Toşkent tibbiyot akademiyasi Urganç filiali direktori: Özim ham şu kasallikni boşimdan ötkazdim
|23:39 / 02.09.202014 88512 min
Kun.uz saytining navbatdagi mehmoni Toşkent tibbiyot akademiyasi Urganç filiali direktori, tibbiyot fanlari doktori, professor Raşid Röziboyev. Suhbatdoşimizga ham pandemiya bilan boğliq an'anaviy savollar bilan murojaat qildik.
Raşid RöziboyevRaşid Röziboyev
Raşid Yusupoviç Röziboyev 1965 yil 1 sentyabrda Xorazm viloyatida tavallud topgan. 1983-1989 yillarda Örta Osiyo meditsina pediatriya institutida ta'lim olgan (hozirgi Toşkent davlat tibbiyot pediatriya instituti). 1989-1992 yillar mobaynida Toşkent va Urganç şahridagi tibbiyot muassasalarida işlagan.
Oliy ta'lim sohasidagi faoliyatini 1992 yildan Birinçi Toşkent tibbiyot instituti Urganç filialida «Anatomiya» kafedrasida katta laborantlikdan boşlagan. 1993-1996 yillarda Birinçi Toşkent tibbiyot instituti aspiranti, assistenti, katta öqituvçi lavozimlarida işlagan. 2002-2005 yillarda I.Ya. Gorbaçevskiy nomidagi Ternopol davlat tibbiyot universitetida «Gospital jarrohlik» kafedrasida doktorant (Ukraina), 2006-2010 yillarda şu kafedrada assistent lavozimlarida faoliyat olib borgan. 2009 yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2010 yilda Toşkent tibbiyot akademiyasi Urganç filialiga qaytib kelgan. 2011-2013 yillarda davolaş fakulteti dekani, 2013 yildan TTA Urganç filiali direktori lavozimida işlab kelmoqda.
– Raşid Yusupoviç, bugungi kunda Xorazm viloyatida koronavirus tarqalişi bilan boğliq vaziyat qanday?
– Xorazm viloyati hududida koronavirus tarqalişini men ikki davrga bölgan bölar edim. Birinçi davri - 16 martda karantin e'lon qilingan kundan may oyining oxirlarigaça bölgan davr, bu vaqtda viloyatda koronavirusga çalingan bemorlar statistikasi faqat xorijdan olib kelingan hamyurtlarimiz orasida karantin zonalarida aniqlangan fuqarolarimiz hisobiga paydo bölardi. Mahalliy aholi orasida koronavirus aniqlanganini eslay olmayman. May oyi davomida karantin zonalarda test natijalariga köra musbat deb topilgan 100 nafarga yaqin fuqarolarda bu kasallik aniqlandi, kasallik simptomatikasi ularda yengil ötib, töliq davolanib Xorazm viloyati yaşil zonaga kirdi. Bu davrdagi bemorlarda kasallikning oğir keçişi yoki asorat qoldirişi umuman kuzatilmadi.
Şundan keyin köplab karantin qoidalari yumşatildi, fuqarolar yana köçada, jamoat transportida va boşka joylarda erkin harakatlana boşladilar. Ikkinçi davr may oyining örtalaridan keyin boşlandi, uzoq masofalarga yuk taşuvçi fuqaromiz xorijdan qaytib kelgaç, oilasi va farzandlarida virus aniqlanib, davolanişga olindi. Şundan keyin voqealar bir-biriga zanjir sifatida boğlanib ketdi, kimdir töyda bölgan, mehmonga borgan, işxonalarda virus tarqalişi va hokazo.
Hozirgi kunda viloyatda koronavirus tarqalişi töliq nazoratga olingan, töğri, iyul oyinig örtalarida öşa «yuqori çöqqi» holati kuzatildi, lekin vaziyat tezda nazoratga olindi. Eng asosiysi, kasallik tarqalişida fuqarolar tomonidan öz-özini nazorat qiliş prinsipi işladi, xalq tezda ahvolni tuşunib yetdi va vaziyat yaxşilaniş tomonga özgardi.
