«Bu yerda minglab özbek şifokorlari bor» - Yamanda xususiy klinika oçgan özbekistonlik jarroh bilan suhbat

– Özbekiston va Yaman tibbiyoti örtasidagi tafovutlar yoki öxşaş jihatlar qanday?

– Yaman juda qaşşoq, muttasil uruşlardan tinkasi qurigan va tibbiyoti rivojlanmagan davlat. Şunga qaramay şifokorning hurmati joyida. Mana şu örinda ğalati paradoksga e'tibor bering – şunça xorijlik mutaxassislar uzluksiz qiyinçiliklarga qaramay bu davlatni taşlab ketişmaydi. Çunki mehnatining samarasini köradi.

Yuqorida aytganimday, bu davlat tibbiyoti asosan xorijiy mutaxassislarga suyanib qolgan. 30 mln aholi yaşaydigan yirik davlatda tibbiyot yönalişida sanoqli OTMlar bor va ulardagi qisqa muddatli ta'limda terapevtik mutaxassislar tayyorlanadi. Barça yetakçi va tor mutaxassislar – xorijliklar.

Özbekiston tibbiyotiga men baho bermaganim ma'qul, lekin sönggi yillardagi ijobiy özgarişlar bir kun kelib samarasini berişiga umid qilaman. Sababi, özimning ham farzandlarim şu sohani tanlaşgan va ularning kelajagi meni qattiq öylantiradi.

– Sir bölmasa, oyiga qança daromad qilasiz va uning qançasi xarajatlarga ketadi?

– Buning heç qanday sir joyi yöq, qança daromad qilsam, halol mehnatim orqasidan qilaman. Hammasi mutaxassisligingiz va işdagi körsatkiçlaringizga boğliq. Dastlab kelgan, yollanib işlagan paytlarimda oyiga 2 ming AQŞ dollari atrofida daromad qilganman. Keyinçalik vaziyatga moslaşa boriş natijasida alohida klinika oçiş fikri tuğilgan va juda qiyinçilik bilan maqsadimizga erişdik.

Yamanning Al-Dala viloyati Damt şahrida yurtimiz timsoli ölaroq «Samarqand» nomli xususiy klinika oçdik va bu klinikamiz bu davlatga kirib kelgan juda oz sonli xorijiy investitsiya mahsuli sifatida Soğliqni saqlaş vazirligi tomonidan taşakkurnoma bilan taqdirlandi. Ya'ni şu davlatda işlaganlarimni yana şu yerning öziga sarflab öz işimni yölga qöydim.

Hozir oylik daromadim 4-5 ming dollar atrofida. Bu mablağning ham asosiy qismini klinika rivoji uçun sarflayapman. Şaxsiy xarajatlarim katta emas – oyiga 300 dollar bemalol yetadi.

– Özbekistonga qaytişdan sizni nima tösib turibdi?

– Korrupsiya va mehnatga yaraşa haq tölanmaslik xavfi. Masalan, mendan 0,5 stavkaga işga kirişim uçun ança katta pora söraşgan. Hozir bu muammolar ança jilovlandi.

Oddiy hisob kitoblarga qarang – şifokor 2 mln söm maoş oladi, farzandining kontrakti esa 12 mln söm. Xöş, u nima qilişi kerak?

Mening ikki qizim kontrakt asosida öqişyapti, ularni turmuşga çiqarişim kerak, öğlim ulğaymoqda. Olgan maoşimga tirikçilik qilib, farzandlarimni ta'minlay olamanmi?

Xususiy tibbiyot masalasini ham öylab körganman – Yamandagi klinikamiz darajasidagi uskunalar bilan jihozlaş Özbekistonda kamida ikki karra qimmatga tuşadi, samaradorlik esa ikki barobar past. Axir bu narsalarni hisobga olmaslik mumkin emas-ku.

Lekin yuqorida aytganimday, prezidentning sohaga e'tiboridan men ham umid qilyapman. Özim bu davlatda işlayversam ham, farzandlarim Özbekistonda öz örinlarini topişlarini istayman. Axir heç narsa vatanga, yaqinlaring bilan yaşaşga yetmaydi.

– Koronavirus şaroitida Yaman tibbiyoti qanday işlamoqda? Siz özingiz bu kasallikka qarşi kuraşga jalb qilindingizmi yoki qaytiş fikri tuğilmadimi?

– Bu kasallikka qarşi kuraşişga davlat şifoxonalari jalb etilgan. Bizning klinika asosan jarrohlik yönalişida işlaydi. Hatto hududga koronavirus kirib kelsa, klinikani vaqtinça yopiş haqida vazirlikka ogohlantiriş xati berdim. Davlat tibbiyoti bu kasallik bilan kuraşda qator qiyinçilikka uçrayotganini aytişim mumkin.

Koronavirus pandemiyasi tufayli özbekistonlik şifokorlar uyga qaytmoqçi bölganliklariga kelsak, Yamanda Özbekiston elçixonasi yöq, zarur holatlarda Saudiya Arabistonidagi elçixonaga murojaat qiliş mumkin. Lekin köpçilik Moskvadagi elçixona orqali işga kelişadi.

Ayni paytda oz sonli qaytmoqçi bölganlar elçixonalarga murojaat qilayotganlaridan xabarim bor. Ammo hozir qaytib ketiş juda qiyin böladi, çunki pandemiyaga qadar ham Yamanga kirib çiqişlar oson bölmagan. Şunga qaramay, juda köpçilik, jumladan men ham qolib işlaşni davom ettiriş niyatidamiz.

– Mumkin bölsa, bu davlatdagi faoliyatingizga doir va Özbekiston uçun noodatiy bölgan biror qiziq voqeani sözlab bersangiz.

– Bu yerdagi faoliyatim Özbekiston uçun butunlay noodatiy desam işonavering. Yamanda davlat qonunlari Özbekistondagiday işlamaydi, asosiy masalalar qabilalar oqsoqollari, şayxlar, badavlat insonlar tomonidan hal qilinadi. Qabilalar örtasida turli ziddiyatlar muntazam sodir böladi va öşanday kunlari sutkalab operatsiyalar qilgan paytlarimiz bölgan.

Şunga qaramay, şifokorlarga nafaqat tegişmaydi, balki katta-yu kiçik hammasi hurmat qilişadi. Bu yurtning odamlari uçun yelkasiga avtomat osib yuriş mutlaqo oddiy holga aylangan. Ana şunday jihatlari soliştirilsa, Özbekistondagi tinçlik qanday uluğ ne'mat ekani anglanadi.

Abror Zohidov suhbatlaşdi.