«Uzoği bilan ikki yilda töliq lotin yozuviga ötamiz» – Inomjon Azimov kirill-lotin muammosi haqida

Biz hozir şunday taklif qöymoqdamizki, lotin yozuviga ötiş jarayonini tezlaştirişimiz kerak. Biz juda köp vaqt yöqotib qöydik. Uzoği bilan 2 yil içida lotin yozuviga ötişimiz kerak. Hozir bu jarayonga qaysi soha qanday ötişi kerakligi borasida tartib işlab çiqilyapti. Bu jarayonga köp taşkilotlar tayyor bölgan. Masalan, Xalq ta'limi vazirligi töliq lotin yozuviga ötgan. Oliy va örta maxsus ta'lim vazirligi ham şu yozuvda işlayapti. Hozir bizda jamiyatning boşqa tomonlari, masalan, matbuotni va ilmiy adabiyotlarni töliq lotin yozuviga ötkaziş işi qolyapti.

Bizning, işçi guruhning asosiy işi jamiyatni şu jarayonga tezroq tayyorlaş. Bu tayyorlaşning esa biror muammoli joyi yöq. Men doim «Ma'rifat» gazetasini misol qilib aytaman. 2 yil böldi, ular töliq va osonlik bilan lotin yozuviga öta olişdi. Bu eng yaxşi tajriba. Tajribani esa hamma özidan boşlaşi kerak.

Men ayrim paytlarda yoşi kattalar tomonidan lotin yozuvi qiyinroq, degan sözlarni eşitib qolaman, yöq, bu yozuv qiyin emas, faqat köz örganişi kerak.

Biz hozir davlat taşkiloti xodimlari  hamda aholini lotin yozuvi böyiça malakasini oşiryapmiz. Ular içida katta yoşlilar ham (60, 50 yoşdagilar) bor-yöği bir oy içida töliq lotin yozuvida işlaşni örganib olişyapti. Qaytaraman, lotin yozuviga ötiş qörqinçli iş emas. Unga ötiş kerak, tamom.

— Xöş, undan keyin-çi, lotin yozuviga töliq, uzil-kesil ötiş jarayoni qança vaqtni oladi?

Siz keyingi ikki yil haqida gapiryapsiz, lekin biz deyarli öttiz yildan beri bu yozuvga ötiş haqida gapiryapmiz. Şu yillar içida, balki, öttiz marta işçi guruh tuzilib, öttiz marta «yöl xarita», dasturlar qilingandir, lekin amaliy iş yöq-ku. Men amaliy iş qaçon böladi deb sörayapman.

— Savolingiz juda töğri. Ikki xil yozuvda yurgan bizdek davlat biror yerda bölmasa kerak. Xohlagan joyingiz, xohlagan vazirlik va taşkilotingizga boring, hamma istaganini qilyapti. Biror bir mantiqqa töğri kelmaydi. Har bir davlatning bir töxtamga kelgan yozuvi bölişi kerak.

Qaytaraman, mening aniq fikrim, uzoği bilan ikki yilda biz töliq, hamma sohada lotin yozuviga ötişimiz kerak. Agar bu muddat yuqorida aytganimizdek, yana çöziladigan bölsa, keyin qiyin böladi.

Qöşnimiz Qozoğistonni köring, ular lotin yozuviga ötamiz deb tayyorgarlik körişdi va hozir deyarli hamma taşkilotlari bu yozuvga ötib böldi.

— Bunga bizda misollar yetarliça. Masalan, Turkiyada Kamol Otaturk, Turkmanistonda Saparmurod Niyozov islohoti.

— Ha, hozir prezident Mirziyoyev ham buni qöllab-quvvatlayapti.

— Siz işonç bilan bir-ikki yil içida lotin yozuviga töliq ötamiz deyapsiz. Ayting-çi, bu yölda bizga nimalar asosiy tösiq bölişi mumkin va bölyapti?

— Men eng köp aytaman, bu yölda bizga yordam beradigan kuç bu – OAV. Birinçi navbatda OAV mana men deb çiqişi kerak va bizga yordam berişi kerak. Ular şunday yaxşi taşabbus bilan çiqişi kerak.

Biz yuqorida misol qilgan «Ma'rifat» gazetasi ham aynan mana şunday taşabbus bilan çiqqan edi.

Hozir ikki xil yozuv haqida gapiryapmiz-u, lekin uçinçi xil yozuv ham paydo bölgan, bu ijtimoiy tarmoq yozuvlari. Bu yozuvni yoki kirill demaymiz, yoki lotin – ikkovi ham aralaş. Bunda ijtimoiy tarmoqlardagi kanal, guruhlarni yuritayotganlar odamlarga nimani örgatayotgani haqida mas'uliyat bilan öylaşi kerak.

Yana bir bor qaytaraman, bizda bu borada hamma narsa tayyor va hammasi şunday ketsa, balki, bir yilda ham lotin yozuviga töliq öta olamiz.

Buni kutiş kerak emas. Mana onlayn ta'limga juda uzoq tayyorgarlik körişdi, lekin pandemiya tufayli majbur bölindi va tezda onlayn ta'limga ötildi.

Intervyuni töliq holda yuqoridagi video orqali tomoşa qilişingiz mumkin.

Ilyos Safarov tayyorladi.
Tasvirçi: Mirvohid Mirrahimov.