O‘zbekistonda radioaloqadan foydalanish qoidalari e'lon qilindi

Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portalida “O‘zbekiston Respublikasida radioaloqadan foydalanish qoidalarini tasdiqlash haqida”gi hujjat loyihasi e'lon qilindi.

Qoidalar diplomatik vakolatxonalar va konsullik muassasalari va O‘zbekiston Respublikasi hududidagi ularga tenglashtirilgan chet el davlatlari xalqaro tashkilotlarining vakolatxonalari radioaloqasiga taalluqli emas.

Har bir radioelektron vosita (REV) faqat qonun hujjatlarida belgilangan tartibda radiochastota organlari tomonidan berilgan ruxsatnomalarga muvofiq o‘rnatilishi va ekspluatatsiya qilinishi mumkin.

Radiochastota spektridan foydalanish tartibi O‘zbekiston Respublikasi radiochastota spektridan foydalanishni tartibga solish sohasida ishlarni muvofiqlashtirish bo‘yicha idoralararo kollegial organ hisoblanadigan Radiochastotalar bo‘yicha respublika kengashi (RChRK) tomonidan belgilanadi.

Radiochastota organlari bo‘lib O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Mudofaa vazirligi va Davlat xavfsizlik xizmati hisoblanadi. Radiochastota organlari boshqa vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralar bilan bir qatorda RChRK tarkibiga kiradi va uning a'zosi hisoblanadi.

Radioaloqa vositalaridan foydalanadigan yuridik va jismoniy shaxslar ruxsat beruvchi hujjatlar rasmiylashtirilganda, radiochastota organi bilan tuzilgan foydalanish shartnomasida nazarda tutilgan radioaloqa vositalaridan foydalanishning belgilangan qoidalariga va shartlariga rioya qilishlari va foydalaniladigan radioaloqa vositalarining radionurlanishga belgilangan normalarga muvofiqligini ta'minlashlari kerak.

 Radiochastota organlari radioelektron vositalarni ekspluatatsiya qilish xususiyatlari bilan bog‘liq sharoitlarda, shuningdek alohida radiochastotalardan foydalanish imkoniyati bo‘lganda, belgilangan tartibda ulardan foydalanishni to‘xtatish, to‘xtatib qo‘yish yoki cheklash huquqiga egadirlar.

Radiochastota organlari va Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari sohasida nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi radioelektron vositalarni ekspluatatsiya qilishni, ularning belgilangan standartlar va normalarga nomuvofiqligi, fuqarolarning xavfsizligi, atrof-muhitni qo‘riqlash ta'minlamagan holda, shuningdek alohida holatlarda belgilangan tartibda taqiqlashlari mumkin.

RChRK qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda vaqt va (yoki) hudud bo‘yicha radiochastota spektridan foydalanish huquqini to‘xtatib qo‘yish yoki cheklashga ham haqlidir.

Radiochastota spektridan foydalanish huquqi to‘xtatib qo‘yilganligi yoki cheklanganligi to‘g‘risidagi axborot manfaatdor vazirliklar, idoralar va radiochastota organlari, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarga yozma ravishda yetkaziladi.

Radiochastota organlari radiochastota spektridan foydalanuvchilarning REVlarini davlat xavfsizligini ta'minlash, tabiiy ofatlar va ularning oqibatlarini bartaraf etish maqsadida foydalanishga haqlidirlar.

REVni ekspluatatsiya qilishni cheklash radiochastota organlari tomonidan, ularga biriktirilgan radiochastota polosalarida kiritiladi.

Qabul qiluvchi-uzatuvchi ovozli rejimda ishlaydigan barcha REVlar, idoraviy mansubligidan qat'i nazar, aniqlash signallarini uzatishi kerak:

analog radioaloqa tizimlarida – tegishli radiochastota organi tomonidan ularga berilgan radiochaqiruvlar;

raqamli radioaloqa tizimlarida – foydalaniladigan radioaloqa standartiga mos bo‘lgan ko‘rinishdagi uzatuvchi stansiya (tarmoq) to‘g‘risidagi ma'lumotlar (identifikator).

Radioalmashinuv faqat analog radioaloqa tizimlarida aloqani ochishda yoki tugatishda uzatiladigan, berilgan radiochaqiruvlar yoki raqamli radioaloqa tizimlaridagi stansiyalarning raqamli identifikatorlaridan foydalangan holda amalga oshiriladi.

 Yuridik va jismoniy shaxslarga radioaloqa vositalaridan foydalanganda quyidagilar taqiqlanadi:

aholini umumiy foydalanishi uchun mo‘ljallanmagan radiouzatishlar (radioso‘zlashuvlar)ni tutib olish;

tasodifiy qabul qilish (radiotutib olish) natijasida olingan, ular uchun mo‘ljallanmagan radiouzatishlar (radioso‘zlashuvlar) mazmunini, mavjudligi faktini oshkor qilish, ruxsatsiz har qanday ma'lumotlarni nashr etish yoki ulardan foydalanish;

davlat, harbiy, xizmatga oid yoki tijorat sirlaridan iborat bo‘lgan ma'lumotlarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki bilvosita tegishli xabarlarni uzatish;

radiochastota organlarining ekspluatatsiya qilish ruxsatnomalariga ega bo‘lmagan radiovositalaridan foydalanish.

Radioaloqa vositalariga ega bo‘lgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlari quyidagilarga majburlar:

idora ichidagi radioaloqadan foydalanish qoidalarini belgilovchi yo‘riqnomani ishlab chiqish va tasdiqlash;

idora ichidagi radioaloqadan foydalanadigan shaxslarning ro‘yxatini tuzish;

tegishli shaxslar tomonidan radioaloqa vositalaridan foydalanishni tartibga soluvchi yo‘riqnomalarni bilishlarini ta'minlash va ularni buzganda javobgarligi to‘g‘risida imzo qo‘ydirib ogohlantirish;

begona shaxslarning kirishiga va ularning bu vositalardan foydalanish imkoniyatiga yo‘l qo‘ymagan holda radioaloqa vositalarini qo‘riqlash rejimini ta'minlash.

 Radioalmashinuvni yuritish qoidalari muayyan radioxizmatlar va radiotarmoqlarning faoliyatini amalga oshirish uchun javobgar bo‘lgan tashkilotlar tomonidan radioxizmatlar va radiotarmoqlarning xususiyatlariga nisbatan ishlab chiqiladi.

Radioalmashinuvni yuritish qoidalari Xalqaro elektraloqa ittifoqining Radioaloqa reglamenti talablariga mos kelishi kerak.