Mavzuga oid
–TTA Urganç filialida pandemiya şaroitida koronavirusga qarşi kuraşiş uçun kadrlar tayyorlaş jarayoni qanday keçdi? Tayyorlangan mutaxassislar asosan qaysi yönalişlar böyiça safarbar qilindi?
– Birinçi navbatda koronavirus pandemiyasiga qarşi kuraşiş uçun örta tibbiyot va farmatsevtika xodimlarini malakasini oşiriş va qayta tayyorlaş zarurati paydo böldi. Şu munosabat bilan Özbekiston Respublikasi Soğlikni saqlaş vazirligining 2020 yil 30 martdagi 96-sonli buyruği ijrosini ta'minlaş maqsadida şifoxona içki infeksiyasiga qarşi çora-tadbirlar, koronavirus kasalligi tarqalişining oldini oliş böyiça davolaş profilaktika muassasalarining xodimlarini joriy yilning 6 aprelidan 23 apreligaça örta tibbiyot va farmatsevtika xodimlari malakasini oşiriş va ularni ihtisoslaştiriş Urganç filialida COVID-19 kasalligi böyiça 3115 nafar, 14 apreldan 23 aprelgaça COVID-19 böyiça laborator tekşiruvini ötkaziş uçun namunalar oliş mavzusida masofaviy-mavzuiy malaka oşirişda 1368 nafar, jami 4483 nafar örta tibbiyot xodimlari Urganç filialining «t.me/urgmalaka» telegram-kanali orqali onlayn tarzda öqitildi. Buning uçun filialning «Içki va teri-tanosil kasalliklari», «Yuqumli kasalliklar va ftiziatriya» hamda «Farmakologiya, klinik farmakologiya va patologik fiziologiya» kafedralarining malakali professor-öqituvçilari jalb qilindi. Tinglovçilar şahar, tuman tibbiyot muassasalarining xodimlari bölib ökiş jarayonlari guruhlarga bölingan holda olib borildi. Bundan taşqari, 2657 nafar şifokor va 613 nafar kiçik tibbiyot xodimlari ham TTA Urganç filiali professor-öqituvçilari tomonidan masofaviy tarzda öqitildi.
– Viloyatning qaysi şifoxonalari bu kasallikka qarşi kuraşga moslaştirildi, ulardagi örinlar soni neçta va neça nafar tibbiyot xodimlari (xususan vraçlar) bu jarayonga jalb qilingan?
– Respublika işçi guruhi ştabining a'zosi bölganligim uçun Xorazm viloyatida koronavirus tarqalişining har bir davri, soatida xabardor bölib turganman. Tumanlar doirasida oladigan bölsak, viloyatdagi barça 11 ta tuman tibbiyot birlaşmasida 180 dan 200 gaça zaxira örinlari tayyorlandi. Kerakli dori-darmonlar zaxiralari yaratildi, mavjud örinlarning 80 foizgaça kislorod nuqtalari taşkillaştirildi. Urganç şahrida Viloyat köp tarmoqli tibbiyot markazida, Toşkent tibbiyot akademiyasi Urganç filiali klinikasida 80ta örin, Viloyat yuqumli kasalliklar şifoxonasida 120ta, Urganç şahar tibbiyot birlaşmasi kasalxonasida 100ta, Viloyat endokrinologiya dispanserida 120ta, Viloyat nogironlarni reabilitatsiya qiliş markazida 80ta örin tez va sifatli ravişda COVID-19'ga qarşi kuraşiş va davolaş gospitaliga aylantirildi, viloyat böyiça jami 3000ga yaqin örin tayyorlandi.
Bugungi kunga kelib ham, öşa «yuqori çöqqi» ga çiqiş davrida ham bu örinlardan töliq foydalanişning zarurati qolmadi, sababi Urganç şahar Olimpiya zaxiralari kolleji bazasidagi 4 ta binoda 708 örinli provizor, davolaş markazi taşkillaştirildi. Markazda barça zarur tibbiy asbob-anjomlarining va bir oy davomida uzluksiz yetadigan dori-darmonlarning zaxirasi yaratildi. Şuning uçun men yuqorida aytib ötgan oltita vaqtinçalik gospitalning faqat uçtasi - Viloyat köp tarmoqli tibbiyot markazi, Toşkent tibbiyot akademiyasi Urganç filiali klinikasi va Viloyat yuqumli kasalliklar şifoxonasi COVID-19 bemorlarini reabilitatsiya qiliş uçun xizmat qilmoqda, qolgan muassasalar, şuningdek, tuman tibbiyot birlaşmalarining deyarli barça bölimlari öz yönalişlari böyiça faoliyatini tikladi.
