Texnologiya va IT'da yetakçi hindlar. Ular bunga qanday erişyapti?
|18:07 / 11.01.202317 1016 min
Hindlar AQŞda dasturçilik va muhandislik kabi muhim sohalarda yetakçi. Kelib çiqişi hindistonlik bölgan xodimlar Silikon vodiysidagi Microsoft, Alphabet kompaniyasi (Google) kabi yirik startaplarni boşqarmoqda. Kelajakda Özbekiston mehnat bozorini ta’minlay oliş va rivojlangan davlatlarga şunçaki oddiy işçi migrant bölib bormaslik uçun hindlardan nimalarni örganiş mumkin?
Foto: AFPFoto: AFP
Bu yil aholi soni ösişi böyiça dunyoda birinçi öringa çiqib olişi kutilayotgan Hindiston dunyoda mehnat bozori eng katta davlatga aylanadi. Bu mehnat bozori özining dasturçilik va texnologiya sohasida professionalligi bilan allaqaçon tanilib bölgan. AQŞning texnologiya gigantlari joylaşgan Silikon vodiysidagi yirik kompaniyalarda ham hind rahbarlar bor.
Hindiston moliya vaziri özining çiqişlaridan birida hind oliy ta’limi dunyo böylab köplab yirik kompaniyalar rivojlanişiga hissa qöşayotgani, xususan, AQŞning Silikon vodiysidagi startaplarning taxminan 25 foizini kelib çiqişi hind millatiga mansub kişilar boşqarayotganini tilga olgan.
BBC'ning yozişiça, kelib çiqişi hindistonlik bölgan odamlar AQŞ aholisining taxminan 1 foiziga teng bölsa-da, ular Silikon vodiysining 6 foiz işçi kuçini taşkil qiladi.
AQŞda işlaşga ruxsat beradigan H-1B vizasining 70 foizdan ortiği hind dasturçilariga beriladi. Sietl kabi şaharlardagi xorijlik muhandislarning taxminan 40 foizi hindlardan iborat.
Twitter ijtimoiy tarmoğini qariyb bir yil boşqargan Parag Agraval, Alphabet kompaniyasi (Google) boş direktori Sundar Piçai, Microsoft kompaniyasi rahbari Satya Nadella – hind.
Sundar PiçaiParag AgravalSatya Nadella
Hindlarning rivojlangan davlatda bunçalik muvaffaqiyat qozonişi siri nimada?
Ta’lim tizimi
Mavzuga oid
Hindiston dunyo böyiça STEM yönalişi bitiruvçilarining 31,7 foizini yetiştirib beruvçi mamlakat
. STEM fanlarini yaxşi öqitiş bolani raqamli dunyoga tayyorlaş va yangi rivojlangan dunyoni tuşunişiga qadam qöyiş bilan barobar.
Bu yönalişda öqitişda fanni yaxşi örganiş, muammoni hal qiliş va mantiqiy fikrlaşni özlaştirişga urğu beriladi. STEM öquvçilarga maktabda, işda va turli hobbilarda muvaffaqiyat qozoniş imkonini beradi.
Masalan, STEM'ni turli asboblardan iborat duradgor qutisi deb olsak, uni yaxşi özlaştirgan bola qutidan kerakli asboblarni özi tanlab olib, istagan narsasini yasay oladi. Ya’ni fanlarning hammasi kerakli, lekin bitta özi alohida emas, birgalikda foydali va kutilgan natijani beradi.
Foto: AFP
Hindiston STEM fanlari ahamiyatini tuşunib yetgan va kelajakka moslaşa oladigan kadrlarni tayyorlay oliş uçun uni milliy ta’lim siyosatiga kiritgan.
Hindistonda “Bolalar yo muhandis, yoki doktor böliş uçun tuğiladi”, degan hazil ham bor.
Foto: AP
Köplab hind yoşlari AQŞga ketganda yoki H-1B işçi vizasi, yoki STEM yönalişida öqiş uçun viza imkoniyatlaridan birini tanlaşadi.
Xullas, ta’limning ahamiyati sabab ham hindlar AQŞdagi eng katta kompaniyalarga borib qöşila olişmoqda.
Çidamlilik
Hindistonda 1,4 mlrd aholi istiqomat qiladi. Aholi soni yuqoriligi hisobiga bolalar kiçikligidanoq stresslarni boşdan keçiriş va çidamlilikka örganişga majbur böladi.
Nufuzli kollejga öqişga kiriş, munosib işga ega böliş uçun tinimsiz tayyorgarlik köriş kerak. Mingdan ortiq odam töğri keladigan kollejdagi bitta öquv örnini egallaş uçun kuraşiş – haqiqiy toblaniş demakdir.
Şuning uçun hindlar raqobatbardoş va çidamlilikka moyil tarzda voyaga yetadi.
Tenglik
Hindistonda har 100 mil masofadan keyin odamlar, til, ovqatlar va madaniyat boşqaçaroq bölib boraveradi. Bu mamlakatda şuning uçun ham xilma-xillik içida yaşaşga va uni qadrlaşga örganiş mumkin.
Foto: Reuter
Ingliz tili
Texnologiya sohasi investorlaridan biri Balaji Srinivasanning qayd etişiça, Amerikada hindlar xitoyliklarga qaraganda ham köproq ustunlikka ega. Sababi ular ingliz tilini yaxşi bilişadi.
Hindlar dunyoda ingliz tilida gaplaşuvçilar soni böyiça (125 mln) AQŞdan keyin ikkinçi örinda turadi. Hindistonning özida esa 100dan ortiq mahalliy til lahjalari mavjud. Siz öz uyingizda ona tilingizda gapirişingiz mumkin. Bu til hatto maktabda öqitiladigan mahalliy tildan ham farq qilişi mumkin. Odamlar bir neçta mahalliy tilda ham gaplaşa oladi. Bir neçta tilda gaplaşa oliş xotirani mustahkamlaş, diqqatni jamlaş, muammoni hal qiliş, bir vaqtda bir neçta vazifani bajariş va eşitiş qobiliyatlarini rivojlantiradi.
Ilmga investitsiya kiritiş
Ta’limga mablağ ajratiş va farzandlari öqişini qöllab-quvvatlaşga e’tibor qaratiş ham Hindistonning yutuği. Buni Alphabet kompaniyasi (Google) boş direktori Sundar Piçai misolida köriş mumkin.
Piçai Hindistondagi örtahol oilada, 2 xonali uyda katta böladi. Uning uxlaş uçun öz xonasi ham, oilasining şaxsiy maşinasi, hatto televizori ham bölmagan.
Lekin otasi bolasi qalbida texnologiyalarga qiziqiş uyğota oladi. U Hindistondagi Britaniyaning General Electric kompaniyasida oddiy xodim bölib işlagan. Mana şu rağbat sabab Hindistonda texnologiya yönalişida OTMni tugatgan Sundar Stenford universitetidan stipendiya yutib oladi.
“Biroq Amerikaga samolyot çiptasi narxi dadamning bir yillik maoşi bilan teng edi. Öşanda men ilk marta samolyotga çiqqanman”, deya öziga oid hikoyani aytib beradi 2020 yil karantin vaqtida ta’lim muassasalarini tugatgan bitiruvçilarga yöllagan tabrigida.
Hozir esa Sundar Piçai dunyodagi eng yirik kompaniyalardan birini boşqaradi.
