Ukrain harbiylari ötgan haftada Antonov köprigini öqqa tutişdi - bu Rossiya armiyasi tomonidan bosib olingan Xerson oblasti hududidan ötgan Dnepr daryosining öng va çap sohilini boğlovçi strategik muhim ahamiyatga ega bölgan köprikdir. Agar köprik vayron qilinsa, Xersondagi rossiyaliklar guruhi aloqa va ta’minotsiz qoladi. Kiyev Moskvaga navbatdagi «ezgu niyat qadami»ni taşlagan holda şahardan çekiniş kerakligiga işora etmoqda. Ammo Xerson oblastidagi asosiy köpriklarni şunçaki yöq qiliş osonmi va Ukraina qurolli kuçlari şunday yöl tutişi mumkinmi?
Rossiya armiyasining Qrimdan Xerson oblastiga yorib kirişi Ukrainadagi «blitskrig»ga urinişdagi yagona muvaffaqiyat bölgandi. RF qurolli kuçlarining şturmçi otryadlari uruşning ilk kunlaridayoq yarimoroldan Dneprning öng sohiligaça yetib kelişgan va Xersonni egallaşgandi.
Öşanda bu muvaffaqiyatning asosiy omili Dnepr daryosidek tabiiy suv tösiği mavjud bölgan holatda hujum amaliyotlari tezligi uçun strategik ahamiyat kasb etuvçi asosiy köpriklar ustidan nazorat örnatiş bölgandi.
Garçi keyinroq Mikolayiv tomon yurişlarni ukrain armiyasi töxtata olgan va hatto rossiyalik harbiylarni ortga çekintirgan bölsa-da, rossiyaliklar Dneprning öng sohilidagi platsdarmni hamon saqlab qolişmoqda.
Şu bilan birga, Ukraina qurolli kuçlari Xerson oblastidagi asosiy köpriklarga zarbalar bera boşlagaç, Rossiyaning bu hududdagi guruhi taqdiri tobora köp savollar tuğdirmoqda.
Portlatilmagan Antonov köprigi va boşqa keçuvlar
Xerson oblastida Dnepr orqali ötadigan uçta asosiy keçuv bor: Xerson yaqinidagi Antonov avtomobil köprigi (yoki şunçaki «Antonov köprigi»), undan 6 km şimoldagi Antonov temiryöl köprigi, şuningdek Nova Kaxovkadagi Kaxovka suv ombori dambasi - bu Xersondan 70 km şimolda.
Aynan Antonov köprigi eng asosiysi hisoblanadi - u Xersonga eng yaqin joylaşgan ötiş yölidir.
Bu köprik 1985 yilda qurilgan, 31 ta tayanç ustuni bor, yöl kengligi 25 m, uzunligi - 1366 m. Köprik Dnepr va uning çap irmoği Konka ustidan ötadi.
Mavzuga oid
Rossiya armiyasi Antonov köprigini uruşning ikkinçi kunida egallab olgan - 25 fevral kuni Xerson oblasti ma’muriyati «ukrain armiyasining sa’y-harakatlariga qaramay, Xersonga olib ötuvçi keçuv ustidan nazorat boy berilgani» haqida xabar bergandi.
Ukraina armiyasi nima uçun bosqinning ilk kunidayoq Antonov köprigini portlatmagandi - bu uruşning ilk bosqiçidagi jumboqlardan biri bölib qolmoqda. Qolaversa, köpçilik harbiy şarhlovçilar fikriça, Ukraina janubini mudofaa qiliş rejalari bu köpriklarni portlatişni nazarda tutgan va maşğulotlarda şunday amaliyotlar ustida işlangan.
Antonov köprigi 24 va 25 fevral kunlarida butun qolgani uruşning ilk soatlarida kuzatilgan umumiy xaos, şuningdek u orqali tinç aholi vakillari intensiv harakatlangani bilan boğliq bölişi mumkin.
Öşanda köprik mudofaasi uçun qoldirilgan 59-alohida motoöqçilar brigadasi tank rotasi komandiri Dmitriy Dozorçiy köprik uçun jang vaqtida fuqarolarning özini tutişidan şokka tuşganini hikoya qiladi.
«Köprik böylab tank ketmoqda, duşman nişoniga qarata öt oçmoqda, qarşidan esa yengil avtomobil yaqinlaşib keladi: odamlar signal çalişadi, qöl silkişadi, telefonlariga tasvirga olişadi. Fura ötadi, duşman bizning tankni poylab öt oçadi, öq furaga tegadi. U yonib ketadi, odamlar esa baribir köprik böylab ötişda davom etadi va barçasini telefonga tasvirga olişadi. Men uçun bu şok bölgandi: bu yerda köprik uçun faol harbiy harakatlar davom etmoqda, odamlar esa qandaydir 5D kinofilmidagi kabi birinçi qatorlarda turişibdi», deya hikoya qiladi tankçi.
