Yaponiyada maktab ta’limi: Öqituvçi obrösi, maoşi va namunali jihatlar

Yaponiyada öqituvçi obrösi nega baland?

Yapon maktablarida ham xuddi bizniki kabi ota-onalar kengaşlari bor. Farqli tarafi: bu yerda kengaşlarning obrösi juda baland, ular maktab qabuliga ham jalb qilinadi.

Bundan taşqari, yaponlar köp işlaşadi. Şuning uçun farzandi ta’limini öqituvçiga işonib topşirişadi. Öqituvçilar esa bu işonçni oqlaşgan. Şuning uçun öqituvçining obrösi juda baland.

Jamoat orasida özimni taniştirganimda “Ööo‘” deb havas qilişadi va keyingi safar körişib qolganda “Ustoz” deb çaqirişadi.

Öqituvçi böliş uçun litsenziya oliş kerak

Yaponiyada ham öqituvçilar tayyorlaydigan maxsus pedagogika universitetlari bor. Biroq bunday OTMlarni tugatib birdaniga öqituvçi bölib işlaş mumkin emas. Öqituvçi böliş uçun litsenziya talab etiladi. Talabgor xoh pedagogikani, xoh boşqa yönalişni tugatgan bölsin, litsenziya olgaçgina maktablarda iş boşlaşi mumkin.

Lisenziya oliş oson emas, buning uçun maxsus tayyorlaniş kerak. Lisenziyaning amal qiliş muddati – 10 yil, muddat tugagaç, yana qaytadan imtihon topşirib, litsenziyasini yangilaydi.

Yapon öqituvçilari qança oylik oladi?

Yapon maktablarida maoş tajribaga qarab belgilanadi. Dastlab iş boşlaganda öqituvçi taxminan 2,5 ming dollar oylik olişi mumkin. Tajribaga qarab öqituvçining oyligi oşib boradi. Maktab direktorlari 4-5 ming dollargaça maoş oladi.

Şuningdek, öqituvçi işlayotgan maktabning şahardan çetda, şahar markazida, olisroq hududda ekaniga qarab ham oyliklar farqlanadi.

Lekin öqituvçining daromadi xarajatlarini qoplaşga bemalol yetadi. Deyarli hamma öqituvçining öz şaxsiy avtomobili bor.

Maktablardagi ekologik ta’lim

Yapon maktablarida öquvçilar tozalaş işlarini özlari qilişadi. Bu tarbiya boğçadan boşlab örgatiladi. Tozalaş san’at darajasiga çiqqan. Keyinçalik bu jarayon iş joylarida ham davom etadi. Şuning uçun tozalik vaqti yaponlar uçun odatiy hol.

Yaponiyada işxonalarda farroşlar işlamaydi. Hatto parklarda çiqindi qutilari ham deyarli yöq. Odamlar öz çiqindilarini uyiga olib ketişadi.

Bir misol: eng katta öğlim boğçaga boradigan payti bir yil muddatga Özbekistonga qaytganmiz. Tanişimizning öğlim tengi farzandlariga şirinliklar olib borgandik, ular şirinlik qoğozlarini yerga taşlab yuborişgan. Öğlimning öşa paytda öz tengdoşlarining çiqindilarni yerga taşlaşiga reaksiyasi heç yodimdan çiqmaydi. U tozalikka juda örganib qolgandi.

Xorijlik öqituvçi işga kirişi osonmi?

Yaponiyaning davlat maktabida dars beriş oson emas. Ayniqsa, çet tilidan dars ötiş uçun bu til öqituvçining ona tili bölişi kerak. Masalan, ingliz tili öqituvçi böliş uçun pedagogning ona tili ingliz tili bölişi lozim.

Menda ijobiy tavsiyanomalar borligi sababli dars ötiş imkoniga ega bölganman.

Özbekistonda yapon maktabi oçamiz

Keyingi yil Özbekistonda yapon ta’limiga asoslangan maktab oçişni rejalaştirganmiz. Bu maktabga Yaponiyadan öqituvçilar jalb qilamiz. Qolaversa, bolalarimiz yapon maktabida öqiyotgani uçun ularning ham tizimdan xabari bor.

Men Yaponiyadan özbek ta’limi uçun özlaştiriş mumkin deb hisoblaydigan bir qança jihatlar bor:

Birinçisi – tartib.

Ikkinçisi – kutubxona darsi. Öquvçilarga kitobni qanday öqiş, kitoblar bilan qanday işlaşni örgatiş ham kerak deb öylayman.

Uçinçisi – tozalik. Öquvçilar maktabni özlari tozalaşini joriy qiliş va bu orqali ekologiyaga yaxşi munosabatni şakllantiriş mumkin.

Bundan taşqari, öquvçilarni öz-özini boşqarişga örgatiş tajribasi ham muhim. Bu tartiblarni kelasi yilda Özbekistonda oçişni rejalaştirgan yapon maktabida amaliyotda qöllaşni reja qilganmiz.

Zilola Ğaybullayeva suhbatlaşdi.