Karantin yordam berdi: Xitoyda yanvardan beri ilk marta o‘lim holati qayd etilmadi

XXR Sog‘liqni saqlash milliy komissiyasi ma'lumotlariga ko‘ra, Xitoy hukumati 22 yanvardan buyon har kuni yangi o‘lim holatlari to‘g‘risida ma'lumot berib kelayotgandi.

23 yanvarda Xubey provinsiyasida qat'iy karantin joriy etilgandi. Ikki oy davomida ushbu hudud markazi, 11 million kishi yashaydigan Uhan shahridan chiqish va unga kirish taqiqlandi. Shahar bilan temir yo‘l orqali va aviaaloqalar to‘xtatildi, odamlarga uydan chiqmaslik buyurildi.

Xubey provinsiyasining ayrim hududlarida 10 mart kunidan karantin choralari yumshatila boshlandi. Mart oyi o‘rtalarida Uhan shahri bo‘ylab harakatlanishga va muhim korxonalar faoliyatiga ruxsat berildi. 25 mart kuni esa Xubey provinsiyasiga kirish va chiqishga o‘rnatilgan cheklov bekor qilindi. Mart oyi oxirida Xitoyda kundan-kunga zararlanish holatlari kamaydi, kunlik o‘limlar soni 10tadan ko‘p bo‘lmadi.

Endilikda Xitoy hukumati 8 aprel kunidan Uhanda harakatlanishga doir qisman cheklovlar ham bekor qilinishini ma'lum qildi. Ayni vaqtda shaharda metroning bir necha bekatlari ochilgan, ko‘plab korxonalar faoliyati tiklangan, restoranlar va savdo markazlari ishlamoqda.

Mobil telefonida AliPay ilovasi (salomatlik holatini ko‘rsatib turuvchi ilova) mavjud bo‘lganlarga yashil, sariq yoki qizil rangli kod beriladi. Sariq rangli kod egalaridan bir hafta uydan chiqmaslik so‘raladi, qizil kod esa ikki haftalik karantinni o‘tash shartligini bildiradi. Yashil kod esa Uhandan chiqish imkonini beradi.

Hozircha o‘quv muassasalari va bolalar bog‘chalari yopiqligicha qolmoqda, bu epidemiologik vaziyatga ilmiy baho berilishiga bog‘liq.

Qat'iy karantin Uhanda ikki oy davomida saqlanib turdi. Mamlakatdagi boshqa yirik shaharlar, masalan Shanxay yoki Pekinda bunday keskin choralar qo‘llanmadi. Faqat ayrim hududlarda mart oyida ham xorijdan kelganlar uchun 14 kunlik karantin tartibi amalda bo‘ldi.

Statistikaga ko‘ra, Xitoyda epidemiya cho‘qqisi fevral oyida o‘tib bo‘lgan. 23 fevraldanoq koronavirus qurbonlari soni kamayishni boshlagandi.

Birinchi zararlanish holati qachon qayd etilgandi?

Hozircha yangi koronavirus qaysi jonivordan odamga yuqqani va aynan kim «nolinchi bemor» bo‘lgani to‘g‘risida aniq ma'lumot yo‘q.

Birinchi zararlanish holati haqidagi ma'lumotlar ham turlicha. Xitoy hukumati koronavirusdan zararlanganlarning ilk guruhi 30ga yaqin kishi bo‘lgani va ularda kasallik 31 dekabr kuni aniqlanganini ma'lum qilgan.

Keyinroq Xitoydagi nashrlarda boshqa ma'lumotlar keltirildi.  Masalan, «Penpay» gazetasi Uhandagi ilk bemor dekabr oyi o‘rtalarida aniqlangani haqida yozgan. Bemorlarning barchasi shahardagi dengiz mahsulotlari sotiladigan «Xuanan» bozoriga aloqador bo‘lgan.

South China Morning Post nashri esa Xitoy hukumati hujjatlariga asoslangan holda ilk zararlanish holati 2019 yilning 17 noyabrida qayd etilganini yozgan. Nashr ma'lumotiga ko‘ra, mamlakatda 2019 yilda koronavirusdan zararlangan 266 kishi haqida hukumatga ma'lum bo‘lgan va ular shifokorlar nazoratida turgan.

Nashrning yozishicha, bular 31 dekabrga qadar ma'lum bo‘lib ulgurgan bemorlardir. Lekin 11 yanvar kuni Uhan shahri hukumati hududda 41 kishida koronavirusdan zararlanish holati qayd etilganini ma'lum qilgan.

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma'lumotiga ko‘ra, Xitoyda virusdan zararlanishning ilk holati 8 dekabr kuni tasdiqlangan, ammo tashkilot bu ma'lumotni mustaqil aniqlanmagan, balki hukumat bergan ma'lumotga asoslangan.

Karantin qanday yordam berdi?

Xitoy, AQSh va Buyuk Britaniyadagi mutaxassislar guruhining 31 mart kuni Science nashrida e'lon qilingan xulosalariga ko‘ra, Uhanda SARS-CoV-2 koronavirus pandemiyasi boshidayoq joriy etilgan karantin tufayli shaharda kamida 700 ming kishini virusdan zararlanishdan saqlab qoldi va infeksiya tashqariga ertaroq va keng miqyosda tarqalishining oldini oldi. 

Olimlarning hisoblashicha, Uhandagi karantinning dastlabki 50 kuni XXRning boshqa shaharlariga vaqtdan yutish va koronavirus kirib kelishiga yaxshi tayyorlanish imkonini bergan. Tadqiqotda ushbu shaharda joriy etilgan choralar samarali bo‘lgani, bu choralar infeksiya tarqalishi zanjirlarini uzib tashlagani e'tirof etilgan.

Shu bilan birgalikda, ekspertlarning tan olishicha, Xitoy hukumati koronavirusga qarshi kurashda qo‘llagan qat'iy choralarni demokratik davlatlarda aynan takrorlashning iloji yo‘q edi. Mamlakat qisqa muddatda qat'iy karantin choralarini qo‘lladi va bu kasallik avj olishini nazoratga olishga imkon berdi.

Yevropa davlatlarida esa hukumatlarda radikal choralar qo‘llash uchun vakolatlar yetarli emasdi - natijada bu virus qurbonlari sonida ham aks etdi. Lekin virus ustidan g‘alaba qozonish uchun, birgina hukumatning harakatlari yetarli bo‘lmaydi; fuqarolarning birdamligi va hamkorlikdagi choralari muhim ahamiyat kasb etadi.

Rasmiy ma'lumotlarga ko‘ra, o‘tgan yil dekabridan buyon Xitoyda virusdan zararlanish bilan bog‘liq 81740 holat qayd etilgan, 3331 kishi halok bo‘lgan, 77 167 kishi butunlay sog‘aygan. Zararlanganlarning 983 nafari xorijda virus yuqtirgan.