Kaxovkadagi GESni esa (uning töğoni - Xerson oblastidagi Dnepr ustidagi yana bir ötiş yöli) rossiyaliklar 24 fevral kuniyoq egallaşgandi - aynan şu yerdan Şimoliy-Qrim kanali boşlanadi, bu kanal yölini oçiş Rossiyaning asosiy maqsadlaridan biri edi.
Rossiya guruhi qurşovga tuşişi mumkin
Ukraina qurolli kuçlari Antonov köprigiga ilk zarbani 19 iyul kuni yölladi, keyingi kuni zarbalar takrorlandi, rossiyaliklar tomonidan tayinlangan mahalliy rasmiylar esa ötiş yölini tösib qöyişga töğri kelgani haqida ma’lum qilişdi.
Antonov köprigiga raketa zarbasi izlari. Foto: Getty Images
«Biz transport qatnovini töxtatib turamiz. Xerson şahriga Dnepr orqali ötiş uçun boşqa yölni topamiz. Şahar çap sohil bilan aloqasiz qolmaydi», degan Rossiya mediasi vakillari bilan suhbatda Xersonning «yangi hukumati» vakili Kirill Stremousov.
Undan avvalroq Nova Kaxovkadagi GES öqqa tutilgani ma’lum bölgandi.
«Antonov köprigi va Nova Kaxovkadagi köprik - boğlaş nuqtalaridir, rossiyalik harbiylar öng sohilda harbiy harakatlar olib borişi uşbu nuqtalarga boğliq. Rossiya armiyasi bu ikki magistral orqali Mikolayiv hamda Krivoy Rogga tahdid solib turadi», deya izohlaydi ukrainalik harbiy korrespondent Yuriy Butusov öz kanali «Butusov+» efirida.
«Köpriklar vayron qilingaç, duşman öng sohildagi harbiylariga pontonlar orqali ta’minot yetkazib berişi juda qiyin böladi. Bu juda xavfli, şu bilan birga, pontonlarning ötkaziş quvvati ança past. Şu tariqa, ukrain qöşinlari yanada faolroq harakat qilib, Xerson oblastining öng sohildagi qismini ozod qiliş hamda Xerson va Nova Kaxovka şaharlariga yaqinlaşiş uçun qulay şaroit hosil böladi», deya qöşimça qilgan Butusov.
Janubiy yönalişda xizmat qilayotgan ukrainalik ofitser anonimlik asosida BBC bilan suhbatda hozirda Antonov köprigini tösib qöyiş muhimligini tasdiqlagan.
«Agar Nova Kaxovkani ham kesib qöysak - rossiyaliklarning butun guruhi qopga tuşadi. Ular logistikasiz tamom böladi. Ular qurşovga tuşib qoliş xavfini tuşunib turişibdi va pontonlarni olib kelişmoqda. Ammo pontonlar - juda köp vaqt oladi. Qolaversa, agar biz köprikka yetib borsak, pontonlarni öqqa tutiş yanada oson böladi», degan harbiy.
Rossiyaliklar mart oyida Xersondagi guruhni Qrimdan aviatsiya orqali ta’minlaş uçun Çernobayevka aerodromiga katta umidlar boğlaşgandi, ammo aerodrom ukrain harbiylarining tinimsiz zarbalari ostida qolgaç, köpriklarga boşqa muqobil qolmadi.
«Ularga Çernobayevkaga uçib keliş uçun bir neça daqiqa yetarli edi. Ularning asosiy aerodromi Çaplinkada», deya qöşimça qilgan ofitser. Çaplinka - daryoning çap sohilida, Xerson şahridan 70 km janubi-şarqda, Rossiya armiyasi frontortida joylaşgan.
Foto: MILITARY PORTAL
Harbiy şarhlovçi va publitsist Mixail Jiroxov BBC bilan suhbatda ukrain armiyasi uçun temiryöl köprigini bloklaş ham muhimligiga e’tibor qaratadi.
«Antonov köprigi va Nova Kaxovka dambasi haqida gapirganda, temiryöl köprigi haqida ham unutmaslik kerak - hozirgi şaroitda rossiyaliklar uçun bu yölning ahamiyati oldingi ikkisinikidan köra muhimroq böladi, ma’lumki, Rossiya armiyasi logistikasi birinçi navbatda temiryöllar orqali taşişga tayanadi», deydi u.
Aylanma yöl
Antonovdagi köpriklar (avtomobil va temiryöl) blokirovkasi - Nova Kaxovkadagi damba butun tursa ham - Rossiya armiyasining Xersondagi garnizoni taqdirini xavf ostida qoldiradi.
Bu holda logistika Dneprning öng sohilida yana 70 kilometrga uzayişidan taşqari Rossiya armiyasi ta’minotida yangi muammolar ham paydo böladi.
