«Xalq aybdormi? Albatta» - Oleg Tinkov uruş, rus biznesmenlari va Ğarbning xatti-harakatlari haqida

Uruş uçun mas’uliyat töliq Putinning zimmasida. Putinni esa odamlar saylaşgan. Men unga ovoz bermaganim aniq. Men unga qarşi ham bölganman, 2012 yilda Puşkin maydoniga namoyişga çiqqanman. Xalq aybdormi? Albatta, aybdor. Barçamizda imperiyaçilik ham, faşistçilik ham bölgan. Birgina gasterbayterlarga Moskvadagi munosabatni oling. Bu vaziyatda rus böliş uyatli bölmasligi mumkin emas. Mening ofisimda migrantlarga xuddi ular ikkinçi navli odamlardek muomala qilinardi. Ha, xalq ham javobgar, lekin hamma emas. Menga «kuni kelib biz köpriklarni baribir qayta quramiz, şu sababli ularning barçasini yoqib yuboriş kerak emas», deydigan Arestoviçning pozitsiyasi köproq yoqadi. Baribir bir kuni qandaydir soğlom kuçlar topiladi, ularning asosida köpriklarni qayta quramiz, döstlaşişga harakat qilamiz. Biz döstlaşmasdan tura olmaymiz, axir biz qöşnimiz-ku. Hudud şunaqa. Tilimiz ham bitta bölmasa ham, yaqin.

Amerikalik adib Riçard Paypsning «Eski rejimdagi Rossiya» kitobida rus ğoyasi haqida yaxşi gaplar yozilgan, göyo bizda şaroit şunaqa, rus odamlarga doimo poşşo kerak. Rossiya uçun ölişga tayyormiz, heç kim özi uçun ölişni istamaydi. Nimadir buyuk narsa uçun ölsang arziydi, oilang esa axlat içra yaşayversin. Xotining yoş bolang bilan alimensiz ötirişi — normal holat. Rossiya uçun u ölib bermoqçi, lekin öz farzandi uçun ölişni istamaydi. Quldorlik 150 yil avval bekor qilingan bölsa-da, hamon poda tafakkuri, demokratiyadan xaloslik. Ikki yuz marta takrorlangan narsalarni yana qaytarmoqçi emasman. Buyuk ayol Alla Borisovna Pugaçyova aytganidek, xalq qarol edi, qulga aylantirildi.

Mulozimlar uruş haqida qanday fikrda, biznesmenlar nega jim?

Nabiullina — şubhasiz, yaxşi inson. Gref, Kudrin va Siluanov singari. Sobyanin bilan uçraşmaganman, körinişidan u ham OK. Ular hozir nima qilayotganini qabul qiliş oğir. Putin hammasini çangaliga olgan, qöyib yubormayapti. Ularga rahmim keladi. Menimça, ular ham içidan portlagudek yaşaşmoqda. Endi keç, qoçib qayoqqa ham borişardi?

Yana, öylaşimça, Ğarb ularning barisini sanksiya ostiga qamab öta samarasiz işga qöl urdi. Ularning barçasi Putinni körarga közi yöq, bunga 100 foiz aminman. Ularning barçasi uruşni xohlaşmaydi, lekin ularga tanlov qoldirilmadi-ku? Ularni jahonning jamiki sanksiyasi ostiga qamab, şu stulga yanada mahkamroq örnaşişga majbur qilişdi. Ayrim insonlarni sanksiya ostidan çiqarişni boşlaş Ğarb tomonidan bosilgan dono va aqlli qadam bölardi. Bu insonlarga nisbatan qandaydir çiqiş eşigi körsatilişi kerak. Hozir esa, aksinça, ular sanksiyalar bilan badtar qamal qilinmoqda. Garçi u yerda 80 foiz odam Putinni sevmaydi, tabiiyki, uruşni istamaydi. Lekin ularga boşqaça yöl qoldirilganmi?

