Roʻyxatga kimlar kiritilgan?
Hibsga olish orderlari oliy rahbar Haybatulloh Oxundzoda, Oliy sud raisi Abdul Hakim Haqqoniy, taʼlim vaziri Habibulloh Ogʻa hamda oliy taʼlim vaziri Nido Muhammad Nadim nomiga berilgan. Sud Oxundzoda va Haqqoniyga nisbatan orderlarni 2025-yil 8-iyulda, har ikki vazirga nisbatan esa 2025-yil 9-sentabrda chiqargan. Hozirgacha faqat dastlabki ikki hujjatning mavjudligi ochiq tasdiqlangan, biroq ularning mazmuni yopiqligicha qolayotgan edi.
Hujjatlarda nima deyilgan?
Sudyalar xulosasiga koʻra, gumon qilinuvchilar «Tolibon» nomidan Afgʻoniston tinch aholisining asosiy huquqlarining qoʻpol ravishda buzilishiga olib kelgan davlat siyosatini yuritgan. Gap qotilliklar, ozodlikdan mahrum etish, qiynoqlar, zoʻrlash va majburiy gʻoyib boʻlish haqida bormoqda. Palata taʼkidlaganidek, ushbu siyosatga qarshi deb hisoblangan shaxslar, hatto ular passiv norozilik bildirgan boʻlsa ham, taʼqib nishoniga aylangan.
Ikki vazirga qoʻyilgan asosiy ayblov qizlarning boshlangʻich sinflardan soʻng taʼlim olishini taqiqlash hamda ayollarning oliy maʼlumot olish imkoniyatini yopib qoʻyish boʻldi. Sud talqiniga koʻra, jinoyatlar «Tolibon» 2021-yil 15-avgustda hokimiyatga qaytgan paytdan buyon sodir etilmoqda.
Hujjatlar nima uchun aynan hozir eʼlon qilindi?
Sud hujjatlarning oshkor etilishi tergovga xalal bermaydi degan xulosaga keldi va shaffoflik davlatlarning XJS bilan hamkorligiga turtki berishi mumkinligini bildirdi.
«Tolibon»ning munosabati va istiqbollar
Kobuldagi hukumat XJS vakolatini tan olmasligini hamda vazirlar jazoga loyiq hech qanday ish qilmaganini bildirib, mazkur qarorni qoraladi. Gumon qilinuvchilarning amalda hibsga olinishi ehtimoldan yiroq: sudning oʻz politsiyasi mavjud emas, mamlakatni esa «Tolibon» nazorat qilmoqda.
Muhim jihati shuki, orderlar sudgacha boʻlgan bosqichda berilgan boʻlib, jinoyat sodir etilgan deb hisoblash uchun «yetarli asoslar» mavjudligiga tayanadi. Bu hukm emas va toʻrtala shaxs ham Sud palatasi yakuniy qaror chiqarmaguncha aybsiz hisoblanadi.
