“Kuchli intilishi bo‘lgan ayol uchun tadbirkor bo‘lish oson” – “Tadbirkor ayol” assotsiatsiyasi rahbari Gulnora Mahmudova

O‘zbekistonda xotin-qizlar tadbirkorligini rivojlantirishda, ularga jamiyatda o‘z o‘rnini topishda yordam berayotgan tashkilot sifatida tilga olinadigan “Tadbirkor ayol” assotsiatsiyasi ayol tadbirkorlar uchun imkoniyatlar eshigi bo‘lib xizmat qilmoqda. Assotsiatsiya rahbari Gulnora Mahmudova Kun.uz bilan suhbatda tizimdagi muammolar va rejalar haqida o‘rtoqlashdi.

– “Tadbirkor ayol” O‘zbekiston ishbilarmon ayollar assotsiatsiyasi tashkil etilganiga 30 yil to‘ldi. 30 yil ichida assotsiatsiya tadbirkor ayollarga nima bera oldi? Qanday ishlar amalga oshirildi bu borada?

– “Tadbirkor ayol” assotsiatsiyasi tashkil etilganiga 30 yil to‘ldi. O‘tgan davr ichida xotin-qizlarning ijtimoiy nufuzini oshirishga qaratilgan 100 dan ortiq loyihalar amalga oshirildi.

Assotsiatsiya tadbirkor ayollarga avvalo bilim berdi. Tadbirkorlikni endi boshlayotgan ayollarga o‘zini erkin his qiladigan hamjamiyatni va o‘ziga bo‘lgan ishonchni berdi. Yurtimiz istiqboli bilan bog‘liq holda ayollar tadbirkorligi bosqichma-bosqich rivojlanib borayotganini ko‘rish mumkin. Tadbirkor ayol bo‘lishning o‘ziga yarasha og‘ir-yengilliklari haqida ayollarimizda yetarli darajada tushuncha yo‘q edi. Har doim ham tadbirkor ayollarning ijobiy imiji yaratilmadi. Shunday davrlarni boshdan kechirish uchun ayollarga yordam beradigan tashkilotlar yo‘q edi. Bizning assotsiatsiyamiz esa ana shunday tashkilotga aylandi.

Chunki ayollarimiz biror ishga qo‘l urganda qayerga murojaat qilishni bilishmaydi. Assotsiatsiya shunday vaqtda ularga yordam berib, to‘g‘ri yo‘l tutishga imkon yaratdi.

A'zolarimiz orasida o‘z tadbirkorligini eng quyi pog‘onadan boshlab bugungi kunda yirik ishbilarmonga aylangan ayollarimiz juda ko‘pchilikni tashkil qiladi. Sirdaryolik bir ayol haqida aytib o‘tmoqchiman: oliy ma'lumotli, iqtisodiy bilimlarga ega bo‘lgan ayol taqdir taqozosi bilan bir necha yil jazoni o‘tash muassasalarida bo‘lgan. “Ayollar daftari”dagi xotin-qizlar bilan olib boriladigan dasturlarimizda o‘qib chiqib, o‘zining oldingi bilimlariga tayanib tadbirkorlikni boshlagandi. Hozirgi vaqtga kelib shu ayol 100 kishini ish bilan ta'minlashga erisha oldi va har yili o‘tkaziladigan “Anor” milliy tanlovida ishtirok etmoqchi.

– Tadbirkor ayollar uchun davlat idoralari va tashkilotlar bilan ishlashda qanday muammolar mavjud? Umuman olganda assotsiatsiya ayol tadbirkorlar huquqlarini himoya qila olyaptimi?

– Davlat tashkilotlari bilan ishlashda muammo yo‘q desak xato bo‘ladi. Avvalo tegishli idoralarda javobgarlik hissi yo‘qligi, tadbirkorlar oldida tenglik yo‘qligi, shartnomaviy majburiyatlarning bajarilmasligi tadbirkorlarga qiyinchilik tug‘diradi. Sud-ijro tizimining o‘z vaqtida amalga oshirilmasligi ham muammolardan biri hisoblanadi.

“Tadbirkor ayol” assotsiatsiyasi – jamoat tashkiloti. Shuning uchun ham bizda ayollar huquqlarini himoya qilish vakolatimiz yo‘q bo‘lsa-da, jamoa sifatida tavsiya berish, ishtirok etish, o‘z nazoratimizni o‘rnatish orqali ayollar huquqlarini himoya qilishga harakat qilyapmiz.

– Qishloq xo‘jaligi bilan bog‘liq faoliyat olib boradigan qancha tadbirkor ayollar bor hozir respublikada? Ular uchun qanday imkoniyatlar yaratilgan?

– Qishloq xo‘jaligida ayollarning o‘rni katta. Ularga juda ko‘p imtiyozlar berilgan: kam foizli kredit olishda, yer va mulk soliqlaridan ozod etilishi, mahsulotlarini eksport qilishda yengilliklar yaratilishi shular jumlasidan. Bundan tashqari, tuxum, go‘sht, guruch ishlab chiqarishda davlat subsidiyalaridan foydalanishlari mumkin.

Lekin shunday imkoniyatlarga qaramay respublikada qishloq xo‘jaligi sohasida faoliyat yuritayotgan tadbirkor ayollar salmog‘i juda kam. Respublikamizda 84787 ta fermer bo‘lsa, shundan 6 foizi, ya'ni 5527 tasini ayollar tashkil etadi. Bu judayam kichkina ulush, ko‘paytirishga harakat qilyapmiz. Fermer ayollarga yordam berishni istagan tashkilotlar turli dasturlarni amalga oshiryapti. Bizning assotsiatsiyada ham bu yo‘nalishda alohida dasturlar bor. Har yili fermer ayollar forumini o‘tkazamiz va ularga yangi zamonaviy texnologiyalar bilan tanishishga imkon beruvchi platformani yaratamiz.

