yuzasidan buxgalteriya hisobi sohasidagi xalqaro taşkilotlar (Sertifikatlangan diplomli buxgalterlar xalqaro assotsiatsiyasi (Association of Chartered Certified Accountans - ACCA) va boşqalar) bilan özaro hamkorlikni kengaytiriş;
Mavzuga oid
rivojlangan davlatlarning ilğor tajribasi asosida öquv jarayonining sifatini, imtihonlarni ötkaziş va natijalarini baholaşning şaffofligini ta'minlovçi MHXS böyiça sertifikatlaşning samarali tizimini joriy etiş, şuningdek, MHXS sohasida talab yuqori bölgan mutaxassislarni akkreditatsiyadan ötgan öquv markazlarida öqitiş böyiça taşkiliy tadbirlarni amalga oşirişda har tomonlama kömaklaşiş;
buxgalteriya hisobining milliy standartlarini MHXSga muvofiq uyğunlaştiriş.
Moliya vazirligining Buxgalteriya hisobi va audit uslubiyoti boşqarmasi tuzilmasida vazirlikning boşqaruv xodimlari çeklangan soni doirasida uçta ştat birligidan iborat moliyaviy hisobotning xalqaro standartlarini joriy etişni muvofiqlaştiriş va e'lon qilinadigan moliyaviy hisobotlar sifatining taşqi nazorati bölimi taşkil etiladi.
Ilğor xalqaro tajribani hisobga olgan holda moliyaviy hisobotning xalqaro standartlarini va mazkur sohada kadrlar tayyorlaşning zamonaviy usullarini bosqiçma-bosqiç joriy etiş böyiça “Yöl xaritasi” tasdiqlanadi.
Moliya vazirligi:
a) buxgalterlar va auditorlar respublika jamoat birlaşmalari bilan birgalikda, buxgalteriya hisobi sohasidagi xalqaro taşkilotlarni jalb qilgan holda, Vazirlar Mahkamasiga quyidagilarni kiritadi:
2020 yil 1 iyunga kadar Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari va ularga tuşuntirişlar matnini tan oliş tartibi töğrisidagi nizom;
2021 yil 31 yanvarga kadar MHXSni joriy etişning ustuvor yönalişlaridan kelib çiqqan holda va MHXS böyiça mavjud kadrlar salohiyatini örganiş natijalariga köra tayyorlangan buxgalterlarni sertifikatlaş milliy tizimini joriy etişning maqsadga muvofiqligi yuzasidan tahliliy ma'lumotnoma;
b) manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda Moliya vazirligi, Davlat soliq qömitasi, Davlat aktivlarini boşqariş agentligi, Kapital bozorini rivojlantiriş agentligi va boşqa manfaatdor davlat organlari xodimlarini akkreditatsiyadan ötgan öquv markazlarida MHXS böyiça öqitiş jadvali har yili tasdiqlanişini ta'minlaydi;
v) Oliy va örta maxsus ta'lim vazirligi bilan birgalikda:
Toşkent davlat iqtisodiyot universiteti, Toşkent moliya instituti, Samarqand iqtisodiyot va servis instituti, Farğona politexnika institutining "Buxgalteriya hisobi” va “Audit” fanlari böyiça pedagog xodimlarini akkreditatsiyadan ötgan öquv markazlarida MHXS böyiça tezlaştirilgan tarzda öqitiş jadvalini tasdiqlaydi;
2020 yil 31 dekabrga qadar buxgalteriya hisobi va audit sohasidagi mutaxassislarni tayyorlaş böyiça xalqaro tajribani örganiş natijalari asosida “Buxgalteriya hisobi va audit” bakalavriat ta'lim yönalişida öqitişning kunduzgi şakli muddatini qisqartiriş imkoniyati töğrisida Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritadi.
Oliy va örta maxsus ta'lim vazirligi:
2020 yil 1 avgustga qadar bakalavriat ta'limi yönalişlari va magistratura mutaxassisligidagi “Buxgalteriya hisobi” va “Audit” fanlari böyiça MHXSni çuqur örganişni nazarda tutuvçi yangilangan öquv dasturlarini tasdiqlaydi va belgilangan tartibda ta'lim jarayoniga joriy etadi;
2020 yildan boşlab tajriba-sinov oliy ta'lim muassasalarining öquv dasturlarini buxgalteriya hisobi sohasidagi xalqaro akkreditatsiyadan ötkaziş va keyinçalik mazkur tajriba-sinov loyihasini bosqiçma-bosqiç respublikadagi sohaga oid boşqa oliy ta'lim muassasalarida joriy etiş çoralarini köradi;
2021 yil 1 yanvarga kadar “Buxgalteriya hisobi” va “Audit” fanlari böyiça pedagog kadrlarning akkreditatsiyadan ötgan öquv markazlarida MHXS böyiça öqitilişini ta'minlaydi, şuningdek, oliy ta'lim muassasalarining buxgalterlarni xalqaro sertifikatlaş doirasida akkreditatsiyadan ötgan öquv markazlarida tahsil olgan pedagog kadrlari töğrisidagi ma'lumotlar bazasini rasmiy veb-saytida e'lon qiladi va doimiy ravişda ularni yangilab boradi.
