Yillar bu jarayonni yanada tezlashtirmoqda. Avvallari MDH davlatlariga ishga borish bilan cheklangan o‘zbekistonliklar bugungi kunda dunyoning deyarli hamma nuqtasida bor. Asosiy yo‘nalish Rossiya bo‘lgani holda Janubiy Koreya, Qozog‘iston, AQSh, Yevropa va Yaqin Sharq davlatlari sari otlanayotganlar soni yildan yilga ko‘paymoqda.
Odamlarimizning chet elda ishlayotganlar topgan pullar to‘g‘risidagi eshitganlari og‘izdan-og‘izga ko‘chib yuradi va yangi xohlovchilarni paydo qilaveradi. Qishloq xo‘jaligidagi islohotlar natijasini sezmayotgan, tadbirkorlikda byurokratik to‘siqlarga yengilgan yoki omadi yurishmagan, davlat ishida maosh kamligidan ro‘zg‘or tebrata olmayotganlar xorijga yo‘l olayotganlar armiyasini muttasil to‘ldiraveradi.
Ming afsuski, telekanallardagi yarqiroq lavhalarda yoritilgan ish o‘rinlari haqidagi ma'lumotlar ko‘p hollarda puch bo‘lib chiqadi, real ehtiyojni qoplamaydi, ko‘p yillik qarsakbozlik an'analari uchungina xizmat qilayotgan bo‘ladi. Tabiiyki, har qanday mahalliy ish beruvchi bilan taqqoslaganda xorij varianti jozibador ko‘rinaveradi. Tilni, o‘sha davlatni bilmaslik, tavakkalchilik, aldanib qolish va hatto hayot uchun real xavflar ham bu istakni so‘ndira olmaydi.
Bozor qonuniyati shunday, talab bormi, albatta taklif ham paydo bo‘ladi. Oldin xalq tilida «posrednik» deyiladigan, amalda og‘zaki kelishuvlarga ko‘ra odamlarni ish bilan ta'minlash evaziga ma'lum haq oluvchilar guruhi ishlab kelgan (va ishlab kelayotgan) bo‘lsa, so‘nggi yillarda bunga qonuniy tus berishga harakat qilinib, xususiy bandlik agentliklari faoliyatiga ruxsat berildi. Ammo juda qisqa muddat ichida bir necha firibgar vakillari sabab bu soha o‘z nomini qora qilishga ulgurdi.
O‘zbekistonda xususiy bandlik agentliklari faoliyatiga 2018 yil kuzidan boshlab ruxsat berilgan edi. Shundan keyin o‘tgan bir yil davomida 66ta agentlik fuqarolarni xorijda ishga joylashtirish bilan shug‘ullanish uchun litsenziya olgan. Ulardan bir nechtasi firibgarlik yo‘li bilan ko‘plab mablag‘ni o‘zlashtirib yuborgani bo‘yicha tergov olib borilyapti.
«Human» agentligidan jabrlangan fuqarolar bo‘yicha sud ishlari yakunlanib, 21 mlrd so‘mdan ortiq mablag‘ hukumat nazorati ostida maxsus jamg‘arma orqali to‘lab ham berildi.
Shu o‘rinda savol tug‘iladi, firibgarlik qilganlar tegishli jazoga tortilishar, ammo bu bilan xorijga chiqishga harakatlar to‘xtab qoladimi? Aslo yo‘q.
Sabablari aniq va oddiy: aholi shiddat bilan ko‘payishda davom etmoqda, yaratilayotgan ish o‘rinlari yetmaydi, bori ham mehnatga to‘lanuvchi haq jihatdan talabga javob bermaydi, xorijdagi bir kishining omadi yuzlab tanishlariga chaqiriq bo‘laveradi.