Jahon banki bilan hamkorlikda intensiv bog‘larni yaratish bo‘yicha 2 yillik kurslar tashkil qilinib, tadbirkor ayollarimizga bilim berildi. Butun respublikada 32 ta mahalliy trenerlarimiz faoliyatini yo‘lga qo‘ydik. Fermer ayollarni shunday yo‘llar bilan qo‘llab-quvvatlashga harakat qilyapmiz.

– Bevosita tadbirkor ayollar bilan ishlaysiz. Bugun O‘zbekistonda tadbirkor ayol bo‘lish osonmi yoki aksi?

– O‘zim ham tadbirkorlikdan uzoqda emasman. Juda kuchli intilishi bo‘lgan ayol uchun tadbirkor bo‘lish oson. Lekin tadbirkorlikni boshlagandan keyin haqiqiy ishbilarmon ayol bo‘lib qolish qiyin. Faoliyat boshlagandan keyin juda ko‘p to‘siqlar bo‘lishi mumkin. Katta energiya, kuch talab qiladi. Bularning bariga bardosh berolmagan tadbirkor o‘z biznesini rivojlantira olmaydi.

Undan muntazam ravishda o‘z ustida ishlash talab qilinadi. Doimiy tarzda yangi, nou-xau texnologiyalarni o‘zlashtirmasa, globallashuv masshtabiga kira olmasa biznesni rivojlantirishga imkon yaratilmaydi. Mana shu bosqichlarni bosib o‘tish oson bo‘lmaydi.

Hammasi mablag‘ga bog‘liq emas, mablag‘i bo‘lgan taqdirda ham o‘z-o‘zidan tadbirkor bo‘lib qolmaydi. Unda motivatsiya, kuchli xohish, intilish va albatta bilim bo‘lishi kerak.

Bizning ayollarimiz judayam irodali. Ular hayotda qanchalik qiyinchilik ko‘rishsa, mehnatdagi mashaqqatlarini ham ikkilanmasdan bosib o‘tishga tayyor bo‘lishadi. Biznesda muvaffaqiyatga erishgan ayollarning ko‘pchiligini yolg‘iz ayollar tashkil kiladi. Ko‘pchiligi hayotda qiynalgan, mashaqqatlarni yengish maqsadida tadbirkorlikni yo‘lga qo‘ygan ayollardir. Chunki tadbirkorlikni yo‘lga qo‘yishning ham turlicha sabablari bor. Kimlardir o‘zini namoyon qilish uchun tadbirkor bo‘lsa, kimlardir ehtiyoj tufayli tadbirkorlikni boshlaydi. Lekin assotsiatsiya eshigi hamma uchun barobar ochiq. Shuning uchun ham assotsiatsiya 30 yil ichida juda katta tizimga, minglab ayollarni birlashtiruvchi tashkilotga aylandi. Chunki bizga a'zo bo‘lish oson va qulay. Assotsiatsiyaga a'zo bo‘lgan ayol tajribasi yoki mablag‘iga qarab ajratilmaydi, barchaga birday qaraladi. Tajribasi yo‘q, ammo tadbirkorlikni yo‘lga qo‘ymoqchi bo‘lgan xotin-qizlarimizni o‘zimiz o‘qitamiz.

Ta'kidlash kerakki, ilgari assotsiatsiyaga faqatgina muhtoj bo‘lgan ayollar kelardi. Hozir esa biznesda o‘z yo‘lini topgan, muvaffaqiyatga erishgan ayollar ham a'zo bo‘lishadi. Ana shu ikki toifadagi ayollarning o‘zaro tandemini yaratishga muvaffaq bo‘ldik.

“Tadbirkor ayol” assotsiatsiyasi atigi 4 jamoatchi ayolning harakati bilan boshlangan. Bugungi kunda esa respublikaning 69 ta tumanida bo‘limlarimiz mavjud. Mamlakatimiz bo‘ylab biznes trenerlarning katta bazasini yaratishga muvaffaq bo‘ldik: 200 dan ortiq biznes trenerlarimiz ayollarga tadbirkorlik sirlarini o‘rgatishyapti. O‘zbekistonda 5-marotaba “Tadbirkor ayollar haftaligi” o‘tkazilyapti. Bu yilgi haftalik o‘zgacha sanada, ya'ni assotsiatsiya tashkil etilganligining 30 yilligi va 19 noyabr Xalqaro ayollar tadbirkorligi kuni arafasida tashkil etildi. Haftalik davomida ko‘plab tadbirlarimiz bo‘lib o‘tadi. Tadbirlarda dunyo va O‘zbekiston tajribasi, milliy iqtisodiyotimizda tadbirkor ayollarning o‘rni e'tirof etiladi va tahlil qilinadi. Shveytsariya, Avstriya, Turkiya, Hindiston, Koreya davlatlaridan tadbirkorlar ishtirok etishadi.

“Tadbirkor ayol” assotsiatsiyasini 30 yildan keyin nafaqat Markaziy Osiyo, balki Osiyo mintaqasida nufuzli tashkilot sifatida ko‘raman.

Gulmira Toshniyozova suhbatlashdi.