OAV: Ashraf G‘ani BAAga O‘zbekiston orqali qochgan

Parvoz davomida vertolyotlar me'yordan ortiqcha yuk olgani ma'lum bo‘lgan va yo‘lovchilar o‘z bronejiletlari, qurollari va boshqa ayrim buyumlarini vertolyotdan uloqtirishlariga to‘g‘ri kelgan. Yonilg‘i kamligi sabab vertolyotlar ancha pastlab uchishga majbur bo‘lgan.

Uchuvchilar o‘zlaridagi kommunikatsion qurilmalar yordamida avvaliga tojik rasmiylari bilan bog‘lanib, Tojikiston hududiga favqulodda qo‘nishni rejalashtirgan, ammo aloqa so‘rovlariga javob bo‘lmagan. Shundan keyin O‘zbekistonga, Termiz aeroportiga qo‘nishga qaror qilingan, lekin o‘zbek rasmiylari bilan bog‘lanish bo‘yicha qayta-qayta qilingan urinishlar ham javobsiz qolgan.

Termizga yaqinlasharkan, uchuvchilar ratsiya orqali bortda Afg‘oniston prezidenti borligi, vertolyotlar favqulodda qo‘nishga muhtojligini bildirgan, biroq javob bo‘lmagan. Shu asnoda Ashraf G‘anini olib ketayotgan vertolyot uchuvchisi yonilg‘i tugayotgani sababli nima bo‘lishidan qat'i nazar Termiz aeroportiga qo‘nishga qaror qilgan. Vertolyotlar birin-ketin aeroport chekkasiga qo‘ngan.

Hasht e Subh Daily'ning ikkinchi manbasi voqea bo‘yicha boshqacha versiyani aytgan. Unga ko‘ra, vertolyotdagilarda Tojikiston hududiga qo‘nish rejasi bo‘lmagan, ular Kunduz viloyati hududidan Amudaryo yoqalab uchib, O‘zbekiston chegarachilari va harbiylarini ogohlantirmasdan Termiz aeroportiga qo‘nishgan.

Birinchi manbaning hikoya qilishicha, to‘rtta vertolyotda Termizga qo‘ngan 54 kishidan 22 nafari uchuvchilar, ikkinchi uchuvchilar va harbiy havo kuchlari texniklari, yana 22 kishi prezident tansoqchilari, qolganlar esa rasmiy shaxslar bo‘lgan. Ulardan hech birining yonida pasporti bo‘lmagan.

“Biz Termiz aeroportiga qo‘nishimiz bilanoq taxminan 200–300 nafar o‘zbek chegarachilari va harbiy xizmatchilari bizning to‘rtta vertolyotimizni o‘rab olishdi. Ular o‘z qurollari bilan har qanday harakatga shay holatda edilar. Biz taxminan bir soat vertolyotlarda o‘tirdik, keyin Ashraf G‘anini qo‘riqlash tuzilmasi rahbari general Qohir Kochi vertolyotdan tushib, quroli yo‘qligini va suhbatlashmoqchi ekanini ifoda qilgancha askarlar ortidagi mashinada kutayotgan o‘zbek komandiri tomonga qarab yurdi.

O‘zbek askarlari uning qurolsizligini tekshirgach, komandirlari oldiga borishiga ruxsat berdi. Ular 2–3 daqiqa gaplashishgach, komandir ratsiya orqali kimnidir chaqirdi.

Oradan 10–15 daqiqa o‘tib, o‘zbek komandiri oldiga qora avtomobil keldi. Haydovchining yonida o‘tirgan, fuqarolik kiyimidagi erkak mashinadan tushib, o‘zbek komandiri va prezidentni qo‘riqlash xizmati rahbari bilan qisqa salomlashdi. Ular bir necha daqiqa gaplashib turishdi. Keyin ular Ashraf G‘ani o‘tirgan vertolyotga chiqib, 2–3 daqiqadan keyin Ashraf G‘ani, Rula G‘ani va Hamdulloh Muhib bilan birga qaytib tushishdi va mashinaga qarab yo‘l olishdi”, – deya hikoya qiladi u.

Manbaga ko‘ra, “delegatsiya” Termiz aeroportida bir sutkadan ko‘proq vaqt qolgan. U tunni ochiq maydonda, vertolyotlar yonida o‘tkazishgani, bir sutka ovqatsiz va suvsiz qolishganidan shikoyat qiladi. Dushanba kuni tushda aeroportga biror taniqlilik belgisi bo‘lmagan kichik oq samolyot kelib qo‘nadi va afg‘onistonliklarni Birlashgan Arab Amirliklariga olib ketadi.

Gazeta Flightradar24 servisi ma'lumotidan kelib chiqib xulosa qilishicha, o‘sha kuni Termizdan Abu Dabiga FJK-1255 parvozini amalga oshirgan samolyot Qozog‘istonning FlyJet aviakompaniyasiga tegishli.

Afg‘on nashri manbasi BAA poytaxtidagi aeroportga qo‘nishgach, Ashraf G‘anini boshqa qaytib ko‘rmaganini bildirgan.

Eslatib o‘tamiz, AQSh armiyasi Afg‘onistonni tark etishi asnosida “Tolibon” radikal harakati butun mamlakat bo‘ylab ta'sirini kengaytirib borgan va 15 avgust kuni poytaxt Kobulni deyarli jangsiz egallagan edi. Prezident Ashraf G‘ani mamlakatdan qochib ketgani o‘sha kuniyoq ma'lum bo‘lgandi.

The New York Times nashri Dohadagi muzokaralarda ishtirok etayotgan afg‘on delegatsiyasi vakillaridan biriga asoslangan holda G‘ani turmush o‘rtog‘i hamda ikki maslahatchisi bilan birga O‘zbekistonga uchganini ma'lum qilgandi. Keyinroq prezidentning shaxsiy tansoqchisi Al-Jazeera telekanaliga G‘ani Toshkentga uchganini tasdiqladi.

Ammo 17 avgust kuni O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligining “Dunyo” axborot agentligi Ashraf G‘ani, afg‘on harbiy qo‘mondonlari Abdul-Rashid Do‘stum va Atto Muhammad Nur O‘zbekistonda bo‘lib turgani haqidagi xabarlarni rad etgan edi.

18 avgustda sobiq prezident afg‘on xalqiga murojaat bilan chiqib, “Men o‘z vatanimni sotmadim. [...] Biz Kobul uchun tinchlikni va u vayron bo‘lmasligini xohladik”, – deya ta'kidlagandi.