New York Times'ning aniqlashicha, rejalar qatorida prezidentga favqulodda holatda qo‘shimcha vakolat berish bandi ham bor. Ma’lum bo‘lishicha, yadro urushi vaqtida harakatlar rejasini ishlab chiqish 1950-yillarda boshlangan va Kongress bu haqda hech qanday ma’lumotga ega bo‘lmagani barobarida ularni nazorat ham qila olmaydi. Sovuq urush davridan buyon bu ma’lumotlar maxfiy hujjatlar yordamida yashirib kelinadi.
Boshida yadro urushi vaqtida harbiy holat e’lon qilish, ishonchsiz odamlarni qo‘lga olish va hatto xorijdagi ma’lumotlarga nisbatan senzura e’lon qilish ko‘zda tutilgan. Ammo oxirgi yillarda bunday holatda nima qilinishi, ya’ni favqulodda harakatlar bo‘yicha prezident direktivalarida nima deyilgani noma’lum.
Jurnalistlar baribir bu sirli jumboqqa yo‘l topishga urinib ko‘rishdi. Ular kichik Jorj Bush administratsiyasi vaqtidagi hujjatlarni ko‘zdan kechirishga muvaffaq bo‘lgan. Bush ma’muriyatining 2001 yil 11 sentabrdagi teraktlardan keyingi harakatlariga aloqador bo‘lgan o‘sha hujjatlarda yuqoridagi maxfiy harakat rejasiga ishoralar bor.
Brennan adolat markazi tomonidan NYT'ga taqdim etilgan hujjatlardan ko‘rinadiki, Bush administratsiyasi qonunchilik orqali prezidentga harbiy holatda favqulodda vakolat berishga harakat qiladi. Bu vakolatga ko‘ra prezident favqulodda holatda internetni nazorat qila olishi, hatto mamlakatda aloqani uzib qo‘yish vakolatiga ega bo‘lishi ko‘zda tutilgan. O‘sha vaqtda internet katta tezlikda ommalashayotgani sabab shunday qarorga kelinganini taxmin qilish mumkin.
2008 yilga oid ekani aytilgan yana bir hujjatda AQSh Adliya vazirligi Oliy sudning yaqinda chiqargan qarori munosabati bilan yangi prezident farmoni loyihasini ko‘rib chiqayotgani aytilgan. Gap Oliy sudning qaysi ishi haqida ketayotgani aytilmagan, ammo jurnalistlarning qo‘liga borib tushgan hujjat sanasidan bilsa bo‘ladiki, biroz avval AQSh Oliy sudi favqulodda holatda hukumatni o‘ylantirishi mumkin bo‘lgan ikki qaror chiqargan: birinchisi AQShdagi qurol huquqi to‘g‘risida, ikkinchisi Guantanamodagi mahbuslarning sud majlislaridagi huquqlari to‘g‘risida.
«11 sentabr voqealaridan keyingi harakatlar rejasini ifodalagan hujjatlar amerikaliklar huquq va erkinliklariga bevosita ta’sir qilgan bo‘lardi. Qo‘shimchasiga Kongress ular ustidan nazorat o‘rnata olmaydi. Bunga esa yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi», deydi NYT'ga hujjatlarni taqdim etgan Brennan adolat markazi vakili Elizabet Goyteyn.
Ekspertning fikricha, yillar davomida yadro urushi vaqtidagi harakatlar rejasiga yadroviy hujum qilishdan tashqari yana ko‘plab narsalar qo‘shilgan. Oxirgi yillarda bu borada hujjatlar soni kengayib, yettita farqli kategoriyalarga bo‘lingan. Ammo ularning mazmuni maxfiy.
