«Bu biznesga tuzoq!» - Soliq o‘zgarishlaridan norozi tadbirkorlarning e’tirozlari nimalardan iborat?

O‘shanda muhokamalar vaqtida Soliq qo‘mitasi vakillari stavka pasaygani bilan soliq to‘lovlari amalda oshishini tan olgan holda, viloyat kengashlari pasaytiriluvchi koeffitsiyentlar qo‘llashi mumkinligini aytishgandi. Kuzatib turibman, shu kungacha biror hududda mol-mulk solig‘i bo‘yicha pasaytiruvchi koeffitsiyentlar joriy etilmadi. Nafaqat mulk solig‘i, yer solig‘i bo‘yicha ham shu kungacha biror viloyatda pasaytiruvchi koeffitsiyentlar hali joriy etilgani yo‘q», deb yozdi u.

Otabek Bakirov ta’kidlaganidek, farmonga muvofiq minimal qiymatga Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i kengesi, Xalq deputatlari viloyat kengashlari tomonidan tumanlarning iqtisodiy salohiyatidan kelib chiqqan holda 0,5 foizgacha kamaytiruvchi koeffitsiyent qo‘llash huquqi berilgan.

«Hokimlar biznesga va ayniqsa kichik biznesning ahvoliga butkul befarqligini tasdiqlanayotgan budjetlar ko‘rsatkichlaridan ham bilsangiz bo‘ladi. Mol-mulk solig‘i bo‘yicha tushumlar rejasi 2021 yilga nisbatan juda katta ko‘lamda oshirilgan, hatto budjetida soliq tushumlari bo‘yicha muammosi yo‘q eng boy hududlarda ham. Masalan, Toshkent shahri va Navoiy viloyati budjetida mol-mulk solig‘i bo‘yicha tushumlar 2,3 barobar, Samarqand viloyatida tushumlar rejasi 53 foizga oshirilgan», deya fikrlarini xulosalaydi iqtisodchi.

Shuningdek, yana bir ijtimoiy tarmoq foydalanuvchisi Liliya Nikolenko esa soliqchilikdagi salbiy o‘zgarishlarni sanab o‘tgan.

Postda e-ijara va e-aktiv platformalarida ro‘yxatga olish, mol-mulk solig‘ining ko‘p chiqayotgani va QQS zanjiri bilan bog‘liq muammolarga urg‘u berilgan.

Tadbirkorlar nima deydi?

Kun.uz e’lon qilgan xabardan keyin murojaatlar manziliga mingga yaqin tadbirkorlar yangi tartib joriy etilishi ortidan kelib chiqayotgan turli muammolari haqida yozishdi. Quyida ularning ayrimlari keltirib o‘tiladi (Bu kabi murojaatlar tinimsiz kelmoqda).

Mulk solig‘i bo‘yicha:

Minimal qiymat tabaqalashmagan. Shahar markazidagi xaroba noturar joy bilan zamonaviy noturar joy ham bir xil bozor qiymatiga ega bo‘lmaydi. Masalan, ishlamay yotgan xarob joyni sotib olib, investitsiya kiritish fikrida yurgan tadbirkor endi bu fikridan qaytishi mumkin. Yoki moliyaviy holati yaxshi bo‘lmagan mulk egasi ushbu o‘zgarishdan keyin yo faoliyatini to‘xtatib, mulkni sotish payiga tushadi, yoki mulkni buzib tashlaydi. Eng yomoni – bu o‘zgarishdan keyin narx-navolar oshadi, pirovardida iste’molchi – oddiy xalqqa jabr bo‘ladi. Sababi – odatda tadbirkorlar yangi soliqlarni yakuniy iste’molchiga «yelka» qilib o‘tkazib yuboradi.

E-aktiv platformasi:

Dastur juda primitiv, foydalanishga noqulay. Faqat 1S yoki 1UZ dasturi foydalanuvchilari integratsiya orqali yengilroq foydalanishlari mumkin. Saytga korrektirovka kiritish funksiyasi yo‘q. Onlayn fakturalarga yaxshi bog‘lanmagan. Xullas, kamchiliklari ko‘p bo‘lgan saytda ishlashni majburiy qilish – buxgalterlarni sarson qilishdan boshqa narsa emas. Bu texnik nosoz avtomobilni ko‘chaga haydashga majburlab chiqarishdek gap. Avariyaga uchrash yoki jarimaga tushish muqarrar!

QQS uzilishi koeffitsiyenti bo‘yicha:

1198 qisqa raqamdan so‘ralganda bu asosan sizning kontragentlaringiz tomonidan soliq hisobotlari topshirilmagani yoki soliq to‘lamagani koeffitsiyenti deb tushuntirishdi. Unda koeffitsiyentni o‘sha soliq to‘lamay yurganlarga biriktirish kerak emasmi?

Taklif: yuqori koeffitsiyent nima sababdan yoki qaysi kontragentlar tufayli yuqori bo‘layotganini ko‘rsatib beradigan interaktiv xizmat joriy qilish kerak. Yoki uni vahimali tarzda hisob fakturalarda ko‘rsatishni bas qilish kerak.

Buxgalterlar muammosi:

Biz tumanlarda faoliyat ko‘rsatuvchi buxgalterlar tadbirkorlarning oylik to‘lash qobiliyati pastligi va mutaxassis yetishmasligi sababli 10 tadan 20 tagacha kichik biznes sub’yektlarining buxgalteriya hisobini yuritib kelamiz. Soliq tizimiga kiritilgan e-aktiv loyihasidan keyin esa bu korxonalarning 80 foizidan voz kechishimizga to‘g‘ri kelmoqda. Chunki bu tizimda birdaniga 10 ta korxona uchun ishlashga jismonan ulgurishning iloji yo‘q. Natijada oylik daromadimiz ham sezilarli kamayadi, chunki hamma tadbirkor ham yuqori maosh to‘lashga qodir emas.

Minimal qiymat tumanlar uchun og‘ir:

Yuridik shaxslar mol-mulki solig‘i bo‘yicha tuman va shaharlarda minimal qiymat 1 000 000 so‘m qilib belgilangan. Bu qiymat qayerdan olib hisoblangan. Soliq tushumlari kamayib ketmasligi uchunmi yoki 2 foiz 1,5 foizga tushganda yo‘qotilgan soliqni qaytarib olish usulimi? Tumanlarga 1 000 000 so‘m juda ko‘p. Bu nafaqat kichik biznes, balki tumanlardagi yirik korxonalar uchun ham og‘ir. Narx-navo ko‘tarilishiga ham sabab bo‘ladi.

Eslatib o‘tamiz, DSQ Sherzod Qudbiyev 17 yanvar kuni Soliq kodeksiga kiritilgan o‘zgarishlar bo‘yicha matbuot anjumani o‘tkazadi.