Vaqtinçalik gospitallarni tibbiyot xodimlari, xususan vraçlar bilan ta'minlaşda muammolar bölmadi, eng tajribali vraç-mutaxassislar bu gospitallarda faoliyat olib bordilar. Toşkent tibbiyot akademiyasi Urganç filiali klinikasi 10 iyuldan bemorlarni qabul qilgan bölsa, şu kungaça faqat filial professor-öqituvçilari faoliyat yuritdilar. Alohida aytib ötişim kerakki, filialning terapiya, UAŞ, Anesteziologiya va reanimatsiya, Yuqumli kasalliklar kafedralari professor-öqituvçilari ikki va uç smenadan qolib işlaşdi. Olimpiya zaxiralari kolleji bazasidagi markazda hozirgi kunda filialning professor-öqituvçilaridan taşkil topgan ikki guruhi faoliyat olib bormoqda, har bir guruh 32 nafar tibbiyot xodimidan taşkil topgan, eng quvonarlisi, şu markazni taşkillaştiriş davomida 200dan ortiq talabalarimizdan işlaş istagi bildirilgan arizalar kelib tuşdi. Guruhlarda talabalarimiz tibbiy oğa, hamşira, sanitariya xodimi, ovqat tarqatuvçi sifatida xizmat körsatişmoqda.
– Umuman, Xorazm misolida ayting-çi, viloyatlarda ta'minot, şaroit qay darajada? Poytaxtda namoyiş qilinayotganidan farqli jihatlari qanaqa?
– Respublikadan taşrif buyurgan işçi komissiya tarkibida viloyatning barça tumanlarida bölib, u yerda yaratilgan şaroitlar, dori-darmonlar, yetişmayotgan tibbiy asbob-anjomlarni yetkazib beriş va bir qator boşqa masalalar yeçimiga guvoh bölganman.
Bir vaziyat bölmaganda COVID-19'ga çalingan bemorlar davolanayotgan gospitallardagi ahvolni içkaridan töliq bilmasdim. Çunki gospitallar içkarisiga kirişga hammaga ham ruxsat berilmagandi. Qayerda, qanday şaroitda bu kasallikni yuqtirdim, bilmay qoldim. Oldiniga yengil ötib ketar degan fikrda özimni izolyatsiya qildim, 7-10 kunda özimni yaxşi his qildim, test manfiy çiqdi. Işga çiqib ketdim, yana ön kunlar ötgandan keyin nafas olişimda, umumiy ahvolimda özgarişlar seza boşladim, tana harorati kötarilişi boşlandi. Saturatsiya tuşib ketdi (80-81 edi), qisqasi, davolaniş uçun özimizning klinikani tanladim va 12 kun davomida davolanişimga töğri keldi.
Ta'minot töğrisida savolingizga javob beriş uçun öz kasalligimni misol tariqasida aytib ötmoqçiman. 24 soat davomida 4 marta dorilar amaliyoti ötkazildi, har bir jarayonda tabletkalar, muşaklar orasiga va tomirdan yuboriladigan dorilar bor edi. Bu holat 12 kun davomida olib borildi, men har kungi palata davolovçi vraçi hamda klinika boş vraçiga yuzlanib, “zarur dorilar bölsa aytinglar, imkoniyatim bor, uydagilar olib kelişadi”, derdim. Lekin taşqaridan menga birorta ham dori olib kelinmadi. Baribir xayolimdan men filial direktoriman, şuning uçun dorilarda men uçun kamçilik yöqdir degan fikr ötardi, kunduz kunlari ahvoli yaxşi bemorlar koridorga çiqardi, ularning ayrimlaridan “dorilar yetarlimi, kamçiliklar bölmayaptimi?”, deb sörardim. “Hamma kerakli dori-darmonlar öz vaqtida yetkazib berilyapti”, deb javob berişardi. Qöşimça kasalliklari (qandli diabet, gipertoniya, semizlik) bölgan ayrim bemorlar va şu singari boşqa holatlarda bemorlar özlari bilan doimiy qabul qiladigan dori-darmonlarni olib kelganliklarini inkor qilmayman.