Belgilanişiça:
2021 yildan boşlab, MHXS va auditning xalqaro standartlari (AXS) böyiça öqitiş faqat buxgalteriya hisobi sohasidagi xalqaro taşkilotning akkreditatsiyasidan ötgan öquv markazlari tomonidan amalga oşiriladi. Akkreditatsiyadan ötgan öquv markazlari litsenziyalanadigan faoliyat turlarini amalga oşiriş böyiça qonunçilikda nazarda tutilgan talablarga rioya qiliş şarti bilan, tegişli litsenziya olmasdan MHXS va AXS böyiça öqitiş va malaka oşiriş yuzasidan litsenziyalangan faoliyat turlarini amalga oşiriş huquqiga egadir;
2021/2022 öquv yilidan boşlab, tajriba-sinov oliy ta'lim muassasalarida buxgalteriya hisobi va audit böyiça fanlar faqat xalqaro sertifikatlaş doirasida “MHXS böyiça moliyaviy hisobot” yoki “AXS böyiça audit” fanini muvaffaqiyatli topşirganligi töğrisida hujjatga yoxud xalqaro buxgalter sertifikatiga ega bölgan öqituvçilar tomonidan öqitiladi;
xalqaro buxgalter sertifikatiga ega bölgan talabgorlar oliy ta'lim muassasalari magistraturasining “Buxgalteriya hisobi” va “Audit” mutaxassisliklariga kiriş imtihonlarini topşirmasdan tölov-kontrakt asosida kiriş huquqiga ega.
Davlat soliq qömitasi Moliya vazirligi bilan birgalikda 2020 yil 1 oktyabrga qadar soliq hisoboti şaklini qayta körib çiqadi va uning MHXS böyiça tayyorlangan moliyaviy hisobotga moslaştirilgan şaklini işlab çiqadi.
Belgilanişiça, 2020-2025 yillar davomida akkreditatsiyadan ötgan öquv markazlarida MHXS böyiça öqitiş, malaka oşiriş, interfaol usullarni qöllagan holda öqitiş, şuningdek, buxgalterlarni xalqaro sertifikatlaş doirasida Özbekistonda dastlabki röyxatdan ötkaziş va imtihon topşiriş uçun röyxatdan ötkaziş xarajatlari Özbekistonning respublika budjeti va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boşqa manbalar hisobidan qoplanadi va quyidagi tartibda amalga oşiriladi:
a) oliy ta'lim muassasalarining buyurtmanomalariga asosan:
oliy ta'lim muassasalarining “Buxgalteriya hisobi” va “Audit” fanlari böyiça pedagog kadrlari imtihon topşirişi uçun birinçi marta - töliq hajmda, ikkinçi marta - imtihon topşiriş uçun röyxatdan ötiş summasining 50 foizi miqdorida qoplanadi;
oliy ta'lim muassasalarining talabalari va bitiruvçilari (öqişni tugatgandan söng olti oy içida) imtihonni muvaffaqiyatli topşirgan taqdirda, birinçi marta - töliq hajmda, ikkinçi marta - imtihon topşiriş uçun röyxatdan ötiş summasining 50 foizi miqdorida qoplanadi;
b) davlat organlarining buyurtmanomalariga asosan öz xodimlari imtihon topşirişi uçun birinçi marta - töliq hajmda, ikkinçi marta - imtihon topşiriş uçun röyxatdan ötiş summasining 50 foizi miqdorida qoplanadi.
Moliya vazirligi:
moliyaviy hisobotning yagona standartlarini işlab çiqadigan va tasdiqlaydigan mustaqil xalqaro taşkilot hisoblangan Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari fondi (MHXS fondi) bilan bitim tuzadi;
2020 yilda MHXS va unga tuşuntirişlar matnini davlat tiliga tarjima qiliş, boşqa tillarda MHXSni qöllaş bilan boğliq hamda MH.XS fondi yillik badallar tölaş xarajatlarini Özbekistonning respublika budjeti qöşimça daromadlari hisobidan qoplaydi, 2021 yildan boşlab esa zarur mablağlar ajratilişini Özbekistonning respublika budjetida nazarda tutadi.
