18 avgust kuni Ukraina g‘arbidagi eng xavfsiz viloyatlardan biri bo‘lib qolayotgan Lvivda katta diplomatik uchrashuv o‘tkazildi. Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy Turkiya yetakchisi Rajab Erdo‘g‘an va BMT bosh kotibi Antoniu Guterrishni qabul qildi. Uch tomonlama uchrashuvda asosiy masala Ukraina – Rossiya muzokaralari hamda Zaporijjya AES atrofidagi keskinlik bo‘ldi.
«Anqara Ukraina tomonda»
Siyosatchilarning qo‘shma matbuot anjumanida Turkiya prezidenti Erdo‘g‘an «Anqara Ukraina tomonda» bo‘lishini aytdi. Turkiya NATOning boshqa a’zolaridan farqli o‘laroq Rossiya bilan aloqalarni uzgani yo‘q, iqtisodiy sanksiyalarga ham qo‘shilmadi. Ammo Ukrainaga qarshi agressiyani qoralab, rus kemalari uchun Qora dengizdagi bo‘g‘ozlarni yopib qo‘ydi. Anqara urush holatida bunday qilishga haqli.
Anjumanda Erdo‘g‘an ham, Guterrish ham muzokaralarning zarurligini ta’kidlashdi. Ukraina prezidenti esa Rossiya bilan faqat ruslar egallab olgan joylaridan chiqib ketsagina muzokara o‘tkazish mumkinligini aytdi. Erdo‘g‘an tez fursatda asirlarni almashish bo‘yicha Rossiya prezidenti bilan kelishishga urinib ko‘rishga tayyor ekanini aytdi. Shuningdek, Erdo‘g‘an Lvivdagi uchrashuv yakunlarini Putin bilan muhokama qilishini ta’kidladi.
Anjumanda yana bir yangilik aytildi. Ukrain OAVlarining yozishicha, BMT bosh kotibi Olenivka qamoqxonasidagi portlashni o‘rganish missiyasiga braziliyalik general rahbarlik qilishini aytgan.
Guterrish bilan nimalarni gaplashishdi?
Zelenskiy va Guterrish deyarli kun davomida turli ko‘rinishda muloqotlar o‘tkazdi. Avvaliga Zelenskiy Telegram-kanalida BMT bosh kotibi bilan uchrashgani haqida yozdi, ammo tafsilotlarni ochiqlamadi. Keyinchalik Zelenskiy va bosh kotib Ukraina donini olib chiqish masalasini muhokama qilgani ma’lum bo‘ldi.
22 iyul kuni Istanbulda BMT tashabbusi bilan Ukrainada to‘planib qolgan donni uchta port, xususan Odessadagi port orqali olib chiqishni tiklash borasida kelishuv imzolandi. Ukraina don yetishtirish bo‘yicha dunyoda yetakchi davlatlardan hisoblanadi va urush sabab 22 million tonnadan ortiq tayyor don eksport qilinmay qolayotgan, bu dunyodagi oziq-ovqat zanjiriga salbiy ta’sir ko‘rsatayotgandi.
Istanbuldagi kelishuvda vositachilar ikkita shartnoma imzolashdi: Rossiya bilan alohida, Ukraina bilan alohida. Shundan keyin Ukrainadan don mahsulotlari eksporti tiklandi. 18 avgust holatiga ko‘ra Ukraina portlaridan don ortilgan 25 ta kema suzib ketgan. Guterrish BMT qishda don ortilgan yanada ko‘proq kemalar dengizga chiqishiga yordam berishini aytdi.
