MH17 böyiça sud boşlandi: Rossiyaga qarşi jiddiy dalillar körsatilmoqda

Ular nimada ayblanmoqda?

Niderlandiya prokuraturasi ularning törtovini ham 298 kişi ölimida ayblamoqda. Mamlakat prokurori bu haqda şunday deydi: «Töğri, bu tört kişi raketani harakatga keltirgan tugmani bosmagan, lekin qurol yetkazilişida vositaçilik qilişgan. Şu bois ularni «Boing» halokatida ayblaşga asoslar yetarli».

«Boing 777» halokatini örganiş uçun taşkil etilgan xalqaro suriştiruv guruhi samolyot «Buk» zenit-raketa qurilmasi yordamida urib tuşirilgan degan xulosaga kelgan. Şuningdek, xulosada samolyot Ukraina hududidan urib tuşirilgani, «Buk» esa Rossiyadan olib kelingani aytilgan. Niderlandiya prokuraturasining ma'lum qilişiça, gumondorlar raketani olib keliş va samolyotni urib tuşiriş uçun qulay joy tanlaşda boş-qoş bölişgan.

Niderlandiya politsiyasi tergov bölimi boşliği Endi Kraag iş yuzasidan şunday deydi: «Biz uzoq vaqt maşaqqat bilan töplagan dalillarimizni nihoyat sudga taqdim etamiz. Bu biz uçun juda muhim iş. Sud bizning ayblovlarimizni tasdiqlaydimi yoki yöq buni vaqt körsatadi, lekin hozir bizning butun diqqatimiz sudga qaratilgan. Bu katta jinoyatda barça zanjirlarni boğlaşni, oxir-oqibat raketani otişga kim buyruq berganini aniqlaşni istaymiz».

MH17 reysi bilan uçgan «Boing» halokati oqibatida öğli, xotini va nabirasini yöqotgan Anton Kotte şunday deydi: «Umid qilaman, hamma ayblovlar öz isbotini topib aybdorlar jazolanadi. Rossiya aybdormi? Bu haqda hozir aniq ayta olmayman, lekin biz Rossiyaning işga aloqadorligi haqida juda köp ma'lumot töpladik. Rossiya tomoni esa «piçoqqa ilinadigan» rad etuvçi dalillar keltira olmadi. Albatta, biz yaqinlarimizni qaytara olmaymiz, ammo 2014 yilning 17 iyulida aslida nima bölganini bilişimiz kerak. Nima bölganda ham, mana şunday sud ötkazilişi mumkin bölgan ozod mamlakatda yaşayotganimdan baxtliman».

Halokatda uç nafar yaqinini yöqotgan Anton Kotte MH17 reysi böyiça uçgan «Boing 777» samolyotida qurbon bölganlarning yaqinlariga yordam beriş va suriştiruv işlarida kömaklaşiş maqsadida maxsus fond ham taşkil etgan.

Sud Niderlandiya qonunlari asosida ötadi, çunki halok bölgan 298 odamdan aksari (192 nafari) şu mamlakat fuqarosi bölgan. Suriştiruv işlarida fojia oqibatida eng köp fuqarolarini yöqotgan Niderlandiya, Avstraliya, Malayziya va Belgiya vakillari qatnaşgan. Şuningdek, halokat Ukrainada yuz bergani sabab bu davlat mutaxassislari ham suriştiruv işlariga jalb qilingan. Ammo Rossiyadan heç kim suriştiruv işlariga çaqirilmagan. Bu esa Moskvaning keskin e'tirozlariga sabab bölib, Rossiya suriştiruv natijalarini öz vakillari unda qatnaşgan holatdagina haqiqiy deb topişini bildirgan.

Tergov hujjatlari hozirgaça 30 ming sahifadan oşib ketgan. Işni 5 nafar sudya körmoqda. Ulardan uç nafari doimiy bölsa, ikki nafari örinbosar maqomida. Sudda ayblanuvçilarning birortasi köriniş berişi qiyin masala, ammo Oleg Pulatov (Rossiya armiyasi havo desantçi kuçlari zaxiradagi podpolkovnigi) videoaloqa orqali körsatma berişga va prokuror bilan advokat orqali gaplaşişga rozi bölgan. Huquqşunoslar keyinçalik şaxsiy hayotlarida muammo bölmasligi uçun şunday qilişgan.

Yaşirin guvoh

Sud işni körişga şoşmayapti va 23 martgaça tanaffus e'lon qilindi. Ammo hali Niderlandiya tomoni «asosiy kartasi»ni oçmadi. Prokuror Fred Vesterbekning aytişiça, ularda raketa uçirilişini körgan guvoh bor: «Bizda raketa uçirilişini körgan kamida bitta guvoh bor. Ularning umumiy soni haqida hozir ayta olmayman».

Çalğitiş uçun ikkita «Buk» yuborilganmidi?

Iş davomida bir qator murakkabliklar kelib çiqişi aniq, çunki samolyotni urib tuşirgan guruh juda jiddiy tayyorgarlik körib, çalğituvçi harakatlarni amalga oşirgan.

Bu çalğitişlar çindan murakkabliklar keltirib çiqarişni boşlagan. Masalan, Bellingcat suriştiruv guruhi 2018 yil «Boing»ni urib tuşiriş uçun olib kelingan «Buk»ni Ukraina hududiga olib keliş bilan GRU ofitseri Oleg Ivannikov şuğullanganini ma'lum qilgandi. Ammo 9 mart kuni ötkazilgan sud majlisida prokuror Ivannikov nazoratidagi «Buk» zenit-raketa kompleksi Donetskgaça yetib bormaganini aytdi.

Niderlandiya ayblanuvçilar ekstraditsiyasi böyiça Rossiya hukumatiga murojaat qilmoqçi emas. Çunki ular Rossiya qonunlariga köra, mamlakat fuqarolari boşqa mamlakatga ekstraditsiya qilinmasligini yaxşi bilişadi. Niderlandiya prokuraturasi MH17 reysi bilan uçgan «Boing 777» qurbonlarining yaqinlari bilan uçraşuvda sud 1,5-2 yil davom etişi, agar töxtalişlar köpayib ketsa, u 4-6 yilga çözilişini aytişgan.

9 mart kuni boşlangan sud majlisiga Niderlandiya sudi tarixidagi eng katta iş deb baho berişmoqda. Unga bölgan qiziqiş şu darajada kattaki, halokat qurbonlarining yaqinlari sud majlisiga navbat asosida kiritilmoqda.

Rossiya özining MH17 reysi bilan uçgan «Boing 777» halokatida aybdor ekanini keskin rad etib keladi. Rossiya tomoni samolyot urib tuşirilişiga aloqasi yöqligini isbotlovçi hujjatlarni Niderlandiyaga yuborganini aytadi, ammo niderlandiyaliklar bu ma'lumotlarni rad etib keladi.