«Muammo 2000-yillardan boşlangan» – Hulkar Tohirjonova şaxmat federatsiyasi bilan boğliq mojaroli holat haqida
|02:48 / 11.01.202135 1888 min
2020 yilning oxirgi kunlarida ijtimoiy tarmoqlarda özbekistonlik xalqaro grossmeyster Gulruxbegim Tohirjonova AQŞ şaxmat federatsiyasi a'zosiga aylangani haqida xabar tarqalgandi. Özbekiston şaxmat federatsiyasi bu xabar ortidan bildirilgan qator tanqidlarga öz munosabatini bildirdi. Ammo federatsiyaning rasmiy munosabati opa-singil şaxmatçilarning örtançasi Hulkar Tohirjonovada yana qator e'tirozlarni uyğotgan.
Gulruxbegim Tohirjonova AQŞ nomidan dona surişi haqidagi xabarlardan keyin Kun.uz’ning Farğonadagi muxbiri şaxmatçining otasi Alişer Möminov bilan boğlangan, ota esa bu qarorni qizi mustaqil qabul qilgani va unga qarşi bölmaganini aytib ötgandi.
«Bu qaror qizimning özidan çiqdi. U 21 yoşga töldi. Mustaqil fikrlaydigan, mustaqil qaror qabul qiladigan yoşga yetib keldi. Men ota sifatida uning qarorini qöllab-quvvatladim. Endilikda qizim [Gulruxbegim Tohirjonova] AQŞning Missuri universiteti jamoasi safida dona suradi va bundan keyin xalqaro musobaqalarda Amerika Qöşma Ştatlari şarafini himoya qiladi. Bir narsani alohida ta'kidlamoqçiman, qizim fuqaroligini özgartirgani yöq. U — Özbekiston fuqarosi. Faqatgina şaxmat böyiça musobaqalarda Qöşma Ştatlar nomidan qatnaşadi», — degan edi u.
Alişer Möminov va qizlari
Foto: Telegram / @Nazlobudnya_AU
Dekabr oyi oxirida bloger Aziza Umarova AQŞ şaxmat federatsiyasi a'zosiga aylangan Gulruxbegim Tohirjonova borasidagi xabarlardan keyin opa-singil grossmeysterlar haqida fikrlarini bildirdi.
U opa-singillar – Nafisa Möminova, Hulkar Tohirjonova va Gulruxbegim Tohirjonova tarixiga töxtalib, postini şunday sözlar bilan yakunlagan: «Bizda bu kabi iqtidorli qizlarni qadrlamasliklaridan afsusdaman. Biroq bu ajoyib şaxmatçilar qaçonlardir Qöqondagi oddiy özbek oilasida tuğilganidan çeksiz faxrdaman. Ular qayerda sovrinli örinlarni egallamasin, özbek bölib qoladi. Qolgani — sport funksionerlarining aybi. Ota esa — tilla odam. Biz sizlar bilan faxrlanamiz, qizlar! Siz millatimiz ğururisiz».
Özbekiston şaxmat federatsiyasi grossmeyster Gulruxbegim Tohirjonova atrofidagi xabarlar böyiça rasmiy bayonot berdi
Mavzuga oid
.
Bayonotda OAVda e'lon qilingan maqolalar bir tomonlama yoritilgani aytilgan. Şuningdek, unda terma jamoadan çiqib ketiş fikri sportçining öziga tegişli ekani va bunda boşqalarni aybdor qiliş mumkin emasligi ta'kidlanadi.
Federatsiya munosabati şaxmatçilarda yana qator e'tirozlarni uyğotgan. Opa-singillarning örtançasi Hulkar Tohirjonova Kun.uz bilan suhbatda federatsiya bayonotidagi fikrlarga javob qaytardi.
Federatsiya Gulruxbegim Tohirjonovaning terma jamoa safidan çiqarilişini uning 2019 yilda AQŞga öqişga ketgani bilan izohlagandi. Opasi esa öqişga ketiş sportçini terma jamoadan çetlatiş uçun sabab bölolmasligini aytib ötdi.
«Uning tarkibdan çiqarilgani böyiça ham bizga heç kim ma'lum qilmadi. Şunçaki çiqarib yuborişdi. Biz buni har oy tuşib turadigan 500 ming sömlik ovqat puli tuşmay qolganidan bildik. Biz ham federatsiyadan tuşuntiriş söraganimiz yöq.
Bilasizmi, bu birinçi safar bölayotgan holat emas. Avvalroq opam Nafisani ham safdan çiqarib yuborişgan. Bu qaçon bölgani esimda yöq. Opam hammadan yuqori reytingi bilan ham terma jamoadan çiqarib yuborilgandi. Bu haqida ham heç kim bizga xabar qilmagandi va opam qayta tiklanmadi.
Undan keyin opam terma jamoada öynamoqçi bölganida oliy ligada öynaysan, yöqsa terma jamoaga qöymaymiz deyişgan. Opam öynamagan. Çunki oliy ligadagi qizlardan opamning darajasi ança farq qilar edi. Grossmeyster terma jamoaga saralaşsiz olinişi kerak», deya ta'kidladi u.
Hulkar Tohirjonovaga köra, yuzaga kelgan ziddiyatning ba'zilari federatsiya vitse-prezidenti Husan Turdialiyevning qizi ham şaxmatçi bölgani bilan bevosita boğliq.