Çunki aylanma yöl yana bir daryo - Ingulets orqali ötadi. Bu daryo ustida faqat bitta köprik bor. Va Darevka qişloği hududidagi bu köprik ham vayron qilinişi mumkin.
«Inguletsda örnatiladigan pontonlarni «Himars»lar orqali buzib taşlaş esa qiyin bölmaydi», deya prognoz qiladi ukrain ofitseri.
Yöq qilişmi yoki zarba ostida uşlaş?
Köpriklarni butunlay vayron qiliş (şunçaki şikastlaş emas), ayniqsa Antonov kabi yirik köpriklarni yöq qiliş - reaktiv artilleriya uçun oson iş emas.
«Hozirda Ukraina qurolli kuçlari Antonov köprigini butunlay yöq qiliş uçun yetarli bölgan öt oçiş kuçiga ega emas. Biz sönggi kunlarda guvohi bölgan zarbalar köproq ogohlantiriş xarakterida. Köprikni çindan ham yöq qiliş uçun 90 kilogrammli jangovar kallaklarga ega HIMARS emas, hatto «Toçka» emas, balki aviatsiya orqali 500 kilogrammli bombalar taşlanişi kerak böladi», deya qayd etadi Mixail Jiroxov.
«Hatto katta imkoniyatlarga ega rossiyaliklar ham faqat törtinçi urinişda Odessa oblastidagi Zatoku orqali ötgan köprikni yöq qilişga muvaffaq böldi, qolaversa bu zarbalar qançalik samarali bölganiga şubha bor», deya qöşimça qiladi u.
«Şuning uçun, men öylaymanki, bizning qömondonligimiz köprikni butunlay işdan çiqariş muammo ekanini töğri tuşunadi va faqat uç köprikni zarba ostida uşlab, ta’minotni tösişni rejalaştirgan», deya taxmin qiladi harbiy şarhlovçi.
Ukraina prezidenti ofisi rahbari maslahatçisi Aleksey Arestoviç ham «Feygin Live» kanali efirida Ukraina qurolli kuçlarining maqsadi köpriklarni zarba ostida uşlab turiş ekanini aytdi.
Uning sözlariga köra, Antonov köprigini öqqa tutişdan maqsad uni yakson qilişga emas, u orqali ötuvçi «yuklar, qurollar, harbiy texnikalar va jonli kuçlar harakatiga tösqinlik qiliş»ga qaratilgan.
«Albatta, temiryöl köprigi va Nova Kaxovka qolmoqda, ammo biz körsatib qöydik: yigitlar, bularning bari Ukraina qurolli kuçlari zarbasi ostida», deya izohlagandi Arestoviç.
«Kaxovkada damba bor, uni osonlikça vayron qilib bölmaydi. Ammo u yerda harakatlanayotgan barça narsani zarba nazoratiga oliş mumkin. Nimadir harakatga tuşsa - unga qarata zarba uçib boradi. Va harakatga tuşişni istovçilar soni kamayib boraveradi. Eng asosiysi - bu ularning harakatini juda qiyinlaştiradi», deya qöşimça qiladi maslahatçi.
Xersonlik jurnalist Ivan Antipenko esa Antonov köprigiga yöllangan zarbalarning ramziy ahamiyati haqida yozadi: «Ukraina qurolli kuçlarining köprik atrofidagi muvaffaqiyatli harakati va rossiyaliklar tarkibiga zarbalari jiddiy psixologik ta’sir körsatadi: okkupatsiya ostidagi odamlar Ukraina ularni taşlab qöymaganini körişdi. Rossiya propagandasi bu haqda aldayotgani ahamiyatga ega emas».
Antonov köprigi vayron qilinişi ukrain armiyasi Xerson oblastining Dnepr daryosi öng sohilini töliq nazoratga qaytargan holda, çap sohilga ötişini qiyinlaştiradi.
Şu bilan birga, Rossiya armiyasi çekingudek bölsa, baribir katta ehtimol bilan daryodan ötiş yöllarini portlatib yuboradi.
«Albatta, Antonov köprigini vayron qilişning minusi bor, uni keyin yana tiklaş kerak böladi. Ammo yölni uzib qöyişning plyuslari köproq - bu rossiyaliklarni asirga tuşişga olib keliş va Xersonni vayron bölişdan saqlab qoliş imkoniyatidir», degan janubda jang qilayotgan ukrain ofitseri.
Ukraina prezidenti ofisi maslahatçisi Mixail Podolyak 21 iyul kuni tvitterda şunday yozgandi: «Antonov köprigi - hozirça «ezgu niyat qadami» uçun aktual, bu şunga işora qiladi: rossiyaliklar qöşini Xersonni öz ixtiyori bilan tark etişining ayni vaqti. Aks holda - doimiy zarbalar, tungi qörquvlar, vahimali hujumlar va HIMARS. Imkoniyatlar doirasi torayib boradi, xuddi ukrain artilleriya zarbalari aniqligi kabi».