Toşkent tibbiyot akademiyasi Urganç filiali klinikasi davlat rahbarining 2017 yil 27-28 yanvar kunlari taşrifi çoğida bildirgan takliflari asosida qisqa muddatlarda qurib bitkazilib, 2018 yil 2 iyul kuni işga tuşirilgan. Klinika binosida 7 ta bölim, 3 ta kafedra joylaşgan, klinika ikki million dollarlik tibbiy anjomlar bilan ta'minlangan. 145 öringa möljallangan. Klinika qisqa davr içida COVID-19'ni davolaş uçun gospitalga aylantirildi. 10 iyuldan şu kungaça 355 nafar bemor davolanib çiqdi, 28 avgust holatiga 18 nafar bemor davolanmoqda. 2 sentyabrdan klinika koronavirus, pnevmoniya asoratlari bölgan bemorlarni davolaşga kirişdi.
Şuni alohida ta'kidlaşim kerakki, Rossiya Federatsiyasidan taklif qilingan mutaxassislar viloyatda taşkil qilingan vaqtinçalik gospitallarda bölib, bemorlarni konsultatsiya qilib turişdi. Klinikaga biriktirilgan rossiyalik mutaxassislardan biri özimizning sobiq talaba bölib çiqdi. U 90-yillarda özimizning filialda öqigan, ordinaturada öqiş maqsadida xorijga ketib işlab qolgan va hozirgi kunda Moskva viloyatidagi gospitallardan birining rahbari Muzaffar Zokirov edi.
– Xorazm viloyatida COVID-19'ga qarşi kuraşişda kadrlar yetişmovçiligi qay darajada va bu qanday yeçilyapti? Yuqori kurs talabalarini bu jarayonga amaliyotçi sifatida jalb qiliş masalasi körilmayaptimi?
- Özbekistonga mart oyining örtasida koronavirus kirib keldi. Şu davrda men töğrisi, bizning şifokorlar vaziyatga 100 foiz tayyor holatda edilar deb ayta olmayman, hatto tibbiyot öta rivojlangan mamlakatlar ham bu vaziyatga tayyor emasdi. Biz uçun bu kutilmagan holat edi.
Şu munosabat bilan SSVning 2020 yil 31 martdagi 97-sonli “Bakalavriat, magistratura va klinik ordinatura (rezidentura) bitiruvçilarini tibbiyot muassasalariga işlaşga yuboriş” hamda 2020 yil 10 apreldagi 115-sonli “Tibbiyot oliy ta'lim muassasalarining bakalavriat ta'lim yönalişlari va magistratura mutaxassisliklari Davlat attestatsiya komissiyasi raislarini tasdiqlaş” töğrisidagi buyruqlari çiqarilib, joylarga yuborildi. Mazkur buyruqlar asosida filialdan 176 nafar bakalavr, 133 nafar ordinatorlar aprel oyida davlat imtihonlarini topşirib, öqişni tamomlaşdi va viloyat tibbiyot muassasalariga işga yuborildi. Bu ham öz navbatida joylarda pandemiyaga qarşi tayyorlaniş va yetişmayotgan mutaxassislar örnini töldirişda yaxşi yordam böldi. Nafaqat yuqori kurs talabalari, barça kurs talabalaridan karantin zonalarda, şifoxonalarda işlaş istagini bildirib murojaat qilganlar böldi. Ularning köpçiligi işlaşga muyassar ham böldilar. Tibbiyot oliy ta'lim muassasalarinig talabalari yoz oylarida amaliyot ötaşadi, ularning köpçiligi özlari yaşayotgan tuman tibbiyot birlaşmalarida, QVP, QOP va OPlarda amaliyot ötaşdi. Ularning iş davri amaliyot ötaş sifatida qabul qilindi.
