Ma'lum qilinishicha, favqulodda holat bahonasida pandemiyaning ilk 6 oyida hukumat koronavirus bilan bog‘liq 24 milliard AQSh dollarlik shartnomalarni deyarli tendersiz berib yuborgan.
«2 milliarddan ortiq shartnomalar esa konservatorlar partiyasi bilan aloqasi bor kompaniyalarga taqdim qilingan. Buni layoqatsizlik deysizmi yo boshqa nom bilan ataysizmi, o‘zingizga havola, biroq soliq to‘lovchilarning pulini ishlatishga kelganda shaffoflik yetishmay qolayotgani aniq», deyiladi The Guardian nashri maqolasida.
Bu shartnomalar to‘g‘risida qancha ko‘p ma'lumot yig‘ilsa, yig‘ilgan faktlarni birlashtirish shunchalar qiyin kechdi. Buyuk Britaniya sog‘liqni saqlash vaziri o‘rinbosari lord Bitel Lordlar palatasidagi chiqishida hukumat individual himoya vositalariga bo‘lgan shoshilinch talab «norasmiy kelishuvlar»ga asoslanib qondirilishiga ishonch bildirgani haqida aytdi. Ana shunday norasmiy kelishuvlardan biri lord Bitel va konservatorlar partiyasining donorlaridan biri Meller Dizayns o‘rtasida bo‘lib o‘tgan. Dizaynsning shirkati yaqinda konservatorlarga 84000 AQSh dollari bergandi. Marks & Spencer kabi riteylerlarga uy va moda tovarlarini yetkazib berish bilan shug‘ullanuvchi bu kompaniya keyinroq qariyb 217 million dollarlik individual himoya vositalariga shartnomani qo‘lga kiritgandi.
«Bu koronavirus bahonasida do‘stlarni «o‘ylab» qo‘lga kiritilgan yagona shartnoma emas. Ortga bir qadam tashlab, kartinaga o‘zgacharoq ko‘z bilan qaralmasa, bu shartnomalarning ahamiyatini anglab olish qiyin. Matematikani o‘qigan siyosatchi sifatida menda paydo bo‘lgan ilk instinkt ma'lumotlarni bir-biriga bog‘lab chiqish bo‘ldi.
Oxir-oqibat eng chalkash to‘rlarni ham tugunlarni ajratib olish va ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni topish orqali yechish mumkin. Tugunlarning bir nechtasini yechishning o‘zi ma'lumotlar tenglamasini yechishga kifoya qildi. Xuddi detektiv serialidagi dalillar taxtasining hay-tek versiyasi kabi. Natija esa, eh-he deydigan darajada interaktiv jadval bo‘lib qoldi.
Shu rakursdan qarasak, aloqalar to‘rini ko‘rishimiz mumkin. Aytaylik, Lordlar palatasiga oksfordlik eski qadrdoni tomonidan «ko‘tarilgan» konservatorlar partiyasining badavlat donori va sobiq raisi lord Feldman. U mart oyidan Sog‘liqni saqlash vazirligida maslahatchi sifatida ish boshladi. Maoshsiz. U yig‘ilishlarda Oxford Nanopore kompaniyasi bilan ishtirok etdi va kompaniya koronavirusga testlar yetkazib berish bo‘yicha shartnomalarga ega chiqdi. Oradan biroz muddat o‘tib, uning Tulchan Communications piar firmasi Oxford Nanopore bilan hamkorlik qila boshlagach, Feldman hukumatdagi lavozimini tark etdi.
