COVID-19 pandemiyasining global ta'siri dunyodagi favqulodda tibbiy-sanitariya doirasidan ancha chetga chiqib ketdi. Hozirda kelajagimizning barcha jabhalari – iqtisodiy, ijtimoiy, taraqqiyot sohalari va ko‘pgina boshqa yo‘nalishlar jiddiy xavf ostiga tushib qoldi. Biz bunga global darajada, tezkor va muvofiqlashgan ravishda javob berishimiz shart va bunda yordamga muhtoj bo‘lgan shaxslar bunday yordamni zudlik bilan olishlariga imkon yaratishimiz o‘ta muhimdir.
Ish joylarida, korxona va tashkilotlarda, mamlakatlar iqtisodiyotlari va jahon xo‘jaligida to‘g‘ri qaror qabul qilish uchun hukumatlar va oldingi frontdagilar, ya'ni ishchilar va ish beruvchilar orasida ijtimoiy dialog o‘rnatmoq lozim. Yashayotgan asrimizning yigirmanchi yillari o‘tgan asrning o‘ttizinchi yillaridagi voqealarni takrorlamasligi kerak.
XMT tahlillariga ko‘ra, dunyo miqyosida 25 million nafargacha odamlar ishsiz qolishi, ishchilar daromadlaridagi yo‘qotishlar esa 3,4 trillion AQSh dollarini tashkil etishi kutilmoqda. Ammo hozirning o‘zida shu narsa ma'lumki, keltirilgan raqamlar ko‘riladigan zarar ko‘lamini to‘laqonli ifoda eta olmaydi.
Pandemiya mehnat bozorlarimizning zaif joylarini ayovsiz ochib berdi. Ham yirik, ham kichik korxonalar faoliyati to‘xtab qoldi, ish vaqti qisqardi, xodimlar ishdan bo‘shatilmoqda. Savdo markazlari va restoranlarning yopilishi, aviareyslarning va mehmonxona buyurtmalarning bekor qilinishi, korxona va tashkilotlarda masofadan turib ishlash rejimiga o‘tilishi ko‘pchilikni kasod jarligi yoqasiga keltirib qo‘ydi. Qolaversa, shundoq ham barqaror ishga ega bo‘lmagan odamlar, ya'ni sotuvchilar, ofitsiantlar, oshxona xodimlari, yuk ortuvchilar, farroshlar kabi xodimlar birinchilardan bo‘lib ishdan bo‘shashiga to‘g‘ri kelmoqda.
Har besh kishidan bir kishi ishsizlik nafaqasiga ega bo‘lish huquqida yashayotgan dunyoda millionlab kishilar uchun ishdan bo‘shash halokatga teng holat. Barchamiz hozirda bog‘liq bo‘lib turgan odamlar, ya'ni ijtimoiy va kurerlik xizmatlarining ko‘pchilik xodimlari kasallik ta'tillarini ola olmaydilar va ko‘p hollarda, ular kasal bo‘la turib, ishlashni davom ettirishga majbur bo‘lmoqdalar. Rivojlanayotgan mamlakatlarda ishbay ishchilar, mardikorlar va norasmiy savdogarlar ham shu ahvoldalar, zero ular ham oilalarini boqishi kerak. Natijada esa hammamiz jabr ko‘ramiz: bu nafaqat virus tarqalishini tezlashtiradi, balki qashshoqlik va tengsizlikni yanada kuchaytiradi.
Bizda millionlab ish joylari va korxonalarni saqlab qolishning imkoni bor, lekin buning uchun hukumatlar korxonalarning to‘xtovsiz ishlashini ta'minlaydigan, ishdan bo‘shatishlarni oldini oladigan va zaif toifadagi xodimlarni himoyalay oladigan qat'iy choralarni ko‘rishi zarur bo‘ladi. Shuni aniq tushunishimiz kerakki, ular bugun qabul qilayotgan qarorlar uzoq muddatdagi jamiyat va iqtisodiyotning ahvolini belgilab beradi.
