Urushga jo‘nab ketish
1921 yil 15 oktabrda tug‘ilganman. 1941 yil urush boshlandi. U paytlarda qishloqdagi hamma xonadonga dumaloq radio o‘rnatilgan bo‘lardi, urush haqidagi xabarlarni eshitib turardik. Keyin bizni ham yoshimiz yetib qolgani uchun armiyaga chaqirdi. Chaqirilganlar orasida o‘zimdan kattalar ham, kichiklar ham bor edi. Hammamizni yig‘ib, kechasi Piskentdan Toshkonga haydadi; u vaqtda mashinalar ham yo‘q edi, kavaleriya bo‘lib bordik. U yerda qishi bilan tayyorgarlik ko‘rdik. Keyin Chimkent oblastiga olib bordi, u yerda bir hafta turdik, bir haftadan keyin poyezdga o‘tirib, Ukrainaga jo‘natdi.
Chimkentdan Ukrainaga poyezdda 23 sutkada bordik. Poyezd yo‘lda to‘xtab qolar, shunda ust-boshimizni yuvib olardik. Ukrainadagi Varashilovgrad degan shaharga (hozirgi Lugansk oblastida – tahr.) bordik. U shahardan keyin kechasi bitta qishloqqa yetib bordik, u yerda bizni bitta otxonaga joylashtirishdi. Otxonada bir hafta yotdik. Keyin bizni Minskka olib bordi. Minskda bir daryo bor ekan, daryo bo‘yida odam ko‘p ekan, faqat o‘zbeklar emasdi, o‘sha yerda hammani “chast”larga bo‘lib tashladi. Dilmurod aka, Halil aka, Egamqul, Muxtor aka deganlar bor edi – barimiz tarqab ketdik.
Ichimizdagilarning bitta-ikkitasi o‘rischani bilardi, biz bilmasdik ham, tushunmasdik ham o‘rischani. 33-“tankoviy” brigadada edik. Boldanov degan odam komandir edi. Tankni yoshroqlar bilmaydi, u yurganda ichidagi odam juda siltanib o‘tiradi, bemalol o‘tirolmaysan uning ichida, har siltanganida voy-bo‘... Mayli-da, nima deymiz endi, yo‘q demaymiz-ku.
“Bizda qurol kam edi”
Nemislar tomondan telefon orqali xabarlar kelib turardi, mana shu qishloqda nemisning shuncha tankasi, shuncha harbiysi turibdi degan. Bizda qurol kam edi. Lopatka berardi: “Belingga osib ol, mana shu lopatka bilan nemisning boshiga bir urib, avtomatini olasan”, derdi. A biz qanday qilib olamiz ularni derdik, nemislar yaqiniga yo‘latmasa keragov, yuz metr masofadan dabdalamizni chiqarib tashlaydi.
Ancha vaqt o‘tdi. “Obed” vaqti birdan to‘polon bo‘lib qoldi. Ana shunda qiynalib qoldik. Qurol kam, urushga tayyorgarlik yo‘q, kiyimam yo‘q, ovqat ham yo‘q. Ancha qiynalib, keyin... shu tariqa, hamma armiya to‘zib, kim qayerga ketganini, hech nimani bilmay qoldi. Hamma narsani mashinaga ortib, orqaga chekindik. Shtabga ketayotganimizni aytishdi. [Bir necha kundan keyin] soy bo‘yiga, temir yo‘l o‘tgan joyga chiqdik, o‘sha yerni shtab dedi. Shu yerda turib, qochib kelayotganlarni shtabga olib kelasizlar, o‘tkazmaysizlar dedi. Haligi joyda ikkita-uchtadan bo‘lib, qochib kelayotganlarni shtabga olib borib turdik. Shu vaqtda men yashagan joyda Sattor aka Begimqulov degan direktor bo‘lardi, o‘sha odamni ko‘rib qoldim. Oldimga yugurib keldi. “Biz 9ta mashinada minomyotchi edik, nemislar samolyoti bilan o‘qqa tutib, mashinalarimizdan 7tasi qoldi”, dedi.
