Meva-sabzavotlar eksportida uzumning ulushi 2 baravarga ko‘paydi – Shavkat Mirziyoyev

“Biz viloyatlarga borganimizda hokimlardan tashabbuslar kutamiz. Maqsadimiz – yangi O‘zbekistonda odamlarni rozi qilish, odamlar daromadini oshirish. Bugungi rejamiz 44 ta tumanni uzumchilik bo‘yicha tajriba sifatida tanlamoqchimiz. Uzumchilik sohasiga ham bevosita prezident e'tibor qaratayotgani bejizga emas.

Uzumchilik bu – xalqimizning asrlar davomidagi milliy dehqonchilik madaniyati, urf-odatlarimiz bilan bevosita bog‘lanib ketgan. Har bir hovlida uzum, ishkom bo‘lardi. Hatto Toshkent shahrida ham uzumzorlar bor edi. Xalqimizning husayni, toifi, Rizamat ota, kelinbarmoq va kishmish kabi uzumlarining dovrug‘i uzoq-uzoqlargacha tanilgan.

So‘nggi to‘rt yilda 52 ming gektar yangi tokzorlar tashkil etilib, sohaga 210 mlrd so‘m subsidiyalar ajratildi. Meva-sabzavotlar eksportida uzumning ulushi 2 baravarga ko‘paydi.

Bugungi kunda 90 ming gektar maydonda uzum yetishtirilib, soha 900 ming aholining doimiy va mavsumiy bandligini ta'minlamoqda.

Samarqand (30 ming gektar), Toshkent viloyati (13 ming g.), Surxondaryo (9 ming g.), Jizzax (7,5 ming g.), Qashqadaryo (6,8 ming g.), Buxoro (6 ming g.), Namangan va Navoiy (4,5 ming gektardan) – uzumchilikda maydon jihatidan yetakchi hududlar hisoblanadi.

Jahon bozorida xo‘raki uzum savdosi mevalar ichida uchinchi o‘rinda bo‘lib, har yili unga bo‘lgan talab o‘rtacha 350 mln dollarga o‘smoqda (jami yillik eksport hajmi 10 mlrd dollar).

Agar tahlil qilsak, xo‘raki uzum bo‘yicha eksport salohiyatimiz kamida 600 mln dollar (bu yil 200 mln dollar), mayiz – 500 mln dollar (bu yil 130 mln dollar). Bu biz uchun juda katta imkoniyatdir.

Yevropada 800 mln, Xitoy – 600 mln, Rossiya – 300 mln, Hindiston – 250 mln dollarlik eksport bozori mavjud. 1 gektar xo‘raki uzum yetishtirish uchun o‘rtacha 100 mln so‘m xarajat qilib, 4 yildan keyin yiliga 250 mln so‘m sof foyda olsa bo‘ladi.

Lekin, uzumchilik sohasida yillar davomida to‘plangan tajriba yildan yilga yo‘qotib borilmoqda. Xususan, ayrim hududlarda yirik tokzorlar maydoni so‘nggi to‘rt yilda 7 ming gektarga kamaygan.

Misol uchun, Qashqadaryoda 2,5 ming gektar, Namangan – 2,4 ming, Surxondaryo – 1,2 ming, Andijonda – 645 gektar maydon kamayib ketgan.

Mahalliy uzumlar hosildorligi Osiyoning boshqa davlatlariga nisbatan 1,5-2 baravarga kam. Bizda o‘rtacha hosildorlik 1 gektarga 7-7,5 tonnani tashkil etsa, Turkiya, Xitoy, Eron va Hindistonda 21-24 tonnaga to‘g‘ri keladi”, – prezident so‘zlarini keltirmoqda Kun.uz muxbiri.