Koronavirus pandemiyasi sabab nafaqat tibbiyot mutaxassislari, balki butun dunyo aholisi «Kislorod konsentratorlari» va sun'iy nafas olish apparatlari degan uskunalar borligi haqida bilib oldi. Shunday bo‘lsada, kislorodoterapiya oldin ham salomatlikni mustahkamlash va boshqa bir qator kasalliklarni davolash uchun muntazam qo‘llab kelingan.
Kislorod har qanday organizmga nafas olish uchun o‘ta zarur modda, demak u hayot uchun juda muhim sanaladi. Hatto ozgina kislorod yetishmasligi – gipoksiya, immunititet pasayishi, moddalar almashinuvi buzilishiga olib keladi, bosh va mushaklar og‘rishiga, asabiylik holatlariga, holsizlikka, jismoniy va aqliy faoliyat pasayishiga sabab bo‘ladi.
Nafas yo‘llari va yurak-qon tomirlari xastaliklari bilan kasallangan bemorlarga kislorod konsentratori deb ataladigan maxsus apparatlar zarur.
Kislorod konsentratori – atmosferadan kislorod molekulalarini ajratib olib, konsentrlangan toza kislorod tarzida yetkazib beruvchi apparat hisoblanadi.
Ular kislorod terapiyada qo‘llanadi, bemorga kislorod ochiq havodagidan ko‘proq konsentratsiyada beriladi.
Bu uskunalarning muhimligi va hayotiy zarurligi COVID-19 kasalligi asoratlarini davolashda yanada ko‘proq namoyon bo‘ldi. Kislorod konsentratorlarini sotib olish va hatto ishlab chiqarish davlat dasturlariga kiritildi. Nafaqat tibbiyot muassasalari, balki oddiy fuqarolar ham foydalanish uchun bu asbobni sotib ola boshladilar. Internet makonida kislorod konsentratorini juda ko‘p reklama qilishmoqda, turli narxlarda sotib olish uchun takliflar berilmoqda. Turli ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqarilayotgan bu asbobning texnik jihatlari va imkoniyatlarini aniqlashda hatto mutaxassislar ham qiyin ahvolda qolmoqdalar.
Kislorod konsentratorlari qanday ishlaydi?
Kislorod konsentratorining ishlash prinsipi quyidagicha: u ikki silindrdan iborat, xona havosi o‘sha silindrlar ichidagi tseolit sharchalar – «molekulyar panjara» ichidan o‘tadi va bu panjara azot molekulalarini tutib qolib, kislorod molekulalarini o‘tkazadi. Natijada kislorod konsentratori 95 foizgacha kisloroddan iborat aralashma ishlab chiqaradi.
Eng ommabop modellarda kislorod bilan ta'minlash tezligi daqiqasiga 3 litrdan 5 litrgachani tashkil etadi, 2000-yillardan esa daqiqasiga 10 litrgacha ta'minlaydigan modellar ishlab chiqarila boshlandi. XXI asrda ko‘plab ishlab chiqaruvchilar ichxam, ko‘tarib yurishga qulay konsentratorlar ishlab chiqarishga kirishdi. Ularning tezligi odatda daqiqasiga 2 litrni tashkil etadi, ammo shunaqa nusxalar ham borki, daqiqasiga kislorod bilan 6 litrgacha ta'minlay oladi.
