«Tolibon» Amerika qo‘shinlari mamlakatni butunlay tark etishi bilan Afg‘onistonning yirik shaharlarini egallab olish uchun tayyorgarlik ko‘rmoqda. AQSh prezidenti Jo Baydenning rejasiga ko‘ra, amerikalik harbiylarni olib chiqish jarayoni 2021 yilning 11 sentyabrida yakunlanishi kerak.
24 iyun kuni CNN telekanali toliblar yirik shaharlardan biri Mozori-Sharif (Afg‘onistonning shimoliy viloyatlarini va mamlakatni qo‘shni davlatlar, birinchi navbatda, O‘zbekiston va Tojikiston bilan bog‘lovchi transport tugunida joylashgan) atrofiga kelib joylashgani haqida xabar berdi. Toliblar 2001 yilda o‘sha vaqtda ittifoqchilar bo‘lgan AQSh va Rossiya, shuningdek, zamonaviy fikrlovchi va G‘arbga moyil bo‘lgan Shimoliy alyans dala qo‘mondonlari ishtirokida o‘tkazilgan afg‘on operatsiyasi boshida ushbu shahardan siqib chiqarilgandi.
Bugungi kunda asosan mamlakat janubidagi pushtunlardan tarkib topgan «Tolibon» harakati shimoldagi boshqa xalqlar - o‘zbeklar, tojiklar, hazoriylar va boshqalar istiqomat qiluvchi hududlarga dadillik bilan yurish qilmoqda. 22 iyun kuni markazi Mozori-Sharif hisoblanadigan Balx viloyati gubernatori tojiklarning «Afg‘oniston islom jamiyati» partiyasidagi tarafdorlarini (1990-yillar boshidan buyon Shimoliy alyans tarkibida toliblarga qarshi kurashib kelgan) yana bir bor qo‘lga qurol olib, yerlarini va xalqni himoya qilishga chaqirdi.
Ammo harakat jangarilari, CNN’ning diplomatik tahlilchisi Nik Roberson ta'riflaganidek, xuddi sher o‘z o‘ljasini ilojsiz holatda qoldirgani kabi Mozori-Sharifni qurshab olgan. Ular hukumat kuchlaridan hududlarni birin-ketin tortib olishmoqda: 2021 yil mayidan buyon, «Tolibon»ning o‘zining bayonotiga ko‘ra, ularning ixtiyoriga 90 tuman o‘tgan, BMTning Afg‘oniston bo‘yicha maxsus vakili Debora Layonning ma'lumotiga ko‘ra mamlakatdagi 370 tumandan kamida 50tasi toliblar qo‘lida. Uning aniqlik kiritishicha, egallab olingan hududlarning katta qismi yirik shaharlar atrofida joylashgan. «Bu shuni anglatadiki, toliblar xorijiy kuchlar mamlakatdan chiqib ketishi bilan mamlakat poytaxtiga kirishga tayyorlanishmoqda», — deydi Layon CNN uchun bergan izohida. 21 iyun kuni jangarilar shimoliy chegaralar yaqinidagi Sherxon-Bandar shahrini egallashdi — bu 2000 yildan buyon ilk bor shahar toliblar nazoratiga o‘tishidir, — endi Tojikistondan ularning raqiblariga qarshi xalqaro yordam keladigan muhim o‘tish yo‘lagi ularning nazoratida. The Wall Street Journal nashrining yozishicha, ularning hujumi oqibatida hukumat harbiylaridan 100dan ortig‘i o‘ldirilgan yoki asirga olingan, 134 nafar harbiy qo‘shni Tojikistonga chekinishga majbur bo‘lgan.