Mendan boşqa tadbirkorlardan birortasi heç narsa demagani meni hayron qoldirdi. Bir neça kişi «Ha, uruş bu yomon», dedi, undan ortiğini heç kim aytolmadi, hamma bir vaqtning özida ikki stulda ötiraman deb iştonini höllab qöydi. Ular naqadar qörqoq ekanligidan şokdaman. Hammada öziga yaraşa sabab bor. Galitskiyning qanaqadir futbol klubi, öziga ajratilgan tomorqasi bor, u yerda nimalardir qiladi. Men unga aytdim: «Sergey, futbol klubing-u, Krasnodardagi parkingni ketingga tiqib qöy. Biz ruslarmiz, bizning odamlarimiz yuzlab tinç aholini öldirmoqda, bolalar bomba ostida qolib ölmoqda, sen nima, ahmoqmisan?» U esa bunga javoban: «Sen sanksiya röyxatini kördingmi, u yerga seni va meni kiritişmabdi, bu juda zör-ku?» deydi.

Mana, Galitskiylaring! Mening unga bölgan hurmatim tugab böldi. Men avval doim özim, Galitskiy va Voloj uçta ustunmiz deb öylardim. Ikkoviyam burilib qoçdi. Bir özim qolib ketdim.

Uruşning yaqin istiqbollari haqida

Yil oxirigaça çegaralarni töliq yopişsa kerak. Bu tobora aniq bölib bormoqda. Ukrainada çegaralar yopilgan, bular qanday qilib uruşsin? Ukraina hozir millionlik armiya bilan uruşmoqda, Rossiya esa 200 ming askarni oldinga taşlagan. Xöp, hozir ular köçadan yana 300 ming yiğib çiqdi, deylik. 500 ming böladi. Agar sening odamlaring mamlakatdan qoçib ketayotgan bölsa, çegaralarni yopib, uruşga yaraşa odam töplaşing kerak. Ular çegarani yopmaslikdan boşqa iloji yöq. Harbiy holat ham e’lon qilib qolişsa kerak. Bunga ham oz-moz tuşunsa böladi. Putinning stili — gaykalarni sekin-asta qotira boradi, heç narsani keskin qilmaydi. Xuddi 22 yil davomida bizni laqillatgandek. U juda ayyor KGBçi, hamma narsani şoşilmay, bosqiçma-bosqiç qilişga könikkan. Aftidan, u 100 yil yaşaşni möljallamoqda.

Rossiyalik işbilarmonlar nima qilsin?

Rossiyada qolgan işbilarmonlar — bu sözning özi kulgili. Bular demak yo yomon işbilarmonlar, yo ular Rossiyada bölmasliklari kerak. Ular surişlari kerak. Rossiyada heç qanaqa işbilarmonlik bölmaydi. Harbiy safarbarlikka yöğrilgan iqtisodiyot böladi. Yangi sovet ittifoqi böladi. Şuning uçun u yerdan çiqib ketiş, oilasini ham olib çiqiş va qayerdadir biznes qiliş kerak. Garçi men butun umr Rossiyaning özida biznes qiliş kerak, deb kelgan bölsam-da. Hozir butunlay teskarisini aytaman.

Işbilarmonlarga uç maslahat. Birinçidan, Rossiya örnida dengizni tasavvur qiling. Bu mening taşbehim emas, Kaxa Bendukidzeniki. Rossiya yöq, faqat Şimoliy muz okeani bor. Ikkinçi maslahat — til örganing va mental integratsiyalaşing. Uçinçisi — özingizga işoning, hammasi yaxşi böladi. Çunki Rossiyada baribir ta’lim sifati yaxşiroq, bu sizga Yevropa va jahonda raqobat ustunligini beradi. Faqat, biz rus aytiçilari — eng aqllimiz, deb aytmaslik kerak. Bu yolğon, ikkinçidan faşizm. Mana şunday gaplardan söng uruşlar boşlanadi.