«Bizning muammo 2000-yillardan boşlangan. Çunki biz u bilan (Husan Turdialiyevning qizi Taxmina nazarda tutilmoqda – tahr.) bir xil yoş kategoriyasida öynaganmiz. Biz uni doim yutar edik va heç qaçon kelişuv bilan yutqazib bermaganmiz. Kimlardir unga oçko bergandir, lekin biz bermaganmiz. Barçasi şundan boşlangan.
Bir safar Osiyo çempionatiga 10 yoşgaça qizlar borişi kerak bölgan hamda buning uçun ikkalamizning nomzodimiz körsatilgan. Boşqalar Hulkar borişi kerak deganda, u kişi (Husan Turdialiyev nazarda tutilmoqda) buni rad etgan.
Xullas, çempionatga yuborilgan Taxmina Turdialiyeva adaşmasam, hamma partiyalarni yutqazib qaytgandi.
Adaştirmaslik uçun, biz bu yerda Taxminaning yaxşi yoki yomon qizligini muhokama qilmayapmiz, faqatgina otasi uning orqasidan qilgan işlarini muhokama qilmoqdamiz. U qizda ham ayb yöq, umuman olganda, hammasini otasi qilgan», dedi Hulkar Tohirjonova.
Şaxmatçi suhbat davomida opasi har bir öyin uçun katta miqdorda mablağ olgani haqidagi gaplarga ham töxtaldi.
«Şunday deb yozişibdi, lekin musobaqalarda har bir öringa belgilangan ma'lum bir summa bor. Opam menga ularning hammasini yiğganda ham 7-8 ming dollar atrofida olganini aytgan.
Reyting böyiça ham u yerda dunyoning eng kuçli şaxmatçilari qatnaşgan. Gran-priga kirayotganda ham reytingi eng pasti opam edi. Lekin yoş şaxmatçi bölişiga qaramasdan, öynab yomon natija körsatmadi.
Musobaqaga tayyorgarlik uçun murabbiylarning öziga 7-8 ming dollardan köp pul ketgan. Çunki öşa vaqtda bir soatlik maşğulot uçun murabbiylarga 100 dollardan pul tölaganmiz.
Yaxşi şaxmatçi bu kabi musobaqalarga tayyorgarlik körişi uçun bir haftada heç bölmaganda 6-8 soat maşğulot olib borişi kerak. Bundan taşqari, boşqa murabbiylar bilan ham işlanadi. Faqat bir murabbiy bilan işlab bölmaydi. Xullas, sportçining öz holatini saqlaşi va boşqa xarajatlar uçun ham yaxşigina pul ketadi.
Federatsiya yozayotgan summa opam borgan musobaqa tayyorgarligiga ketadigan pullarning yarmini ham qoplamaydi. Bizni moliyaviy jihatdan har doim dadamiz qöllab-quvvatlab kelgan, şuning uçun heç qaçon pulga muhtoj bölmaganmiz.
Biz heç qaçon ularning oldiga (federatsiya vakillari nazarda tutilmoqda) keçirim sörab bormaganmiz. Ular yolğon bayonot berişmoqda. Umuman, nega keçirim söraymiz? Otamning qizlari nomidan rasmiy munosabat bildirişga haqqi bor. Çunki u kişi bizning rasmiy murabbiyimiz, menejyer va homiyimiz ham», deydi Tohirjonova.
U şaxmat federatsiyasi bergan bayonot köplab yolğonlardan iboratligini ta'kidlagan.
«Ulardan yana biri – otam federatsiya oldiga şart qöyişi haqidagi gap. Çunki otam ularning oldiga 3 nafar qizi ham çempionatda iştirok etişi böyiça heç qanday talab qöymagan. Dadam federatsiya vakillariga bor gapni aytgan. Öşa paytda opamning reytingi baland bölgani uçun terma jamoaga saralangan.
Federatsiya bir neçta rasmiy turnirlarni keltirib, unga biz pul tölab berdik, deyapti. Xöş, rasmiy turnirlarga kim pul tölaşi kerak? Sportçimi? Jahon çempionati, Osiyo çempionati, şaxmat olimpiadasiga ham öz hisobimizdan boraylikmi? Rasmiy turnirlar bölganidan keyin, albatta, federatsiya moliyalaştiradi-da.
Biz şundan keyin ham juda köp turnirlarda iştirok etdik va ularning barçasiga otam öz hisobidan pul tölab keldi. Çunki har yili 8-10tagaça turnirda qatnaşişimiz kerak. Har bir turnirda qatnaşiş uçun esa kamida 2000 dollardan, ba'zida undan ança yuqori summa ham kerak böladi.
Federatsiyaning bizga munosabatini quyidagi misollarda körsatiş mumkin: Opam (Nafisa Möminova nazarda tutilmoqda) 2012 yilda grossmeyster edi. Jahon Gran-prisidagi iştirokidan keyin unga 15-20 ming sömlik medal berişgandi. Boşqa biror moddiy narsa berilmagan.
2018 yilda Gulruxbegim «Yilning eng yaxşi yoş şaxmatçisi» bölganda ham 300 ming sömgina pul olgan. Boşqa heç narsa. U öşanda 16 yoşida grossmeysterlik talablarini bajargan edi», deydi Hulkar Tohirjonova.
