Oliy sudda singan umid. Tödaköl işi arzimas sabab bilan quyiga uloqtirildi

Javobgarlar – “Özbekbaliqsanoat” uyuşmasi hamda “Golden Lake Fish” MÇJ vakillari esa tabiiy muhitga çiqarib yuborilgan hayvonlar davlat mulki hisoblanişini, da’vogar tabiiy hududdagi baliqlarni qonunçilikka zid ravişda özining mulki sifatida e’tirof etayotganligini ta’kidlayapti.

Oliy sud işni qayta körişga yubordi

“Tödaköl işi”ni körib çiqqan Yuqori Çirçiq tumanlararo iqtisodiy sudi “Golden Lake Fish” MÇJdan “Aqua-Tudakul” Özbekiston-Amerika qöşma korxonasi foydasiga 45,8 mlrd söm moddiy zarar undiriş haqida qaror çiqargan.

Sud da’vogarning “Tödaköl” suv omborida baliqlantiriş va uni qöriqlaş, moliyalaştiriş yuzasidan taqdim qilgan hujjatlari hamda “Hayvonot dunyosini muhofaza qiliş va undan foydalaniş töğrisida”gi qonunning 4-moddasi va “Özbekiston Respublikasida mulkçilik töğrisida”gi qonunning 33-moddasiga asosan köldagi baliq zaxirasi “Aqua-Tudakul” Özbekiston-Amerika qöşma korxonasining mulki ekanligi va uni undiriş asosli deb hisoblagan.

Toşkent viloyati sudining iqtisodiy işlar böyiça sudlov hay’ati Yuqori Çirçiq tumanlararo iqtisodiy sudining qarorini özgarişsiz qoldirgan.

Ammo Oliy sudning iqtisodiy işlar böyiça sudlov hay’ati kassatsiya şikoyatini qisman qanoatlantirib, Yuqori Çirçiq tumanlararo iqtisodiy sudining 2022 yil 16 martdagi hamda Toşkent viloyati sudining iqtisodiy işlar böyiça sudlov hay’atining 2022 yil 12 maydagi qarorlarini bekor qilgan va işni yangidan köriş uçun Zangiota tumanlararo iqtisodiy sudiga yuborgan.

Oliy sud qarorni quyiga uloqtirişiga “Oldingi sudlar tomonidan 2018 yilgaça da’vogarga tegişli baliq zaxirasi qaysi şartnoma asosida yuzaga kelganligi örganilmagan. Ya’ni baliq zaxirasi da’vogar bilan Navoiy viloyati hokimligi örtasida ijara şartnomasi tuzilganidan söng yuzaga kelgan, deb hisoblanmoqda. Biroq mazkur işga Navoiy viloyati hokimligi jalb qilinmagan”, degan mazmunda vaj keltirgan.

Biroq Oliy sud negadir masalaning asosiy nuqtasi – Amerika-Özbekiston qöşma korxonasining 45,8 mlrd söm moddiy zarar körişiga, suv havzasi 15 yillik firmadan 15 kunlik firmaga tortib olib berilişiga asos bölgan tender hujjatlari qalbakilaştirilganiga e’tibor qaratmagan.

Tender hujjatlari soxtalaştirilgan

Eng qiziği, Tödakölni “yutib olgan” “Golden Lake Fish” MÇJ rahbari Panjiqul Röziqulov tenderga soxta hujjatlar taqdim qilgan. Uning bu qilmişi yuzasidan jinoyat işi oçilib, 2022 yilning 15 avgust kuni jinoyat işlari böyiça Navoiy şahar sudida körib çiqilgan.

Sud hukmida körinişiça, Panjiqul Röziqulov “Golden Lake Fish” MÇJ ta’sisçisi Azamat Xoliqov, norasmiy mutaxassisi Qahramon Tilloyev va norasmiy hisobçisi Iskandar Asadov bilan jinoiy til biriktirib, MÇJda göyoki 40 dona kiçik hajmli kema borligi haqida soxta hujjat tayyorlagan (kemani boşqariş biletlarini qalbakilaştirgan).

Çunki Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 7 avgustdagi qarori bilan tasdiqlangan “Baliq ovlaş xöjaliklariga tabiiy suv havzalari uçastkalarini ajratiş, baliqni sanoat yöli bilan ovlaş, baliq ovlaş xöjaliklarining tabiiy suv havzalaridan foydalanganligi uçun ijara tölovini hisoblaş va undiriş tartibi töğrisida”gi Nizomda tanlov takliflarini körib çiqiş va tanlov ğolibini aniqlaşda bir qator baholaş natijalari, jumladan, talabgorning baliq ovlaş va tabiatni muhofaza qiliş tadbirlarini amalga oşiriş uçun mavjud moddiy-texnika vositalari (rusumi körsatilgan qayiqlar, motorlar, ovlaş qurollari, avtotransport vositalari, baliq va baliq mahsulotlarini saqlaş uçun sovitiş uskunalari va hokazo) bölişi belgilangan.

Şu tariqa qalbaki hujjatlarni tenderga taqdim etgan “Golden Lake Fish” MÇJ 225 ball bilan ğolib bölişga erişgan.

Panjiqul Röziqulov Jinoyat kodeksining tegişli moddalari bilan aybli deb topilgan. Ammo javobgarlikka tortiş muddati ötib ketganligi sababli javobgarlikdan ozod qilingan.

Şuningdek, olingan ma’lumotga köra, mazkur iş doirasida “Özbekbaliqsanoat” uyuşmasi mansabdor (Tödakölni ijaraga beriş yuzasidan ötkazilgan tanlov komissiya tarkibida bölgan) şaxslariga ham Jinoyat kodeksining 205-moddasi (hokimiyat va mansab vakolatini suiiste’mol qiliş) 1-qismi bilan jinoyat işi qözğatilgan.

E’tiborlisi, aynan tergovda javobgarlik masalasi körilayotgan mansabdor imzosi bilan 2018 yil 3 aprel kuni “Aqua-Tudakul” qöşma korxonasiga özaro tuzilgan şartnomani bir tomonlama bekor qiliş haqida ogohlantiriş xati jönatilgan.

Birov ekkanini boşqa örib ketaveradimi?

Şunaqa bölyapti: “Aqua-Tudakul” katta xarajat evaziga kölda baliq yetiştirgan, “Golden Lake Fish” MÇJ qalbaki hujjatlar evaziga ijara huquqi öziga ötgaç, birov yetiştirgan baliqlarni sotib, daromad körib ketmoqda. “Özbekbaliqsanoat” uyuşmasi kölda baliqçilikni rivojlantiriş örniga öz öyinlari bilan borini ham yöq qildi, Oliy sud esa qaror topay degan adolatning belini bukyapti.

Prezident Şavkat Mirziyoyev Özbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining öttiz bir yilligiga bağişlangan tantanali marosimda 2026 yilgaça Taraqqiyot strategiyasi doirasida qilinadigan 5 ta asosiy vazifani belgilab bergan edi. Ulardan ikkinçisi – sud. Şunga qaramay, quyida emas, Oliy sudda şunaqa qarorlar çiqayotgani bu islohotlar hali Oliy sudda boşlanmaganini körsatib qöymayaptimi?   

Kun.uz voqealar rivojini kuzatadi va mavzuga yana qaytadi.

Ruslan Saburov, Kun.uz muxbiri